Kanda.Sarga 7.108

ते दूता रामवाक्येन चोदिता लघुविक्रमाः ।प्रजग्मुर्मधुरां शीघ्रं चक्रुर्वासं न चाध्वनि॥

te dūtā rāmavākyena coditā laghuvikramāḥ |prajagmurmadhurāṃ śīghraṃ cakrurvāsaṃ na cādhvani ||

ते तु त्रिभिरहोरात्रैः सम्प्राप्य मधुरामथ ।शत्रुघ्नाय यथातत्त्वमाचख्युः सर्वमेव तत्॥

te tu tribhirahorātraiḥ samprāpya madhurāmatha |śatrughnāya yathātattvamācakhyuḥ sarvameva tat ||

लक्ष्मणस्य परित्यागं प्रतिज्ञां राघवस्य च ।पुत्रयोरभिषेकं च पौरानुगमनं तथा॥

lakṣmaṇasya parityāgaṃ pratijñāṃ rāghavasya ca |putrayorabhiṣekaṃ ca paurānugamanaṃ tathā ||

कुशस्य नगरी रम्या विन्ध्यपर्वतरोधसि ।कुशावतीति नाम्ना सा कृता रामेण धीमता ।श्रावस्तीति पुरी रम्या श्राविता च लवस्य ह॥

kuśasya nagarī ramyā vindhyaparvatarodhasi |kuśāvatīti nāmnā sā kṛtā rāmeṇa dhīmatā |śrāvastīti purī ramyā śrāvitā ca lavasya ha ||

अयोध्यां विजनां कृत्वा राघवो भरतस्तथा ।स्वर्गस्य गमनोद्योगं कृतवन्तौ महारथौ॥

ayodhyāṃ vijanāṃ kṛtvā rāghavo bharatastathā |svargasya gamanodyogaṃ kṛtavantau mahārathau ||

एवं सर्वं निवेद्याशु शत्रुघ्नाय महात्मने ।विरेमुस्ते ततो दूतास्त्वर राजेति चाब्रुवन्॥

evaṃ sarvaṃ nivedyāśu śatrughnāya mahātmane |viremuste tato dūtāstvara rājeti cābruvan ||

तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं कुलक्षयमुपस्थितम् ।प्रकृतीस्तु समानीय काञ्चनं च पुरोधसम्॥

tacchrutvā ghorasaṅkāśaṃ kulakṣayamupasthitam |prakṛtīstu samānīya kāñcanaṃ ca purodhasam ||

तेषां सर्वं यथावृत्तमब्रवीद्रघनन्दनः ।आत्मनश्च विपर्यासं भविष्यं भ्रातृभिः सह॥

teṣāṃ sarvaṃ yathāvṛttamabravīdraghanandanaḥ |ātmanaśca viparyāsaṃ bhaviṣyaṃ bhrātṛbhiḥ saha ||

ततः पुत्रद्वयं वीरः सो ऽभ्यषिञ्चन्नराधिपः ।सुबाहुर्मधुरां लेभे शत्रुघाती च वैदिशम्॥

tataḥ putradvayaṃ vīraḥ so 'bhyaṣiñcannarādhipaḥ |subāhurmadhurāṃ lebhe śatrughātī ca vaidiśam ||

द्विधा कृत्वा तु तां सेनां माधुरीं पुत्रयोर्द्वयोः ।धनं च युक्तं कृत्वा वै स्थापयामास पार्थिवः॥

dvidhā kṛtvā tu tāṃ senāṃ mādhurīṃ putrayordvayoḥ |dhanaṃ ca yuktaṃ kṛtvā vai sthāpayāmāsa pārthivaḥ ||

सुबाहुं मधुरायां च वैदेशे शत्रुघातिनम् ।ययौ स्थाप्य तदा ऽयोध्यां रथेनैकेन राघवः॥

subāhuṃ madhurāyāṃ ca vaideśe śatrughātinam |yayau sthāpya tadā 'yodhyāṃ rathenaikena rāghavaḥ ||

स ददर्श महात्मानं ज्वलन्तमिव पावकम् ।सूक्ष्मक्षौमाम्बरधरं मुनिभिः सार्धमक्षयैः॥

sa dadarśa mahātmānaṃ jvalantamiva pāvakam |sūkṣmakṣaumāmbaradharaṃ munibhiḥ sārdhamakṣayaiḥ ||

सो ऽभिवाद्य ततो रामं प्राञ्जलिः प्रयतेन्द्रियः ।उवाच वाक्यं धर्मज्ञं धर्ममेवानुचिन्तयन्॥

so 'bhivādya tato rāmaṃ prāñjaliḥ prayatendriyaḥ |uvāca vākyaṃ dharmajñaṃ dharmamevānucintayan ||

कृत्वाभिषेकं सुतयोर्द्वयो राघवनन्दन ।तवानुगमने राजन्विद्धि मां कृतनिश्चयम्॥

kṛtvābhiṣekaṃ sutayordvayo rāghavanandana |tavānugamane rājanviddhi māṃ kṛtaniścayam ||

न चान्यदपि वक्तव्यमतो वीर न शासनम् ।विलोक्यमानमिच्छामि मद्विधेन विशेषतः॥

na cānyadapi vaktavyamato vīra na śāsanam |vilokyamānamicchāmi madvidhena viśeṣataḥ ||

तस्य तां बुद्धिमक्लीबां विज्ञाय रघुनन्दनः ।बाढमित्येव शत्रुघ्नं रामो वाक्यमुवाच ह॥

tasya tāṃ buddhimaklībāṃ vijñāya raghunandanaḥ |bāḍhamityeva śatrughnaṃ rāmo vākyamuvāca ha ||

तस्य वाक्यस्य वाक्यान्ते वानराः कामरूपिणः ।ऋक्षराक्षससङ्घाश्च समापेतुरनेकशः॥

tasya vākyasya vākyānte vānarāḥ kāmarūpiṇaḥ |ṛkṣarākṣasasaṅghāśca samāpeturanekaśaḥ ||

सुग्रीवं ते पुरस्कृत्य सर्व एव समागताः ।तं रामं द्रष्टुमनसः स्वर्गायाभिमुखं स्थितम्॥

sugrīvaṃ te puraskṛtya sarva eva samāgatāḥ |taṃ rāmaṃ draṣṭumanasaḥ svargāyābhimukhaṃ sthitam ||

देवपुत्रा ऋषिसुता गन्धर्वाणां सुतास्तथा ।रामक्षयं विदित्वा ते सर्व एव समागताः॥

devaputrā ṛṣisutā gandharvāṇāṃ sutāstathā |rāmakṣayaṃ viditvā te sarva eva samāgatāḥ ||

ते राममभिवाद्योचुः सर्वे वानरराक्षसाः ।तवानुगमने राजन्सम्प्राप्ताः कृतनिश्चयाः॥

te rāmamabhivādyocuḥ sarve vānararākṣasāḥ |tavānugamane rājansamprāptāḥ kṛtaniścayāḥ ||

यदि राम विनास्माभिर्गच्छेस्त्वं पुरुषोत्तम ।यमदण्डमिवोद्यम्य त्वया स्म विनिपातिताः॥

yadi rāma vināsmābhirgacchestvaṃ puruṣottama |yamadaṇḍamivodyamya tvayā sma vinipātitāḥ ||

तैरेवमुक्तः काकुत्स्थो बाढमित्यब्रवीत् स्मयन्॥

tairevamuktaḥ kākutstho bāḍhamityabravīt smayan ||

एतस्मिन्नन्तरे रामं सुग्रीवो ऽपि महाबलः ।प्रणम्य विधिवद्वीरं विज्ञापयितुमुद्यतः॥

etasminnantare rāmaṃ sugrīvo 'pi mahābalaḥ |praṇamya vidhivadvīraṃ vijñāpayitumudyataḥ ||

अभिषिच्याङ्गदं वीरमागतो ऽस्मि नरेश्वर ।तवानुगमने राजन्विद्धि मां कृतनिश्चयम्॥

abhiṣicyāṅgadaṃ vīramāgato 'smi nareśvara |tavānugamane rājanviddhi māṃ kṛtaniścayam ||

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रामो रमयतां वरः ।वानरेन्द्रमथोवाचं मैत्रं तस्यानुचिन्तयन्॥

tasya tadvacanaṃ śrutvā rāmo ramayatāṃ varaḥ |vānarendramathovācaṃ maitraṃ tasyānucintayan ||

सखे शृणुष्व सुग्रीव न त्वया ऽहं विनाकृतः ।गच्छेयं देवलोकं वा परमं वा पदं महत्॥

sakhe śṛṇuṣva sugrīva na tvayā 'haṃ vinākṛtaḥ |gaccheyaṃ devalokaṃ vā paramaṃ vā padaṃ mahat ||

बिभीषणमथोवाच राक्षसेन्द्रं महायशाः ।यावत्प्रजा धरिष्यन्ति तावत्त्वं वै बिभीषण ।राक्षसेन्द्र महावीर्य लङ्कास्थस्त्वं धरिष्यसि॥

bibhīṣaṇamathovāca rākṣasendraṃ mahāyaśāḥ |yāvatprajā dhariṣyanti tāvattvaṃ vai bibhīṣaṇa |rākṣasendra mahāvīrya laṅkāsthastvaṃ dhariṣyasi ||

यावच्चन्द्रश्च सूर्यश्च यावत्तिष्ठति मेदिनी ।यावच्च मत्कथा लोके तावद्राज्यं तवास्त्विह॥

yāvaccandraśca sūryaśca yāvattiṣṭhati medinī |yāvacca matkathā loke tāvadrājyaṃ tavāstviha ||

शासितस्त्वं सखित्वेन कार्यं ते मम शासनम् ।प्रजाः संरक्ष धर्मेण नोत्तरं वक्तुमर्हसि॥

śāsitastvaṃ sakhitvena kāryaṃ te mama śāsanam |prajāḥ saṃrakṣa dharmeṇa nottaraṃ vaktumarhasi ||

किञ्चान्यद्वक्तुमिच्छामि राक्षसेन्द्र महामते॥

kiñcānyadvaktumicchāmi rākṣasendra mahāmate ||

आराधय जगन्नाथमिक्ष्वाकुकुलदैवतम् ।आराधनीयमनिशं सर्वैर्दैवैः सवासवैः॥

ārādhaya jagannāthamikṣvākukuladaivatam |ārādhanīyamaniśaṃ sarvairdaivaiḥ savāsavaiḥ ||

तथेति प्रतिजग्राह रामवाक्यं विभीषणः ।राजा राक्षसमुख्यानां राघवाज्ञामनुस्मरन्॥

tatheti pratijagrāha rāmavākyaṃ vibhīṣaṇaḥ |rājā rākṣasamukhyānāṃ rāghavājñāmanusmaran ||

तमेवमुक्त्वा काकुत्स्थो हनूमन्तमथाब्रवीत् ।जीविते कृतबुद्धिस्त्वं मा प्रतिज्ञां विलोपय॥

tamevamuktvā kākutstho hanūmantamathābravīt |jīvite kṛtabuddhistvaṃ mā pratijñāṃ vilopaya ||

मत्कथाः प्रचरिष्यन्ति यावल्लोके हरीश्वर ।तावद्रमस्व सुप्रीतो मद्वाक्यमनुपालयन्॥

matkathāḥ pracariṣyanti yāvalloke harīśvara |tāvadramasva suprīto madvākyamanupālayan ||

एवमुक्तस्तु हनुमान्राघवेण महात्मना ।वाक्यं विज्ञापयामास परं हर्षमवाप्य च॥

evamuktastu hanumānrāghaveṇa mahātmanā |vākyaṃ vijñāpayāmāsa paraṃ harṣamavāpya ca ||

यावत्तव कथा लोके विचरिष्यति पावनी ।तावत्स्थास्यामि मेदिन्यां तवाज्ञामनुपालयन्॥

yāvattava kathā loke vicariṣyati pāvanī |tāvatsthāsyāmi medinyāṃ tavājñāmanupālayan ||

जाम्बवन्तं तथोक्त्वा तु वृद्धं ब्रह्मसुतं तथा ।मैन्दं च द्विविदं चैव पञ्च जाम्बवता सह ।यावत्कलिश्च सम्प्राप्तस्तावज्जीवत सर्वदा॥

jāmbavantaṃ tathoktvā tu vṛddhaṃ brahmasutaṃ tathā |maindaṃ ca dvividaṃ caiva pañca jāmbavatā saha |yāvatkaliśca samprāptastāvajjīvata sarvadā ||

तानेवमुक्त्वा काकुत्स्थः सर्वांस्तानृक्षवानरान् ।उवाच बाढं गच्छध्वं मया सार्धं यथेप्सितम्॥

tānevamuktvā kākutsthaḥ sarvāṃstānṛkṣavānarān |uvāca bāḍhaṃ gacchadhvaṃ mayā sārdhaṃ yathepsitam ||