Valmiki Ramayana · 19 verses
Read this chapter as a bookलंकायाम् तु कृतम् कर्म घोरम् दृष्ट्वा भव आवहम् ।राक्षस इन्द्रो हनुमता शक्रेण इव महात्मना॥
laṃkāyām tu kṛtam karma ghoram dṛṣṭvā bhava āvaham |rākṣasa indro hanumatā śakreṇa iva mahātmanā ||
अब्रवीद् राक्षसान् सर्वान् ह्रिया किम्चिद् अवान् मुखः ।धर्षिता च प्रविष्टा च लंका दुष्प्रसहा पुरी॥
abravīd rākṣasān sarvān hriyā kimcid avān mukhaḥ |dharṣitā ca praviṣṭā ca laṃkā duṣprasahā purī ||
तेन वानर मात्रेण दृष्टा सीता च जानकी ।प्रसादो धर्षितः चैत्यः प्रवरा राक्षसा हताः॥
tena vānara mātreṇa dṛṣṭā sītā ca jānakī |prasādo dharṣitaḥ caityaḥ pravarā rākṣasā hatāḥ ||
आविला च पुरी लंका सर्वा हनुमता कृता ।किम् करिष्यामि भद्रम् वः किम् वा युक्तम् अनन्तरम्॥
āvilā ca purī laṃkā sarvā hanumatā kṛtā |kim kariṣyāmi bhadram vaḥ kim vā yuktam anantaram ||
उच्यताम् नः समर्थम् यत् कृतम् च सुकृतम् भवेत् ।मन्त्र मूलम् हि विजयम् प्राहुर् आर्या मनस्विनः॥
ucyatām naḥ samartham yat kṛtam ca sukṛtam bhavet |mantra mūlam hi vijayam prāhur āryā manasvinaḥ ||
तस्माद् वै रोचये मन्त्रम् रामम् प्रति महाबलाः ।त्रिविधाः पुरुषा लोके उत्तम अधम मध्यमाः॥
tasmād vai rocaye mantram rāmam prati mahābalāḥ |trividhāḥ puruṣā loke uttama adhama madhyamāḥ ||
तेषाम् तु समवेतानाम् गुण दोषम् वदामि अहम् ।मन्त्रिभिर् हित सम्युक्तैः समर्थैर् मन्त्र निर्णये॥
teṣām tu samavetānām guṇa doṣam vadāmi aham |mantribhir hita samyuktaiḥ samarthair mantra nirṇaye ||
मित्रैर् वा अपि समान अर्थैर् बान्धवैर् अपि वा हितैः ।सहितो मन्त्रयित्वा यः कर्म आरम्भान् प्रवर्तयेत्॥
mitrair vā api samāna arthair bāndhavair api vā hitaiḥ |sahito mantrayitvā yaḥ karma ārambhān pravartayet ||
दैवे च कुरुते यत्नम् तम् आहुः पुरुष उत्तमम् ।एको अर्थम् विम्Rशेद् एको धर्मे प्रकुरुते मनः॥
daive ca kurute yatnam tam āhuḥ puruṣa uttamam |eko artham vimRśed eko dharme prakurute manaḥ ||
एकः कार्याणि कुरुते तम् आहुर् मध्यमम् नरम् ।गुण दोषाव् अनिश्चित्य त्यक्त्वा दैव व्यपाश्रयम्॥
ekaḥ kāryāṇi kurute tam āhur madhyamam naram |guṇa doṣāv aniścitya tyaktvā daiva vyapāśrayam ||
करिष्यामि इति यः कार्यम् उपेक्षेत् स नर अधमः ।यथा इमे पुरुषा नित्यम् उत्तम अधम मध्यमाः॥
kariṣyāmi iti yaḥ kāryam upekṣet sa nara adhamaḥ |yathā ime puruṣā nityam uttama adhama madhyamāḥ ||
एवम् मन्त्रो अपि विज्ञेय उत्तम अधम मध्यमः ।ऐकमत्यम् उपागम्य शास्त्र दृष्टेन चक्षुषा॥
evam mantro api vijñeya uttama adhama madhyamaḥ |aikamatyam upāgamya śāstra dṛṣṭena cakṣuṣā ||
मन्त्रिणो यत्र निरस्तास् तम् आहुर् मन्त्रम् उत्तमम् ।बह्व्यो अपि मतयो गत्वा मन्त्रिणो हि अर्थ निर्णये॥
mantriṇo yatra nirastās tam āhur mantram uttamam |bahvyo api matayo gatvā mantriṇo hi artha nirṇaye ||
पुनर् यत्र एकताम् प्राप्तः स मन्त्रो मध्यमः स्मृतः ।अन्योन्य मतिम् आस्थाय यत्र सम्प्रतिभाष्यते॥
punar yatra ekatām prāptaḥ sa mantro madhyamaḥ smṛtaḥ |anyonya matim āsthāya yatra sampratibhāṣyate ||
न च ऐकमत्ये श्रेयो अस्ति मन्त्रः सो अधम उच्यते ।तस्मात् सुमन्त्रितम् साधु भवन्तो मन्त्रि सत्तमाः॥
na ca aikamatye śreyo asti mantraḥ so adhama ucyate |tasmāt sumantritam sādhu bhavanto mantri sattamāḥ ||
कार्यम् सम्प्रतिपद्यन्ताम् एतत् कृत्यतमम् मम ।वानराणाम् हि वीराणाम् सहस्रैः परिवारितः॥
kāryam sampratipadyantām etat kṛtyatamam mama |vānarāṇām hi vīrāṇām sahasraiḥ parivāritaḥ ||
रामो अभ्येति पुरीम् लंकाम् अस्माकम् उपरोधकः ।तरिष्यति च सुव्यक्तम् राघवः सागरम् सुखम्॥
rāmo abhyeti purīm laṃkām asmākam uparodhakaḥ |tariṣyati ca suvyaktam rāghavaḥ sāgaram sukham ||
तरसा युक्त रूपेण सानुजः सबल अनुगः ।समुद्रमुच्छोषयति वीर्येणान्यत्करोति वा॥
tarasā yukta rūpeṇa sānujaḥ sabala anugaḥ |samudramucchoṣayati vīryeṇānyatkaroti vā ||
तस्मिन्न् एवम् गते कार्ये विरुद्धे वानरैः सह ।हितम् पुरे च सैन्ये च सर्वम् सम्मन्त्र्यताम् मम॥
tasminn evam gate kārye viruddhe vānaraiḥ saha |hitam pure ca sainye ca sarvam sammantryatām mama ||