Kanda.Sarga 6.14

निशाचरेन्द्रस्य निशम्य वाक्यम् ।स कुम्भकर्णस्य च गर्जितानि ।विभीषणो राक्षसराजमुख्य ।मुवाच वाक्यम् हितम्र्थयुक्तम्॥

niśācarendrasya niśamya vākyam |sa kumbhakarṇasya ca garjitāni |vibhīṣaṇo rākṣasarājamukhya |muvāca vākyam hitamrthayuktam ||

वृतो हि बाह्वन्तरभोगराशि ।श्चिन्ताविषः सुस्मिततीक्षणदम्ष्ट्रः ।पञ्चाङ्गुलीपञ्चशिरोऽतिकायः ।सीतामहाहिस्तव केन राजन्॥

vṛto hi bāhvantarabhogarāśi |ścintāviṣaḥ susmitatīkṣaṇadamṣṭraḥ |pañcāṅgulīpañcaśiro'tikāyaḥ |sītāmahāhistava kena rājan ||

यावन्न लङ्का समभिद्रवन्ति ।वलीमुखाः पर्वतकूटमात्राः ।दम्ष्ट्रयुधाश्चैव नखायुधाश्च ।प्रदीयताम् दाशरथाय मैथिली॥

yāvanna laṅkā samabhidravanti |valīmukhāḥ parvatakūṭamātrāḥ |damṣṭrayudhāścaiva nakhāyudhāśca |pradīyatām dāśarathāya maithilī ||

यावन्न गृह्णन्ति शिराम्सि बाणा ।रामेरिता राक्षसपुङ्गवानाम् ।वज्रोपमा वायुसमानवेगाः ।प्रदीयताम् दाशरथाय मैथिली॥

yāvanna gṛhṇanti śirāmsi bāṇā |rāmeritā rākṣasapuṅgavānām |vajropamā vāyusamānavegāḥ |pradīyatām dāśarathāya maithilī ||

न कुम्भकर्णेन्द्रजितौ च राजम् ।स्तथा महापार्श्वमहोदरौ वा ।निकुम्भकुम्भौ च तथातिकायः ।स्थातुम् समर्था युधि राघवस्य॥

na kumbhakarṇendrajitau ca rājam |stathā mahāpārśvamahodarau vā |nikumbhakumbhau ca tathātikāyaḥ |sthātum samarthā yudhi rāghavasya ||

जीवम्स्तु रामस्य न मोक्स्यसे त्वम् ।गुप्तः सवित्राप्यथवा मरुद्भिः ।न वासवस्याङ्कगतो न मृत्यो ।र्नभो न पातालमनुप्रविष्टः॥

jīvamstu rāmasya na moksyase tvam |guptaḥ savitrāpyathavā marudbhiḥ |na vāsavasyāṅkagato na mṛtyo |rnabho na pātālamanupraviṣṭaḥ ||

निशम्य वाक्यम् तु विभीषणस्य ।ततः प्रहस्तो वचनम् बभाषे ।न नो भयम् विद्म न दैवतेभ्यो ।न दानवेभ्योऽप्यथवा कदाचित्॥

niśamya vākyam tu vibhīṣaṇasya |tataḥ prahasto vacanam babhāṣe |na no bhayam vidma na daivatebhyo |na dānavebhyo'pyathavā kadācit ||

न यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यो ।भयम् न सम्ख्ये पतगोरगेभ्यः ।कथम् नु रामाद्भविता भयम् नो ।नरेन्द्रपुत्रात्समरे कदाचित्॥

na yakṣagandharvamahoragebhyo |bhayam na samkhye patagoragebhyaḥ |katham nu rāmādbhavitā bhayam no |narendraputrātsamare kadācit ||

प्रहस्तवाक्यम् त्वहितम् निशम्य ।विभीषणो राजहितानुकाङिक्षी ।ततो महार्थम् वचनम् बभाषे ।धर्मार्थकामेषु निविष्टबुद्धिः॥

prahastavākyam tvahitam niśamya |vibhīṣaṇo rājahitānukāṅikṣī |tato mahārtham vacanam babhāṣe |dharmārthakāmeṣu niviṣṭabuddhiḥ ||

प्रहस्त राजा च महोदरश्च ।त्वम् कुम्भकर्णश्च यथार्थजातम् ।ब्रवीत रामम् प्रति तन्न शक्यम् ।यथा गतिः स्वर्गमधर्मबुद्धेः॥

prahasta rājā ca mahodaraśca |tvam kumbhakarṇaśca yathārthajātam |bravīta rāmam prati tanna śakyam |yathā gatiḥ svargamadharmabuddheḥ ||

वधस्तु रामस्य मया त्वया च ।प्रहस्त सर्वैरपि राक्षसैर्वा ।कथम् भवेदर्थविशारदस्य ।महार्णवम् तर्तु मिवाप्लवस्य॥

vadhastu rāmasya mayā tvayā ca |prahasta sarvairapi rākṣasairvā |katham bhavedarthaviśāradasya |mahārṇavam tartu mivāplavasya ||

धर्मप्रधानस्य महारथस्य ।इक्स्वाकुवम्शप्रभवस्य राज्ञः ।पुरोऽस्य देवाश्च तथाविधस्य ।कृत्येषु शक्तस्य भवन्ति मूढाः॥

dharmapradhānasya mahārathasya |iksvākuvamśaprabhavasya rājñaḥ |puro'sya devāśca tathāvidhasya |kṛtyeṣu śaktasya bhavanti mūḍhāḥ ||

तीक्षणा न तावत्तव कङ्कपत्रा ।दुरापदा राघवविप्रमुक्ताः ।भित्त्वाशरीरम् प्रविशन्ति बाणाः ।प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम्॥

tīkṣaṇā na tāvattava kaṅkapatrā |durāpadā rāghavavipramuktāḥ |bhittvāśarīram praviśanti bāṇāḥ |prahasta tenaiva vikatthase tvam ||

भित्त्वा न तावत्प्रविशन्ति कायम् ।प्राणान्तकास्तेऽशनितुल्य्वेगाः ।शिताः शरा राघवविप्रमुक्ताः ।प्रहस्त तेनैव विकत्थसे त्वम्॥

bhittvā na tāvatpraviśanti kāyam |prāṇāntakāste'śanitulyvegāḥ |śitāḥ śarā rāghavavipramuktāḥ |prahasta tenaiva vikatthase tvam ||

न रावणो नाइबलस्त्रीशीर्षो ।न कुम्भकर्णस्य सुतो निकुभः ।न चेन्द्रजिद्दाशरथिम् प्रसोढुम् ।त्वम् वा रणे शक्रसमम् समर्थः॥

na rāvaṇo nāibalastrīśīrṣo |na kumbhakarṇasya suto nikubhaḥ |na cendrajiddāśarathim prasoḍhum |tvam vā raṇe śakrasamam samarthaḥ ||

देवान्तको वापि नरान्तको वा ।तथातिकायोऽतिरथो महात्मा ।अकम्पननश्चाद्रिसमानसारः ।स्थातुम् न शक्ता युधि राघवस्य॥

devāntako vāpi narāntako vā |tathātikāyo'tiratho mahātmā |akampananaścādrisamānasāraḥ |sthātum na śaktā yudhi rāghavasya ||

अयम् च राजा न्यसनाभिभूतो ।मित्रैरमित्रप्रतिमैर्भवद्भिः ।अन्वास्यते राक्षसनाशनार्थे ।तीक्षणः प्रकृत्या ह्यसमीक्ष्यकारी॥

ayam ca rājā nyasanābhibhūto |mitrairamitrapratimairbhavadbhiḥ |anvāsyate rākṣasanāśanārthe |tīkṣaṇaḥ prakṛtyā hyasamīkṣyakārī ||

अनन्तभोगेन सहस्रमूर्ध्ना ।वागेन भीमेन महाबलेन ।बलात्परिक्षिप्तमिमम् भवन्तो ।राजानमुत्क्षिप्य विमोचयन्तु॥

anantabhogena sahasramūrdhnā |vāgena bhīmena mahābalena |balātparikṣiptamimam bhavanto |rājānamutkṣipya vimocayantu ||

यावद्धि केशग्रहणात्सुहृद्भिः ।समेत्य सर्वैः परिपूर्णकामैः ।निगृह्य राजा परिरक्षितव्यो ।भूतैर्यथा भीमबलैर्गृहीअः॥

yāvaddhi keśagrahaṇātsuhṛdbhiḥ |sametya sarvaiḥ paripūrṇakāmaiḥ |nigṛhya rājā parirakṣitavyo |bhūtairyathā bhīmabalairgṛhīaḥ ||

सुवारिणा राघवसागरेण ।प्रच्चाद्यमानस्तरसा भवद्भिः ।प्रच्चाद्यमानस्तरसा भवद्भिः ।युक्तस्त्वयम् तारयितुम् समेत्य ।काकुत्थ्सपातालमुखे पतन्सः॥

suvāriṇā rāghavasāgareṇa |praccādyamānastarasā bhavadbhiḥ |praccādyamānastarasā bhavadbhiḥ |yuktastvayam tārayitum sametya |kākutthsapātālamukhe patansaḥ ||

इदम् पुरस्यास्य सराक्षसस्य ।राज्ञश्च पथ्यम् ससुहृज्जनस्य ।सम्यग्घि वाक्यम् स्वमतम् ब्रवीमि ।नरेन्द्रपुत्राय ददातु मैथिलीम्॥

idam purasyāsya sarākṣasasya |rājñaśca pathyam sasuhṛjjanasya |samyagghi vākyam svamatam bravīmi |narendraputrāya dadātu maithilīm ||

परस्य वीर्यम् स्वबलम् च बुद्ध्वा ।स्थानम् क्षयम् चैव तथैव वृद्धिम् ।तथा स्वपक्षे प्यनुमृश्य बुद्ध्या ।वद्त् क्षमम् स्वामिहितम् स मन्त्री॥

parasya vīryam svabalam ca buddhvā |sthānam kṣayam caiva tathaiva vṛddhim |tathā svapakṣe pyanumṛśya buddhyā |vadt kṣamam svāmihitam sa mantrī ||