Loading
Valmiki Ramayana · 23 verses
Read this chapter as a bookसा तु नीलेन विधिवत् स्वारक्षा सुसमाहिता ।सागरस्य उत्तरे तीरे साधु सेना विनिएशिता॥
sā tu nīlena vidhivat svārakṣā susamāhitā |sāgarasya uttare tīre sādhu senā vinieśitā ||
मैन्दः च द्विविधः च उभौ तत्र वानर पुम्गवौ ।विचेरतुः च ताम् सेनाम् रक्षा अर्थम् सर्वतो दिशम्॥
maindaḥ ca dvividhaḥ ca ubhau tatra vānara pumgavau |viceratuḥ ca tām senām rakṣā artham sarvato diśam ||
निविष्टायाम् तु सेनायाम् तीरे नद नदी पतेः ।पार्श्वस्थम् लक्ष्मणम् दृष्ट्वा रामो वचनम् अब्रवीत्॥
niviṣṭāyām tu senāyām tīre nada nadī pateḥ |pārśvastham lakṣmaṇam dṛṣṭvā rāmo vacanam abravīt ||
शोकः च किल कालेन गच्चता हि अपगच्चति ।मम च अपश्यतः कान्ताम् अहनि अहनि वर्धते॥
śokaḥ ca kila kālena gaccatā hi apagaccati |mama ca apaśyataḥ kāntām ahani ahani vardhate ||
न मे दुह्खम् प्रिया दूरे न मे दुह्खम् हृता इति च ।तद् एव अनुशोचामि वयो अस्या हि अतिवर्तते॥
na me duhkham priyā dūre na me duhkham hṛtā iti ca |tad eva anuśocāmi vayo asyā hi ativartate ||
वाहि वात यतः कन्या ताम् स्पृष्ट्वा माम् अपि स्पृश ।त्वयि मे गात्र सम्स्पर्शः चन्द्रे दृष्टि समागमः॥
vāhi vāta yataḥ kanyā tām spṛṣṭvā mām api spṛśa |tvayi me gātra samsparśaḥ candre dṛṣṭi samāgamaḥ ||
तन् मे दहति गात्राणि विषम् पीतम् इव आशये ।हा नाथ इति प्रिया सा माम् ह्रियमाणा यद् अब्रवीत्॥
tan me dahati gātrāṇi viṣam pītam iva āśaye |hā nātha iti priyā sā mām hriyamāṇā yad abravīt ||
तद् वियोग इन्धनवता तच् चिन्ता विपुल अर्चिषा ।रात्रिम् दिवम् शरीरम् मे दह्यते मदन अग्निना॥
tad viyoga indhanavatā tac cintā vipula arciṣā |rātrim divam śarīram me dahyate madana agninā ||
अवगाह्य अर्णवम् स्वप्स्ये सौमित्रे भवता विना ।कथम्चित् प्रज्वलन् कामः समासुप्तम् जले दहेत्॥
avagāhya arṇavam svapsye saumitre bhavatā vinā |kathamcit prajvalan kāmaḥ samāsuptam jale dahet ||
बह्व् एतत् कामयानस्य शक्यम् एतेन जीवितुम् ।यद् अहम् सा च वाम ऊरुर् एकाम् धरणिम् आश्रितौ॥
bahv etat kāmayānasya śakyam etena jīvitum |yad aham sā ca vāma ūrur ekām dharaṇim āśritau ||
केदारस्य इव केदारः स उदकस्य निरूदकः ।उपस्नेहेन जीवामि जीवन्तीम् यत् शृणोमि ताम्॥
kedārasya iva kedāraḥ sa udakasya nirūdakaḥ |upasnehena jīvāmi jīvantīm yat śṛṇomi tām ||
कदा तु खलु सुस्शोणीम् शत पत्र आयत ईक्षणाम् ।विजित्य शत्रून् द्रक्ष्यामि सीताम् स्फीताम् इव श्रियम्॥
kadā tu khalu susśoṇīm śata patra āyata īkṣaṇām |vijitya śatrūn drakṣyāmi sītām sphītām iva śriyam ||
कदा नु चारु बिम्ब ओष्ठम् तस्याः पद्मम् इव आननम् ।ईषद् उन्नम्य पास्यामि रसायनम् इव आतुरः॥
kadā nu cāru bimba oṣṭham tasyāḥ padmam iva ānanam |īṣad unnamya pāsyāmi rasāyanam iva āturaḥ ||
तौ तस्याः सम्हतौ पीनौ स्तनौ ताल फल उपमौ ।कदा नु खलु स उत्कम्पौ हसन्त्या माम् भजिष्यतः॥
tau tasyāḥ samhatau pīnau stanau tāla phala upamau |kadā nu khalu sa utkampau hasantyā mām bhajiṣyataḥ ||
सा नूनम् असित अपान्गी रक्षो मध्य गता सती ।मन् नाथा नाथ हीना इव त्रातारम् न अधिगच्चति॥
sā nūnam asita apāngī rakṣo madhya gatā satī |man nāthā nātha hīnā iva trātāram na adhigaccati ||
कदा विक्षोभ्य रक्षाम्सि सा विधूय उत्पतिष्यति ।राक्षसीमध्यगा शेते स्नुषा दशरथस्य च॥
kadā vikṣobhya rakṣāmsi sā vidhūya utpatiṣyati |rākṣasīmadhyagā śete snuṣā daśarathasya ca ||
अविक्षोभ्याणि रक्षाम्सि सा विधूयोत्पतिष्यति ।विधूय जलदान् नीलान् शशि लेखा शरत्स्व् इव॥
avikṣobhyāṇi rakṣāmsi sā vidhūyotpatiṣyati |vidhūya jaladān nīlān śaśi lekhā śaratsv iva ||
स्वभाव तनुका नूनम् शोकेन अनशनेन च ।भूयस् तनुतरा सीता देश काल विपर्ययात्॥
svabhāva tanukā nūnam śokena anaśanena ca |bhūyas tanutarā sītā deśa kāla viparyayāt ||
कदा नु राक्षस इन्द्रस्य निधाय उरसि सायकान् ।सीताम् प्रत्याहरिष्यामि शोकम् उत्सृज्य मानसम्॥
kadā nu rākṣasa indrasya nidhāya urasi sāyakān |sītām pratyāhariṣyāmi śokam utsṛjya mānasam ||
कदा नु खलु माम् साध्वी सीता अमर सुता उपमा ।स उत्कण्ठा कण्ठम् आलम्ब्य मोक्ष्यति आनन्दजम् जलम्॥
kadā nu khalu mām sādhvī sītā amara sutā upamā |sa utkaṇṭhā kaṇṭham ālambya mokṣyati ānandajam jalam ||
कदा शोकम् इमम् घोरम् मैथिली विप्रयोगजम् ।सहसा विप्रमोक्ष्यामि वासः शुक्ल इतरम् यथा॥
kadā śokam imam ghoram maithilī viprayogajam |sahasā vipramokṣyāmi vāsaḥ śukla itaram yathā ||
एवम् विलपतस् तस्य तत्र रामस्य धीमतः ।दिन क्षयान् मन्द वपुर् भास्करो अस्तम् उपागमत्॥
evam vilapatas tasya tatra rāmasya dhīmataḥ |dina kṣayān manda vapur bhāskaro astam upāgamat ||
आश्वासितो लक्ष्मणेन रामः सम्ध्याम् उपासत ।स्मरन् कमल पत्र अक्षीम् सीताम् शोक आकुली कृतः॥
āśvāsito lakṣmaṇena rāmaḥ samdhyām upāsata |smaran kamala patra akṣīm sītām śoka ākulī kṛtaḥ ||