Kanda.Sarga 6.113

रावणं निहतं श्रुत्वा राघवेण महात्मना ।अन्तःपुराद्विनिष्पेतू राक्षस्यः शोककर्शिताः॥

rāvaṇaṃ nihataṃ śrutvā rāghaveṇa mahātmanā |antaḥpurādviniṣpetū rākṣasyaḥ śokakarśitāḥ ||

वार्यमाणाः सुबहुशो वेष्टन्त्यः क्षितिपांसुषु ।विमुक्तकेश्यो दुःखार्ता गावो वत्सहता इव॥

vāryamāṇāḥ subahuśo veṣṭantyaḥ kṣitipāṃsuṣu |vimuktakeśyo duḥkhārtā gāvo vatsahatā iva ||

उत्तरेण विनिष्क्रम्य द्वारेण सह राक्षसैः ।प्रविश्यायो धनं घोरं विचिन्वन्त्यो हतं पतिम्॥

uttareṇa viniṣkramya dvāreṇa saha rākṣasaiḥ |praviśyāyo dhanaṃ ghoraṃ vicinvantyo hataṃ patim ||

राजपुत्रेति वादिन्यो हा नाथेति च सर्वशः ।परिपेतुः कबन्धाङ्कां महीं शोणितकर्दमाम्॥

rājaputreti vādinyo hā nātheti ca sarvaśaḥ |paripetuḥ kabandhāṅkāṃ mahīṃ śoṇitakardamām ||

ता बाष्पपरिपूर्णाक्ष्यो भर्तृशोकपराजिताः ।करेण्व इव नर्दन्त्यो विनेदुर्हतयूथपाः॥

tā bāṣpaparipūrṇākṣyo bhartṛśokaparājitāḥ |kareṇva iva nardantyo vinedurhatayūthapāḥ ||

ददृशुस्तं महावीर्यं महाकायं महाद्युतिम् ।रावणं निहतं भूमौ नीलाञ्जनचयोपमम्॥

dadṛśustaṃ mahāvīryaṃ mahākāyaṃ mahādyutim |rāvaṇaṃ nihataṃ bhūmau nīlāñjanacayopamam ||

ताः पतिं सहसा दृष्ट्वा शयानं रणपांसुषु ।निपेतुस्तस्य गात्रेषु च्छिन्ना वनलता इव॥

tāḥ patiṃ sahasā dṛṣṭvā śayānaṃ raṇapāṃsuṣu |nipetustasya gātreṣu cchinnā vanalatā iva ||

बहुमानात् परिष्वज्य काचिदेनं रुरोद ह ।चरणौ काचिदालिङ्ग्य काचित् कण्ठे ऽवलम्ब्य च॥

bahumānāt pariṣvajya kācidenaṃ ruroda ha |caraṇau kācidāliṅgya kācit kaṇṭhe 'valambya ca ||

उद्धृत्य च भुजौ काचिद्भूमौ स्म परिवर्तते ।हतस्य वदनं दृष्ट्वा काचिन्मोहमुपागमत्॥

uddhṛtya ca bhujau kācidbhūmau sma parivartate |hatasya vadanaṃ dṛṣṭvā kācinmohamupāgamat ||

काचिदङ्के शिरः कृत्वा रुरोद मुखमीक्षती ।स्नापयन्ती मुखं बाष्पैस्तुषारैरिव पङ्कजम्॥

kācidaṅke śiraḥ kṛtvā ruroda mukhamīkṣatī |snāpayantī mukhaṃ bāṣpaistuṣārairiva paṅkajam ||

एवमार्ताः पतिं दृष्ट्वा रावणं निहतं भुवि ।चुक्रुशुर्बहुधा शोकाद्भूयस्ताः पर्यदेवयन्॥

evamārtāḥ patiṃ dṛṣṭvā rāvaṇaṃ nihataṃ bhuvi |cukruśurbahudhā śokādbhūyastāḥ paryadevayan ||

येन वित्रासितः शक्रो येन वित्रासितो यमः ।येन वैश्रवणो राजा पुष्पकेण वियोजितः॥

yena vitrāsitaḥ śakro yena vitrāsito yamaḥ |yena vaiśravaṇo rājā puṣpakeṇa viyojitaḥ ||

गन्धर्वाणामृषीणां च सुराणां च महात्मनाम् ।भयं येन महद्दत्तं सो ऽयं शेते रणे हतः॥

gandharvāṇāmṛṣīṇāṃ ca surāṇāṃ ca mahātmanām |bhayaṃ yena mahaddattaṃ so 'yaṃ śete raṇe hataḥ ||

असुरेभ्यः सुरेभ्यो वा पन्नगेभ्यो ऽपि वा तथा ।न भयं यो विजानाति तस्येदं मानुषाद्भयम्॥

asurebhyaḥ surebhyo vā pannagebhyo 'pi vā tathā |na bhayaṃ yo vijānāti tasyedaṃ mānuṣādbhayam ||

अवध्यो देवतानां यस्तथा दानवरक्षसाम् ।हतः सो ऽयं रणे शेते मानुषेण पदातिना॥

avadhyo devatānāṃ yastathā dānavarakṣasām |hataḥ so 'yaṃ raṇe śete mānuṣeṇa padātinā ||

यो न शक्यः सुरैर्हन्तुं न यक्षैर्नासुरैस्तथा ।सो ऽयं कश्चिदिवासत्त्वो मृत्युं मर्त्येन लम्भितः॥

yo na śakyaḥ surairhantuṃ na yakṣairnāsuraistathā |so 'yaṃ kaścidivāsattvo mṛtyuṃ martyena lambhitaḥ ||

एवं वदन्त्यो बहुधा रुरुदुस्तस्य ताः स्त्रियः ।भूय एव च दुःखार्ता विलेपुश्च पुनःपुनः॥

evaṃ vadantyo bahudhā rurudustasya tāḥ striyaḥ |bhūya eva ca duḥkhārtā vilepuśca punaḥpunaḥ ||

अशृण्वता च सुहृदां सततं हितवादिनाम् ।मरणायाहृता सीता घातिताश्च निशाचराः॥

aśṛṇvatā ca suhṛdāṃ satataṃ hitavādinām |maraṇāyāhṛtā sītā ghātitāśca niśācarāḥ ||

एताः सममिदानीं ते वयमात्मा च पातिताः ।ब्रुवाणो ऽपि हितं वाक्यमिष्टो भ्राता विबीषणः ।धृष्टं परुषितो मोहात्त्वया ऽ ऽत्मवधकाङ्क्षिणा॥

etāḥ samamidānīṃ te vayamātmā ca pātitāḥ |bruvāṇo 'pi hitaṃ vākyamiṣṭo bhrātā vibīṣaṇaḥ |dhṛṣṭaṃ paruṣito mohāttvayā ' 'tmavadhakāṅkṣiṇā ||

यदि निर्यातिता ते स्यात् सीता रामाय मैथिली ।न नः स्याद् व्यसनं घोरमिदं मूलहरं महत्॥

yadi niryātitā te syāt sītā rāmāya maithilī |na naḥ syād vyasanaṃ ghoramidaṃ mūlaharaṃ mahat ||

वृत्तकामो भवेद्भ्राता रामो मित्रकुलं भवेत् ।वयं चाविधवाः सर्वाः सकामा न च शत्रवः॥

vṛttakāmo bhavedbhrātā rāmo mitrakulaṃ bhavet |vayaṃ cāvidhavāḥ sarvāḥ sakāmā na ca śatravaḥ ||

त्वया पुनर्नृशंसेन सीतां संरुन्धता बलात् ।राक्षसा वयमात्मा च त्रयं तुल्यं निपातितम्॥

tvayā punarnṛśaṃsena sītāṃ saṃrundhatā balāt |rākṣasā vayamātmā ca trayaṃ tulyaṃ nipātitam ||

न कामकारः कामं वा तव राक्षसपुङ्गव ।दैवं चेष्टयते सर्वं हतं दैवेन हन्यते॥

na kāmakāraḥ kāmaṃ vā tava rākṣasapuṅgava |daivaṃ ceṣṭayate sarvaṃ hataṃ daivena hanyate ||

वानराणां विनाशो ऽयं रक्षसां च महाहवे ।तव चैव महाबाहो दैवयोगादुपागतः॥

vānarāṇāṃ vināśo 'yaṃ rakṣasāṃ ca mahāhave |tava caiva mahābāho daivayogādupāgataḥ ||

नैवार्थेन न कामेन विक्रमेण न चाज्ञया ।शक्या दैवगतिर्लोके निवर्तयितुमुद्यता॥

naivārthena na kāmena vikrameṇa na cājñayā |śakyā daivagatirloke nivartayitumudyatā ||

विलेपुरेवं दीनास्ता राक्षसाधिपयोषितः ।कुरर्य इव दुःखार्ता बाष्पपर्याकुलेक्षणाः॥

vilepurevaṃ dīnāstā rākṣasādhipayoṣitaḥ |kurarya iva duḥkhārtā bāṣpaparyākulekṣaṇāḥ ||

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमद्युद्धकाण्डे त्रयोदशोत्तरशततमः सर्गः॥

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadyuddhakāṇḍe trayodaśottaraśatatamaḥ sargaḥ ||