Parva.Adhyaya 1.118

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

पाण्डोर्विदुर सर्वाणि प्रेतकार्याणि कारयराजवद्राजसिंहस्य माद्र्याश्चैव विशेषतः

pāṇḍorvidura sarvāṇi pretakāryāṇi kārayarājavadrājasiṃhasya mādryāścaiva viśeṣataḥ

पशून्वासांसि रत्नानि धनानि विविधानि चपाण्डोः प्रयच्छ माद्र्याश्च येभ्यो यावच्च वाञ्छितम्

paśūnvāsāṃsi ratnāni dhanāni vividhāni capāṇḍoḥ prayaccha mādryāśca yebhyo yāvacca vāñchitam

यथा च कुन्ती सत्कारं कुर्यान्माद्र्यास्तथा कुरुयथा न वायुर्नादित्यः पश्येतां तां सुसंवृताम्

yathā ca kuntī satkāraṃ kuryānmādryāstathā kuruyathā na vāyurnādityaḥ paśyetāṃ tāṃ susaṃvṛtām

न शोच्यः पाण्डुरनघः प्रशस्यः स नराधिपःयस्य पञ्च सुता वीरा जाताः सुरसुतोपमाः

na śocyaḥ pāṇḍuranaghaḥ praśasyaḥ sa narādhipaḥyasya pañca sutā vīrā jātāḥ surasutopamāḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

विदुरस्तं तथेत्युक्त्वा भीष्मेण सह भारतपाण्डुं संस्कारयामास देशे परमसंवृते

vidurastaṃ tathetyuktvā bhīṣmeṇa saha bhāratapāṇḍuṃ saṃskārayāmāsa deśe paramasaṃvṛte

ततस्तु नगरात्तूर्णमाज्यहोमपुरस्कृताःनिर्हृताः पावका दीप्ताः पाण्डो राजपुरोहितैः

tatastu nagarāttūrṇamājyahomapuraskṛtāḥnirhṛtāḥ pāvakā dīptāḥ pāṇḍo rājapurohitaiḥ

अथैनमार्तवैर्गन्धैर्माल्यैश्च विविधैर्वरैःशिबिकां समलंचक्रुर्वाससाच्छाद्य सर्वशः

athainamārtavairgandhairmālyaiśca vividhairvaraiḥśibikāṃ samalaṃcakrurvāsasācchādya sarvaśaḥ

तां तथा शोभितां माल्यैर्वासोभिश्च महाधनैःअमात्या ज्ञातयश्चैव सुहृदश्चोपतस्थिरे

tāṃ tathā śobhitāṃ mālyairvāsobhiśca mahādhanaiḥamātyā jñātayaścaiva suhṛdaścopatasthire

नृसिंहं नरयुक्तेन परमालंकृतेन तम्अवहन्यानमुख्येन सह माद्र्या सुसंवृतम्

nṛsiṃhaṃ narayuktena paramālaṃkṛtena tamavahanyānamukhyena saha mādryā susaṃvṛtam

पाण्डुरेणातपत्रेण चामरव्यजनेन चसर्ववादित्रनादैश्च समलंचक्रिरे ततः

pāṇḍureṇātapatreṇa cāmaravyajanena casarvavāditranādaiśca samalaṃcakrire tataḥ

रत्नानि चाप्युपादाय बहूनि शतशो नराःप्रददुः काङ्क्षमाणेभ्यः पाण्डोस्तत्रौर्ध्वदेहिकम्

ratnāni cāpyupādāya bahūni śataśo narāḥpradaduḥ kāṅkṣamāṇebhyaḥ pāṇḍostatraurdhvadehikam

अथ छत्राणि शुभ्राणि पाण्डुराणि बृहन्ति चआजह्रुः कौरवस्यार्थे वासांसि रुचिराणि च

atha chatrāṇi śubhrāṇi pāṇḍurāṇi bṛhanti caājahruḥ kauravasyārthe vāsāṃsi rucirāṇi ca

याजकैः शुक्लवासोभिर्हूयमाना हुताशनाःअगच्छन्नग्रतस्तस्य दीप्यमानाः स्वलंकृताः

yājakaiḥ śuklavāsobhirhūyamānā hutāśanāḥagacchannagratastasya dīpyamānāḥ svalaṃkṛtāḥ

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चैव सहस्रशःरुदन्तः शोकसंतप्ता अनुजग्मुर्नराधिपम्

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ śūdrāścaiva sahasraśaḥrudantaḥ śokasaṃtaptā anujagmurnarādhipam

अयमस्मानपाहाय दुःखे चाधाय शाश्वतेकृत्वानाथान्परो नाथः क्व यास्यति नराधिपः

ayamasmānapāhāya duḥkhe cādhāya śāśvatekṛtvānāthānparo nāthaḥ kva yāsyati narādhipaḥ

क्रोशन्तः पाण्डवाः सर्वे भीष्मो विदुर एव चरमणीये वनोद्देशे गङ्गातीरे समे शुभे

krośantaḥ pāṇḍavāḥ sarve bhīṣmo vidura eva caramaṇīye vanoddeśe gaṅgātīre same śubhe

न्यासयामासुरथ तां शिबिकां सत्यवादिनःसभार्यस्य नृसिंहस्य पाण्डोरक्लिष्टकर्मणः

nyāsayāmāsuratha tāṃ śibikāṃ satyavādinaḥsabhāryasya nṛsiṃhasya pāṇḍorakliṣṭakarmaṇaḥ

ततस्तस्य शरीरं तत्सर्वगन्धनिषेवितम्शुचिकालीयकादिग्धं मुख्यस्नानाधिवासितम्पर्यषिञ्चज्जलेनाशु शातकुम्भमयैर्घटैः

tatastasya śarīraṃ tatsarvagandhaniṣevitamśucikālīyakādigdhaṃ mukhyasnānādhivāsitamparyaṣiñcajjalenāśu śātakumbhamayairghaṭaiḥ

चन्दनेन च मुख्येन शुक्लेन समलेपयन्कालागुरुविमिश्रेण तथा तुङ्गरसेन च

candanena ca mukhyena śuklena samalepayankālāguruvimiśreṇa tathā tuṅgarasena ca

अथैनं देशजैः शुक्लैर्वासोभिः समयोजयन्आच्छन्नः स तु वासोभिर्जीवन्निव नरर्षभःशुशुभे पुरुषव्याघ्रो महार्हशयनोचितः

athainaṃ deśajaiḥ śuklairvāsobhiḥ samayojayanācchannaḥ sa tu vāsobhirjīvanniva nararṣabhaḥśuśubhe puruṣavyāghro mahārhaśayanocitaḥ

याजकैरभ्यनुज्ञातं प्रेतकर्मणि निष्ठितैःघृतावसिक्तं राजानं सह माद्र्या स्वलंकृतम्

yājakairabhyanujñātaṃ pretakarmaṇi niṣṭhitaiḥghṛtāvasiktaṃ rājānaṃ saha mādryā svalaṃkṛtam

तुङ्गपद्मकमिश्रेण चन्दनेन सुगन्धिनाअन्यैश्च विविधैर्गन्धैरनल्पैः समदाहयन्

tuṅgapadmakamiśreṇa candanena sugandhināanyaiśca vividhairgandhairanalpaiḥ samadāhayan

ततस्तयोः शरीरे ते दृष्ट्वा मोहवशं गताहाहा पुत्रेति कौसल्या पपात सहसा भुवि

tatastayoḥ śarīre te dṛṣṭvā mohavaśaṃ gatāhāhā putreti kausalyā papāta sahasā bhuvi

तां प्रेक्ष्य पतितामार्तां पौरजानपदो जनःरुरोद सस्वनं सर्वो राजभक्त्या कृपान्वितः

tāṃ prekṣya patitāmārtāṃ paurajānapado janaḥruroda sasvanaṃ sarvo rājabhaktyā kṛpānvitaḥ

क्लान्तानीवार्तनादेन सर्वाणि च विचुक्रुशुःमानुषैः सह भूतानि तिर्यग्योनिगतान्यपि

klāntānīvārtanādena sarvāṇi ca vicukruśuḥmānuṣaiḥ saha bhūtāni tiryagyonigatānyapi

तथा भीष्मः शांतनवो विदुरश्च महामतिःसर्वशः कौरवाश्चैव प्राणदन्भृशदुःखिताः

tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavo viduraśca mahāmatiḥsarvaśaḥ kauravāścaiva prāṇadanbhṛśaduḥkhitāḥ

ततो भीष्मोऽथ विदुरो राजा च सह बन्धुभिःउदकं चक्रिरे तस्य सर्वाश्च कुरुयोषितः

tato bhīṣmo'tha viduro rājā ca saha bandhubhiḥudakaṃ cakrire tasya sarvāśca kuruyoṣitaḥ

कृतोदकांस्तानादाय पाण्डवाञ्शोककर्शितान्सर्वाः प्रकृतयो राजञ्शोचन्त्यः पर्यवारयन्

kṛtodakāṃstānādāya pāṇḍavāñśokakarśitānsarvāḥ prakṛtayo rājañśocantyaḥ paryavārayan

यथैव पाण्डवा भूमौ सुषुपुः सह बान्धवैःतथैव नागरा राजञ्शिश्यिरे ब्राह्मणादयः

yathaiva pāṇḍavā bhūmau suṣupuḥ saha bāndhavaiḥtathaiva nāgarā rājañśiśyire brāhmaṇādayaḥ

तदनानन्दमस्वस्थमाकुमारमहृष्टवत्बभूव पाण्डवैः सार्धं नगरं द्वादश क्षपाः

tadanānandamasvasthamākumāramahṛṣṭavatbabhūva pāṇḍavaiḥ sārdhaṃ nagaraṃ dvādaśa kṣapāḥ