Parva.Adhyaya 1.129

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्राणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनंजयम्दुर्योधनो लक्षयित्व पर्यतप्यत दुर्मतिः

prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayamduryodhano lakṣayitva paryatapyata durmatiḥ

ततो वैकर्तनः कर्णः शकुनिश्चापि सौबलःअनेकैरभ्युपायैस्ताञ्जिघांसन्ति स्म पाण्डवान्

tato vaikartanaḥ karṇaḥ śakuniścāpi saubalaḥanekairabhyupāyaistāñjighāṃsanti sma pāṇḍavān

पाण्डवाश्चापि तत्सर्वं प्रत्यजानन्नरिंदमाःउद्भावनमकुर्वन्तो विदुरस्य मते स्थिताः

pāṇḍavāścāpi tatsarvaṃ pratyajānannariṃdamāḥudbhāvanamakurvanto vidurasya mate sthitāḥ

गुणैः समुदितान्दृष्ट्वा पौराः पाण्डुसुतांस्तदाकथयन्ति स्म संभूय चत्वरेषु सभासु च

guṇaiḥ samuditāndṛṣṭvā paurāḥ pāṇḍusutāṃstadākathayanti sma saṃbhūya catvareṣu sabhāsu ca

प्रज्ञाचक्षुरचक्षुष्ट्वाद्धृतराष्ट्रो जनेश्वरःराज्यमप्राप्तवान्पूर्वं स कथं नृपतिर्भवेत्

prajñācakṣuracakṣuṣṭvāddhṛtarāṣṭro janeśvaraḥrājyamaprāptavānpūrvaṃ sa kathaṃ nṛpatirbhavet

तथा भीष्मः शांतनवः सत्यसंधो महाव्रतःप्रत्याख्याय पुरा राज्यं नाद्य जातु ग्रहीष्यति

tathā bhīṣmaḥ śāṃtanavaḥ satyasaṃdho mahāvrataḥpratyākhyāya purā rājyaṃ nādya jātu grahīṣyati

ते वयं पाण्डवं ज्येष्ठं तरुणं वृद्धशीलिनम्अभिषिञ्चाम साध्वद्य सत्यं करुणवेदिनम्

te vayaṃ pāṇḍavaṃ jyeṣṭhaṃ taruṇaṃ vṛddhaśīlinamabhiṣiñcāma sādhvadya satyaṃ karuṇavedinam

स हि भीष्मं शांतनवं धृतराष्ट्रं च धर्मवित्सपुत्रं विविधैर्भोगैर्योजयिष्यति पूजयन्

sa hi bhīṣmaṃ śāṃtanavaṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca dharmavitsaputraṃ vividhairbhogairyojayiṣyati pūjayan

तेषां दुर्योधनः श्रुत्वा तानि वाक्यानि भाषताम्युधिष्ठिरानुरक्तानां पर्यतप्यत दुर्मतिः

teṣāṃ duryodhanaḥ śrutvā tāni vākyāni bhāṣatāmyudhiṣṭhirānuraktānāṃ paryatapyata durmatiḥ

स तप्यमानो दुष्टात्मा तेषां वाचो न चक्षमेईर्ष्यया चाभिसंतप्तो धृतराष्ट्रमुपागमत्

sa tapyamāno duṣṭātmā teṣāṃ vāco na cakṣameīrṣyayā cābhisaṃtapto dhṛtarāṣṭramupāgamat

ततो विरहितं दृष्ट्वा पितरं प्रतिपूज्य सःपौरानुरागसंतप्तः पश्चादिदमभाषत

tato virahitaṃ dṛṣṭvā pitaraṃ pratipūjya saḥpaurānurāgasaṃtaptaḥ paścādidamabhāṣata

श्रुता मे जल्पतां तात पौराणामशिवा गिरःत्वामनादृत्य भीष्मं च पतिमिच्छन्ति पाण्डवम्

śrutā me jalpatāṃ tāta paurāṇāmaśivā giraḥtvāmanādṛtya bhīṣmaṃ ca patimicchanti pāṇḍavam

मतमेतच्च भीष्मस्य न स राज्यं बुभूषतिअस्माकं तु परां पीडां चिकीर्षन्ति पुरे जनाः

matametacca bhīṣmasya na sa rājyaṃ bubhūṣatiasmākaṃ tu parāṃ pīḍāṃ cikīrṣanti pure janāḥ

पितृतः प्राप्तवान्राज्यं पाण्डुरात्मगुणैः पुरात्वमप्यगुणसंयोगात्प्राप्तं राज्यं न लब्धवान्

pitṛtaḥ prāptavānrājyaṃ pāṇḍurātmaguṇaiḥ purātvamapyaguṇasaṃyogātprāptaṃ rājyaṃ na labdhavān

स एष पाण्डोर्दायाद्यं यदि प्राप्नोति पाण्डवःतस्य पुत्रो ध्रुवं प्राप्तस्तस्य तस्येति चापरः

sa eṣa pāṇḍordāyādyaṃ yadi prāpnoti pāṇḍavaḥtasya putro dhruvaṃ prāptastasya tasyeti cāparaḥ

ते वयं राजवंशेन हीनाः सह सुतैरपिअवज्ञाता भविष्यामो लोकस्य जगतीपते

te vayaṃ rājavaṃśena hīnāḥ saha sutairapiavajñātā bhaviṣyāmo lokasya jagatīpate

सततं निरयं प्राप्ताः परपिण्डोपजीविनःन भवेम यथा राजंस्तथा शीघ्रं विधीयताम्

satataṃ nirayaṃ prāptāḥ parapiṇḍopajīvinaḥna bhavema yathā rājaṃstathā śīghraṃ vidhīyatām

अभविष्यः स्थिरो राज्ये यदि हि त्वं पुरा नृपध्रुवं प्राप्स्याम च वयं राज्यमप्यवशे जने

abhaviṣyaḥ sthiro rājye yadi hi tvaṃ purā nṛpadhruvaṃ prāpsyāma ca vayaṃ rājyamapyavaśe jane