Kanda.Sarga 4.20

राम चाप विसृष्टेन शरेण अंतकरेण तम् ।दृष्ट्वा विनिहतम् भूमौ तारा ताराधिप आनना॥

rāma cāpa visṛṣṭena śareṇa aṃtakareṇa tam |dṛṣṭvā vinihatam bhūmau tārā tārādhipa ānanā ||

सा समासाद्य भर्तारम् पर्यष्वजत भामिनी ।इषुणा अभिहतम् दृष्ट्वा वालिनम् कुंजरोपमम्॥

sā samāsādya bhartāram paryaṣvajata bhāminī |iṣuṇā abhihatam dṛṣṭvā vālinam kuṃjaropamam ||

वानरम् पर्वत इन्द्र आभम् शोक संतप्त मानसा ।तारा तरुम् इव उन्मूलम् पर्यदेवयत् आतुरा॥

vānaram parvata indra ābham śoka saṃtapta mānasā |tārā tarum iva unmūlam paryadevayat āturā ||

रणे दारुण विक्रान्त प्रवीर प्लवताम् वर ।किम् इदीनाम् पुरो भागाम् अद्य त्वम् न अभिभाषसे॥

raṇe dāruṇa vikrānta pravīra plavatām vara |kim idīnām puro bhāgām adya tvam na abhibhāṣase ||

उत्तिष्ठ हरि शार्दूल भजस्व शयन उत्तमम् ।न एवम् विधाः शेरते हि भूमौ नृपति सत्तमाः॥

uttiṣṭha hari śārdūla bhajasva śayana uttamam |na evam vidhāḥ śerate hi bhūmau nṛpati sattamāḥ ||

अतीव खलु ते कांता वसुधा वसुधाधिप ।गत असुर् अपि ताम् गात्रैः माम् विहाय निषेवसे॥

atīva khalu te kāṃtā vasudhā vasudhādhipa |gata asur api tām gātraiḥ mām vihāya niṣevase ||

व्यक्तम् अद्य त्वया वीर धर्मतः संप्रवर्तता ।किष्किंधा इव पुरी रम्या स्वर्ग मार्गे विनिर्मिता॥

vyaktam adya tvayā vīra dharmataḥ saṃpravartatā |kiṣkiṃdhā iva purī ramyā svarga mārge vinirmitā ||

यानि अस्माभिः त्वया सार्धम् वनेषु मधु गंधिषु ।विहृतानि त्वया काले तेषाम् उपरमः कृतः॥

yāni asmābhiḥ tvayā sārdham vaneṣu madhu gaṃdhiṣu |vihṛtāni tvayā kāle teṣām uparamaḥ kṛtaḥ ||

निरानंदा निराशा अहम् निमग्ना शोक सागरे ।त्वयि पंचत्वम् आपन्ने महायूथप यूथपे॥

nirānaṃdā nirāśā aham nimagnā śoka sāgare |tvayi paṃcatvam āpanne mahāyūthapa yūthape ||

हृदयम् सुस्थिरम् मह्यम् दृष्ट्वा विनिहतम् भुवि ।यन् न शोक अभिसंतप्तम् स्फुटते अद्य सहस्रधा॥

hṛdayam susthiram mahyam dṛṣṭvā vinihatam bhuvi |yan na śoka abhisaṃtaptam sphuṭate adya sahasradhā ||

सुग्रीवस्य त्वया भार्या हृता स च विवासितः ।यत् तत् तस्य त्वया व्युष्टिः प्राप्ता इयम् प्लवगाधिप॥

sugrīvasya tvayā bhāryā hṛtā sa ca vivāsitaḥ |yat tat tasya tvayā vyuṣṭiḥ prāptā iyam plavagādhipa ||

निःश्रेयस परा मोहात् त्वया च अहम् विगर्हिता ।या एषा अब्रुवम् हितम् वाक्यम् वानरेन्द्र हित एषिणी॥

niḥśreyasa parā mohāt tvayā ca aham vigarhitā |yā eṣā abruvam hitam vākyam vānarendra hita eṣiṇī ||

रूप यौवन दृप्तानाम् दक्षिणानाम् च मानद ।नूनम् अप्सरसाम् आर्य चित्तानि प्रमथिष्यसि॥

rūpa yauvana dṛptānām dakṣiṇānām ca mānada |nūnam apsarasām ārya cittāni pramathiṣyasi ||

कालो निःसंशयो नूनम् जीवित अंतकरः तव ।बलात् येन अवपन्नो असि सुग्रीवस्य अवशो वशम्॥

kālo niḥsaṃśayo nūnam jīvita aṃtakaraḥ tava |balāt yena avapanno asi sugrīvasya avaśo vaśam ||

अस्थाने वालिनम् हत्वा युध्यमानम् परेण च ।न संतप्यति काकुत्स्थः कृत्वा सुगर्हितम्॥

asthāne vālinam hatvā yudhyamānam pareṇa ca |na saṃtapyati kākutsthaḥ kṛtvā sugarhitam ||

वैधव्यम् शोक संतापम् कृपणम् अकृपणा सती ।अदुह्ख उपचिता पूर्वम् वर्तयिष्यामि अनाथवत्॥

vaidhavyam śoka saṃtāpam kṛpaṇam akṛpaṇā satī |aduhkha upacitā pūrvam vartayiṣyāmi anāthavat ||

लालितः च अंगदो वीरः सुकुमारः सुखोचितः ।वत्स्यते काम् अवस्थाम् मे पितृव्ये क्रोध मूर्च्छिते॥

lālitaḥ ca aṃgado vīraḥ sukumāraḥ sukhocitaḥ |vatsyate kām avasthām me pitṛvye krodha mūrcchite ||

कुरुष्व पितरम् पुत्र सुदृष्टम् धर्म वत्सलम् ।दुर्लभम् दर्शनम् तस्य तव वत्स भविष्यति॥

kuruṣva pitaram putra sudṛṣṭam dharma vatsalam |durlabham darśanam tasya tava vatsa bhaviṣyati ||

समाश्वासय पुत्रम् त्वम् संदेशम् संदिशस्व मे ।मूर्ध्नि च एनम् समाघ्राय प्रवासम् प्रस्थितो हि असि॥

samāśvāsaya putram tvam saṃdeśam saṃdiśasva me |mūrdhni ca enam samāghrāya pravāsam prasthito hi asi ||

रामेण हि महत् कर्म कृतम् त्वाम् अभिनिघ्नता ।आनृण्यम् तु गतम् तस्य सुग्रीवस्य प्रतिश्रवे॥

rāmeṇa hi mahat karma kṛtam tvām abhinighnatā |ānṛṇyam tu gatam tasya sugrīvasya pratiśrave ||

सकामो भव सुग्रीव रुमाम् त्वम् प्रतिपत्स्यसे ।भुंक्ष्व राज्यम् अनुद्विग्नः शस्तो भ्राता रिपुः तव॥

sakāmo bhava sugrīva rumām tvam pratipatsyase |bhuṃkṣva rājyam anudvignaḥ śasto bhrātā ripuḥ tava ||

किम् माम् एवम् प्रलपतीम् प्रियाम् त्वम् न अभिभाषसे ।इमाः पश्य वरा बह्वयः भार्याः ते वानरेश्वर॥

kim mām evam pralapatīm priyām tvam na abhibhāṣase |imāḥ paśya varā bahvayaḥ bhāryāḥ te vānareśvara ||

तस्या विलपितम् श्रुत्वा वानर्यः सर्वतः च ताः ।परिगृह्य अंगदम् दीना दुह्ख आर्ताः परिचुक्रुशुः॥

tasyā vilapitam śrutvā vānaryaḥ sarvataḥ ca tāḥ |parigṛhya aṃgadam dīnā duhkha ārtāḥ paricukruśuḥ ||

किम् अंगदम् स अंगद वीर बाहोविहाय यातो असि अद्य चिरम् प्रवासम् ।न युक्तम् एवम् गुण संनिकृष्टम्विहाय पुत्रम् प्रिय पुत्रम् प्रिय चारु वेषम्॥

kim aṃgadam sa aṃgada vīra bāhovihāya yāto asi adya ciram pravāsam |na yuktam evam guṇa saṃnikṛṣṭamvihāya putram priya putram priya cāru veṣam ||

यदि अप्रियम् किंचिद् असंप्रधार्यकृतम् मया स्यात् तव दीर्घ बाहो ।क्षमस्व मे तत् हरि वम्श नाथव्रजामि मूर्ध्ना तव वीर पादौ॥

yadi apriyam kiṃcid asaṃpradhāryakṛtam mayā syāt tava dīrgha bāho |kṣamasva me tat hari vamśa nāthavrajāmi mūrdhnā tava vīra pādau ||

तथा तु तारा करुणम् रुदंतीभर्तुः समीपे सह वानरीभिः ।व्यवस्यत प्रायम् अनिन्द्य वर्णाउपोपवेष्टुम् भुवि यत्र वाली॥

tathā tu tārā karuṇam rudaṃtībhartuḥ samīpe saha vānarībhiḥ |vyavasyata prāyam anindya varṇāupopaveṣṭum bhuvi yatra vālī ||