Kanda.Sarga 7.7

नारायणगिरिं ते तु गर्जन्तो राक्षसाम्बुदाः ।ववर्षुः शरवर्षेण वर्षेणेवाद्रिमम्बुदाः॥

nārāyaṇagiriṃ te tu garjanto rākṣasāmbudāḥ |vavarṣuḥ śaravarṣeṇa varṣeṇevādrimambudāḥ ||

श्यामावदातस्तैर्विष्णुर्नीलैर्नक्तञ्चरोत्तमैः ।वृतो ऽञ्जनगिरीवासीत् वर्षमाणैः पयोधरैः॥

śyāmāvadātastairviṣṇurnīlairnaktañcarottamaiḥ |vṛto 'ñjanagirīvāsīt varṣamāṇaiḥ payodharaiḥ ||

शलभा इव केदारं मशका इव पर्वतम् ।यथामृतघटं दंशा मकरा इव चार्णवम्॥

śalabhā iva kedāraṃ maśakā iva parvatam |yathāmṛtaghaṭaṃ daṃśā makarā iva cārṇavam ||

तथा रक्षोधनुर्मुक्ता वज्रानिलमनोजवाः ।हरिं विशन्ति स्म शरा लोका इव विपर्यये॥

tathā rakṣodhanurmuktā vajrānilamanojavāḥ |hariṃ viśanti sma śarā lokā iva viparyaye ||

स्यन्दनैः स्यन्दनगता गजैश्च गजपृष्ठगाः ।अश्वारोहास्तथाश्वैश्च पादाताश्चाम्बरे स्थिताः॥

syandanaiḥ syandanagatā gajaiśca gajapṛṣṭhagāḥ |aśvārohāstathāśvaiśca pādātāścāmbare sthitāḥ ||

राक्षसेन्द्रा गिरिनिभाः शरैः शक्त्यृष्टितोमरैः ।निरुछ्वासं हरिं चक्रुः प्राणायामा इव द्विजम्॥

rākṣasendrā girinibhāḥ śaraiḥ śaktyṛṣṭitomaraiḥ |niruchvāsaṃ hariṃ cakruḥ prāṇāyāmā iva dvijam ||

निशाचरैस्ताड्यमानो मीनैरिव महोदधिः ।शार्ङ्गमायम्य दुर्धर्षो राक्षसेभ्यो ऽसृजच्छरान्॥

niśācaraistāḍyamāno mīnairiva mahodadhiḥ |śārṅgamāyamya durdharṣo rākṣasebhyo 'sṛjaccharān ||

शरैः पूर्णायतोत्सृष्टैर्वज्रवक्त्रैर्मनोजवैः ।चिच्छेद विष्णुर्निशितैः शतशो ऽथ सहस्रशः॥

śaraiḥ pūrṇāyatotsṛṣṭairvajravaktrairmanojavaiḥ |ciccheda viṣṇurniśitaiḥ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||

विद्राव्य शरवर्षेण वर्षा वायुरिवोत्थितम् ।पाञ्चजन्यं महाशङ्खं प्रदध्मौ पुरुषोत्तमः॥

vidrāvya śaravarṣeṇa varṣā vāyurivotthitam |pāñcajanyaṃ mahāśaṅkhaṃ pradadhmau puruṣottamaḥ ||

सो ऽम्बुजो हरिणा ध्मातः सर्वप्राणेन शङ्खराट् ।ररास भीमनिर्हादस्त्रैलोक्यं व्यथयन्निव॥

so 'mbujo hariṇā dhmātaḥ sarvaprāṇena śaṅkharāṭ |rarāsa bhīmanirhādastrailokyaṃ vyathayanniva ||

शङ्खराजरवः सो ऽथ त्रासयामास राक्षसान् ।मृगराज इवारण्ये समदानिव कुञ्जरान्॥

śaṅkharājaravaḥ so 'tha trāsayāmāsa rākṣasān |mṛgarāja ivāraṇye samadāniva kuñjarān ||

न शेकुरश्वाः संस्थातुं विमदाः कुञ्जराभवन् ।स्यन्दनेभ्यश्च्युता वीराः शङ्खरावितदुर्बलाः॥

na śekuraśvāḥ saṃsthātuṃ vimadāḥ kuñjarābhavan |syandanebhyaścyutā vīrāḥ śaṅkharāvitadurbalāḥ ||

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्ता वज्रतुल्याननाः शराः ।विदार्य तानि रक्षांसि सुपुङ्खा विविशुः क्षितिम्॥

śārṅgacāpavinirmuktā vajratulyānanāḥ śarāḥ |vidārya tāni rakṣāṃsi supuṅkhā viviśuḥ kṣitim ||

भिद्यमानाः शरैः सङ्ख्ये नारायणकरच्युतैः ।निपेतू राक्षसा भूमौ शैला वज्रहता इव॥

bhidyamānāḥ śaraiḥ saṅkhye nārāyaṇakaracyutaiḥ |nipetū rākṣasā bhūmau śailā vajrahatā iva ||

व्रणानि परगात्रेभ्यो विष्णुचक्रकृतानि वै ।असृक्क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधारा इवाचलाः॥

vraṇāni paragātrebhyo viṣṇucakrakṛtāni vai |asṛkkṣaranti dhārābhiḥ svarṇadhārā ivācalāḥ ||

शङ्खराजरवश्चापि शार्ङ्गचापरस्वस्तथा ।राक्षसानां रवांश्चापि ग्रसते वैष्णवो रवः॥

śaṅkharājaravaścāpi śārṅgacāparasvastathā |rākṣasānāṃ ravāṃścāpi grasate vaiṣṇavo ravaḥ ||

तेषां शिरोधरान्धूताञ्छरध्वजधनूंषि च ।रथान्पताकास्तूणीरांश्चिच्छेद स हरिः शरैः॥

teṣāṃ śirodharāndhūtāñcharadhvajadhanūṃṣi ca |rathānpatākāstūṇīrāṃściccheda sa hariḥ śaraiḥ ||

सूर्यादिव करा घोरा ऊर्मयः सागरादिव ।पर्वतादिव नागेन्द्रा धारौघा इव चाम्बुदात्॥

sūryādiva karā ghorā ūrmayaḥ sāgarādiva |parvatādiva nāgendrā dhāraughā iva cāmbudāt ||

तथा शार्ङ्गविनिर्मुक्ताः शरा नारायणेरिताः ।निर्धावन्तीषवस्तूर्णं शतशोथ सहस्रशः॥

tathā śārṅgavinirmuktāḥ śarā nārāyaṇeritāḥ |nirdhāvantīṣavastūrṇaṃ śataśotha sahasraśaḥ ||

शरभेण यथा सिंहाः सिंहेन द्विरदा यथा ।द्विरदेन यथा व्याघ्रा व्याघ्रेण द्वीपिनो यथा॥

śarabheṇa yathā siṃhāḥ siṃhena dviradā yathā |dviradena yathā vyāghrā vyāghreṇa dvīpino yathā ||

द्वीपिनेव यथा श्वानः शुना मार्जारका यथा ।मार्जारेण यथा सर्पाः सर्पेण च यथा ऽ ऽखवः॥

dvīpineva yathā śvānaḥ śunā mārjārakā yathā |mārjāreṇa yathā sarpāḥ sarpeṇa ca yathā ' 'khavaḥ ||

तथा ते राक्षसाः सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना ।द्रवन्ति द्राविताश्चन्ये शायिताश्च महीतले॥

tathā te rākṣasāḥ sarve viṣṇunā prabhaviṣṇunā |dravanti drāvitāścanye śāyitāśca mahītale ||

राक्षसानां सहस्राणि निहत्य मधुसूदनः ।वारिजं पूरयामास तोयदं सुरराडिव॥

rākṣasānāṃ sahasrāṇi nihatya madhusūdanaḥ |vārijaṃ pūrayāmāsa toyadaṃ surarāḍiva ||

नारायणशरत्रस्तं शङ्खनादसुविह्वलम् ।ययौ लङ्कामभिमुखं प्रभग्नं राक्षसं बलम्॥

nārāyaṇaśaratrastaṃ śaṅkhanādasuvihvalam |yayau laṅkāmabhimukhaṃ prabhagnaṃ rākṣasaṃ balam ||

प्रभग्ने राक्षसबले नारायणशराहते ।सुमाली शरवर्षेण निववार रणे हरिम्॥

prabhagne rākṣasabale nārāyaṇaśarāhate |sumālī śaravarṣeṇa nivavāra raṇe harim ||

स तु तं छादयामास नीहार इव भास्करम् ।राक्षसाः सत्त्वसम्पन्नाः पुनर्धैर्यं समादधुः॥

sa tu taṃ chādayāmāsa nīhāra iva bhāskaram |rākṣasāḥ sattvasampannāḥ punardhairyaṃ samādadhuḥ ||

अथ सो ऽभ्यपतद्रोषाद्राक्षसो बलदर्पितः ।महानादं प्रकुर्वाणो राक्षसाञ्जीवयन्निव॥

atha so 'bhyapatadroṣādrākṣaso baladarpitaḥ |mahānādaṃ prakurvāṇo rākṣasāñjīvayanniva ||

उत्क्षिप्य लम्बाभरणं धुन्वन्करमिव द्विपः ।ररास राक्षसो हर्षात्सतडित्तोयदो यथा॥

utkṣipya lambābharaṇaṃ dhunvankaramiva dvipaḥ |rarāsa rākṣaso harṣātsataḍittoyado yathā ||

सुमालेर्नर्दतस्तस्य शिरो ज्वलितकुण्डलम् ।चिच्छेद यन्तुरश्वाश्च भ्रान्तास्तस्य तु रक्षसः॥

sumālernardatastasya śiro jvalitakuṇḍalam |ciccheda yanturaśvāśca bhrāntāstasya tu rakṣasaḥ ||

तैरश्वैर्भ्राम्यते भ्रान्तैः सुमाली राक्षसेश्वरः ।इन्द्रियाश्वैः परिभ्रान्तैर्धृतिहीनो यथा नरः॥

tairaśvairbhrāmyate bhrāntaiḥ sumālī rākṣaseśvaraḥ |indriyāśvaiḥ paribhrāntairdhṛtihīno yathā naraḥ ||

ततो विष्णुं महाबाहुं प्रपतन्तं रणाजिरे ।हृते सुमालेरश्वैश्च रथे विष्णुरथं प्रति॥

tato viṣṇuṃ mahābāhuṃ prapatantaṃ raṇājire |hṛte sumāleraśvaiśca rathe viṣṇurathaṃ prati ||

माली चाभ्यद्रवद्युक्तः प्रगृह्य सशरं धनुः ।मालेर्धनुश्च्युता बाणाः कार्तस्वरविभूषिताः ।विविशुर्हरिमासाद्य क्रौञ्चं पत्ररथा इव॥

mālī cābhyadravadyuktaḥ pragṛhya saśaraṃ dhanuḥ |mālerdhanuścyutā bāṇāḥ kārtasvaravibhūṣitāḥ |viviśurharimāsādya krauñcaṃ patrarathā iva ||

अर्द्यमानः शरैः सो ऽथ मालिमुक्तैः सहस्रशः ।चुक्षुभे न रणे विष्णुर्जितेन्द्रिय इवाधिभिः॥

ardyamānaḥ śaraiḥ so 'tha mālimuktaiḥ sahasraśaḥ |cukṣubhe na raṇe viṣṇurjitendriya ivādhibhiḥ ||

अथ मौर्वीस्वनं कृत्वा भगवान्भूतभावनः ।मालिनं प्रति बाणौघान्ससर्जारिनिषूदनः॥

atha maurvīsvanaṃ kṛtvā bhagavānbhūtabhāvanaḥ |mālinaṃ prati bāṇaughānsasarjāriniṣūdanaḥ ||

ते मालिदेहमासाद्य वज्रविद्युत्प्रभाः शराः ।पिबन्ति रुधिरं तस्य नागा इव सुधारसम्॥

te mālidehamāsādya vajravidyutprabhāḥ śarāḥ |pibanti rudhiraṃ tasya nāgā iva sudhārasam ||

मालिनं विमुखं कृत्वा शङ्खचक्रगदाधरः ।मालिमौलिं ध्वजं चापं वाजिनश्चाप्यपातयत्॥

mālinaṃ vimukhaṃ kṛtvā śaṅkhacakragadādharaḥ |mālimauliṃ dhvajaṃ cāpaṃ vājinaścāpyapātayat ||

विरथस्तु गदां गृह्य माली नक्तञ्चरोत्तमः ।आपुप्लुवे गदापाणिर्गिर्यग्रादिव केसरी॥

virathastu gadāṃ gṛhya mālī naktañcarottamaḥ |āpupluve gadāpāṇirgiryagrādiva kesarī ||

गदया गरुडेशानमीशानमिव चान्तकः ।ललाटदेशे ऽभ्यहनद्वज्रेणेन्द्रो यथा ऽचलम्॥

gadayā garuḍeśānamīśānamiva cāntakaḥ |lalāṭadeśe 'bhyahanadvajreṇendro yathā 'calam ||

गदयाभिहतस्तेन मालिना गरुडो भृशम् ।रणात्पराङ्मुखं देवं कृतवान्वेदनातुरः॥

gadayābhihatastena mālinā garuḍo bhṛśam |raṇātparāṅmukhaṃ devaṃ kṛtavānvedanāturaḥ ||

पराङ्मुखे कृते देवे मालिना गरुडेन वै ।उदतिष्ठन्महाञ्छब्दो रक्षसामभिनर्दताम्॥

parāṅmukhe kṛte deve mālinā garuḍena vai |udatiṣṭhanmahāñchabdo rakṣasāmabhinardatām ||

रक्षसां रवतां रावं श्रुत्वा हरिहयानुजः॥

rakṣasāṃ ravatāṃ rāvaṃ śrutvā harihayānujaḥ ||

तिर्यगास्थाय सङ्क्रुद्धः पक्षीशे भगवान्हरिः ।पराङ्मुखो ऽप्युत्ससर्ज मालेश्चक्रं जिघांसया॥

tiryagāsthāya saṅkruddhaḥ pakṣīśe bhagavānhariḥ |parāṅmukho 'pyutsasarja māleścakraṃ jighāṃsayā ||

तत्सूर्यमण्डलाभासं स्वभासा भासयन्नभः ।कालचक्रनिभं चक्रं मालेः शीर्षमपातयत्॥

tatsūryamaṇḍalābhāsaṃ svabhāsā bhāsayannabhaḥ |kālacakranibhaṃ cakraṃ māleḥ śīrṣamapātayat ||

तच्छिरो राक्षसेन्द्रस्य चक्रोत्कृत्तं बिभीषणम् ।पपात रुधिरोद्गारि पुरा राहुशिरो यथा॥

tacchiro rākṣasendrasya cakrotkṛttaṃ bibhīṣaṇam |papāta rudhirodgāri purā rāhuśiro yathā ||

ततः सुरैः संसहृष्टैः सर्वप्राणसमीरितः ।सिंहनादरवोन्मुक्तः साधु देवेतिवादिभिः॥

tataḥ suraiḥ saṃsahṛṣṭaiḥ sarvaprāṇasamīritaḥ |siṃhanādaravonmuktaḥ sādhu devetivādibhiḥ ||

मालिनं निहतं दृष्ट्वा सुमाली माल्यवानपि ।सबलौ शोकसन्तप्तौ लङ्कामेव प्रधावितौ॥

mālinaṃ nihataṃ dṛṣṭvā sumālī mālyavānapi |sabalau śokasantaptau laṅkāmeva pradhāvitau ||

गरुडस्तु समाश्वस्तः सन्निवृत्य यथा पुरा ।राक्षसान्द्रावयामास पक्षवातेन कोपितः॥

garuḍastu samāśvastaḥ sannivṛtya yathā purā |rākṣasāndrāvayāmāsa pakṣavātena kopitaḥ ||

चक्रकृत्तास्यकमला गदासञ्चूर्णितोरसः ।लाङ्गलग्लपितग्रीवा मुसलैर्भिन्नमस्तकाः॥

cakrakṛttāsyakamalā gadāsañcūrṇitorasaḥ |lāṅgalaglapitagrīvā musalairbhinnamastakāḥ ||

केचिच्चैवासिना छिन्नास्तथान्ये शरपीडिताः ।निपेतुरम्बरात्तूर्णं राक्षसाः सागराम्भसि॥

keciccaivāsinā chinnāstathānye śarapīḍitāḥ |nipeturambarāttūrṇaṃ rākṣasāḥ sāgarāmbhasi ||

नारायणो बाणवराशनीभिर्विदारयामास धनुर्विमुक्तैः ।नक्तञ्चरान्मुक्तविधूतकेशान्यथा ऽशनीभिः सतडिन्महाभ्राः॥

nārāyaṇo bāṇavarāśanībhirvidārayāmāsa dhanurvimuktaiḥ |naktañcarānmuktavidhūtakeśānyathā 'śanībhiḥ sataḍinmahābhrāḥ ||

भिन्नातपत्रं पतमानमस्त्रं शरैरपध्वस्तविनीतवेषम् ।विनिस्सृतान्त्रं भयलोलनेत्रं बलं तदुन्मत्ततरं बभूव॥

bhinnātapatraṃ patamānamastraṃ śarairapadhvastavinītaveṣam |vinissṛtāntraṃ bhayalolanetraṃ balaṃ tadunmattataraṃ babhūva ||

सिंहार्दितानामिव कुञ्जराणां निशाचराणां सह कुञ्जराणाम् ।रवाश्च वेगाश्च समं बभूवुः पुराणसिंहेन विमर्दितानाम्॥

siṃhārditānāmiva kuñjarāṇāṃ niśācarāṇāṃ saha kuñjarāṇām |ravāśca vegāśca samaṃ babhūvuḥ purāṇasiṃhena vimarditānām ||

ते वार्यमाणा हरिबाणजालैः सबाणजालानि समुत्सृजन्तः ।धावन्ति नक्तञ्चरकालमेघा वायुप्रभिन्ना इव कालमेघाः॥

te vāryamāṇā haribāṇajālaiḥ sabāṇajālāni samutsṛjantaḥ |dhāvanti naktañcarakālameghā vāyuprabhinnā iva kālameghāḥ ||

चक्रपहारैर्विनिकृत्तशीर्षाः सञ्चूर्णिताङ्गाश्च गदाप्रहारैः ।अभिप्रहारैर्द्विविधा विभिन्नाः पतन्ति शैला इव राक्षसेन्द्राः॥

cakrapahārairvinikṛttaśīrṣāḥ sañcūrṇitāṅgāśca gadāprahāraiḥ |abhiprahārairdvividhā vibhinnāḥ patanti śailā iva rākṣasendrāḥ ||

विलम्बमानैर्मणिहारकुण्डलैर्निशाचरैर्नीलबलाहकोपमैः ।निपात्यमानैर्ददृशे निरन्तरं निपात्यमानैरिव नीलपर्वतैः॥

vilambamānairmaṇihārakuṇḍalairniśācarairnīlabalāhakopamaiḥ |nipātyamānairdadṛśe nirantaraṃ nipātyamānairiva nīlaparvataiḥ ||