Kanda.Sarga 4.21
Valmiki Ramayana · 16 verses
- 4.21.1
ततो निपतिताम् ताराम् च्युताम् ताराम् इव अंबरात् ।शनैः आश्वासयामास हनूमान् हरि यूथपः॥
tato nipatitām tārām cyutām tārām iva aṃbarāt |śanaiḥ āśvāsayāmāsa hanūmān hari yūthapaḥ ||
- 4.21.2
गुण दोष कृतम् जंतुः स्वकर्म फल हेतुकम् ।अव्यग्रः तद् अवाप्नोति सर्वम् प्रेत्य शुभ अशुभम्॥
guṇa doṣa kṛtam jaṃtuḥ svakarma phala hetukam |avyagraḥ tad avāpnoti sarvam pretya śubha aśubham ||
- 4.21.3
शोच्या शोचसि कम् शोच्यम् दीनम् दीना अनुकंपसे ।कः च कस्य अनुशोच्यो अस्ति देहे अस्मिन् बुद्बुद उपमे॥
śocyā śocasi kam śocyam dīnam dīnā anukaṃpase |kaḥ ca kasya anuśocyo asti dehe asmin budbuda upame ||
- 4.21.4
अंगदः तु कुमारो अयम् द्रष्टव्यो जीव पुत्रया ।आयत्या च विधेयानि समर्थानि अस्य चिन्तय॥
aṃgadaḥ tu kumāro ayam draṣṭavyo jīva putrayā |āyatyā ca vidheyāni samarthāni asya cintaya ||
- 4.21.5
जानासि अनियताम् एवम् भूतानाम् आगतिम् गतिम् ।तस्मात् शुभम् हि कर्तव्यम् पण्डितेन इह लौकिकम्॥
jānāsi aniyatām evam bhūtānām āgatim gatim |tasmāt śubham hi kartavyam paṇḍitena iha laukikam ||
- 4.21.6
यस्मिन् हरि सहस्राणि शतानि नियुतानि च ।वर्तयन्ति कृत आशानि सो अयम् दिष्टांतम् आगतः॥
yasmin hari sahasrāṇi śatāni niyutāni ca |vartayanti kṛta āśāni so ayam diṣṭāṃtam āgataḥ ||
- 4.21.7
यद् अयम् न्याय दृष्ट अर्थः साम दान क्षमा परः ।गतो धर्म जिताम् भूमिम् न एनम् शोचितुम् अर्हसि॥
yad ayam nyāya dṛṣṭa arthaḥ sāma dāna kṣamā paraḥ |gato dharma jitām bhūmim na enam śocitum arhasi ||
- 4.21.8
सर्वे च हरि शार्दूलाः पुत्रः च अयम् तव अंगदः ।हरि ऋक्ष पति राज्यम् च त्वत् सनाथम् अनिन्दिते॥
sarve ca hari śārdūlāḥ putraḥ ca ayam tava aṃgadaḥ |hari ṛkṣa pati rājyam ca tvat sanātham anindite ||
- 4.21.9
तौ इमौ शोक संतप्तौ शनैः प्रेरय भामिनि ।त्वया परिगृहीतो अयम् अंगदः शास्तु मेदिनीम्॥
tau imau śoka saṃtaptau śanaiḥ preraya bhāmini |tvayā parigṛhīto ayam aṃgadaḥ śāstu medinīm ||
- 4.21.10
संततिः च यथा दृष्टा कृत्यम् यत् च अपि सांप्रतम् ।राज्ञः तत् क्रियताम् सर्वम् एष कालस्य निश्चयः॥
saṃtatiḥ ca yathā dṛṣṭā kṛtyam yat ca api sāṃpratam |rājñaḥ tat kriyatām sarvam eṣa kālasya niścayaḥ ||
- 4.21.11
संस्कार्यो हरि राजः तु अंगदः च अभिषिच्यताम् ।सिंहासन गतम् पुत्रम् पश्यन्ती शान्तिम् एष्यसि॥
saṃskāryo hari rājaḥ tu aṃgadaḥ ca abhiṣicyatām |siṃhāsana gatam putram paśyantī śāntim eṣyasi ||
- 4.21.12
सा तस्य वचनम् श्रुत्वा भर्तृ व्यसन पीडिता ।अब्रवीत् उत्तरम् तारा हनूमन्तम् अवस्थितम्॥
sā tasya vacanam śrutvā bhartṛ vyasana pīḍitā |abravīt uttaram tārā hanūmantam avasthitam ||
- 4.21.13
अंगद प्रतिरूपाणाम् पुत्राणाम् एकतः शतम् ।हतस्य अपि अस्य वीरस्य गात्र संश्लेषणम् वरम्॥
aṃgada pratirūpāṇām putrāṇām ekataḥ śatam |hatasya api asya vīrasya gātra saṃśleṣaṇam varam ||
- 4.21.14
न च अहम् हरि राज्यस्य प्रभवामि अंगदस्य वा ।पितृव्यः तस्य सुग्रीवः सर्व कार्येषुइ अनंतरः॥
na ca aham hari rājyasya prabhavāmi aṃgadasya vā |pitṛvyaḥ tasya sugrīvaḥ sarva kāryeṣui anaṃtaraḥ ||
- 4.21.15
न हि एषा बुद्धिः आस्थेया हनूमन् अंगदम् प्रति ।पिता हि बंधुः पुत्रस्य न माता हरि सत्तम॥
na hi eṣā buddhiḥ āstheyā hanūman aṃgadam prati |pitā hi baṃdhuḥ putrasya na mātā hari sattama ||
- 4.21.16
न हि मम हरि राज संश्रयात्क्षमतरम् अस्ति परत्र च इह वा ।अभिमुख हत वीर सेवितम्शयनम् इदम् मम सेवितुम् क्षमम्॥
na hi mama hari rāja saṃśrayātkṣamataram asti paratra ca iha vā |abhimukha hata vīra sevitamśayanam idam mama sevitum kṣamam ||