Parva.Adhyaya 1.134

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

ततः सर्वाः प्रकृतयो नगराद्वारणावतात्सर्वमङ्गलसंयुक्ता यथाशास्त्रमतन्द्रिताः

tataḥ sarvāḥ prakṛtayo nagarādvāraṇāvatātsarvamaṅgalasaṃyuktā yathāśāstramatandritāḥ

श्रुत्वागतान्पाण्डुपुत्रान्नानायानैः सहस्रशःअभिजग्मुर्नरश्रेष्ठाञ्श्रुत्वैव परया मुदा

śrutvāgatānpāṇḍuputrānnānāyānaiḥ sahasraśaḥabhijagmurnaraśreṣṭhāñśrutvaiva parayā mudā

ते समासाद्य कौन्तेयान्वारणावतका जनाःकृत्वा जयाशिषः सर्वे परिवार्योपतस्थिरे

te samāsādya kaunteyānvāraṇāvatakā janāḥkṛtvā jayāśiṣaḥ sarve parivāryopatasthire

तैर्वृतः पुरुषव्याघ्रो धर्मराजो युधिष्ठिरःविबभौ देवसंकाशो वज्रपाणिरिवामरैः

tairvṛtaḥ puruṣavyāghro dharmarājo yudhiṣṭhiraḥvibabhau devasaṃkāśo vajrapāṇirivāmaraiḥ

सत्कृतास्ते तु पौरैश्च पौरान्सत्कृत्य चानघाःअलंकृतं जनाकीर्णं विविशुर्वारणावतम्

satkṛtāste tu pauraiśca paurānsatkṛtya cānaghāḥalaṃkṛtaṃ janākīrṇaṃ viviśurvāraṇāvatam

ते प्रविश्य पुरं वीरास्तूर्णं जग्मुरथो गृहान्ब्राह्मणानां महीपाल रतानां स्वेषु कर्मसु

te praviśya puraṃ vīrāstūrṇaṃ jagmuratho gṛhānbrāhmaṇānāṃ mahīpāla ratānāṃ sveṣu karmasu

नगराधिकृतानां च गृहाणि रथिनां तथाउपतस्थुर्नरश्रेष्ठा वैश्यशूद्रगृहानपि

nagarādhikṛtānāṃ ca gṛhāṇi rathināṃ tathāupatasthurnaraśreṣṭhā vaiśyaśūdragṛhānapi

अर्चिताश्च नरैः पौरैः पाण्डवा भरतर्षभाःजग्मुरावसथं पश्चात्पुरोचनपुरस्कृताः

arcitāśca naraiḥ pauraiḥ pāṇḍavā bharatarṣabhāḥjagmurāvasathaṃ paścātpurocanapuraskṛtāḥ

तेभ्यो भक्ष्यान्नपानानि शयनानि शुभानि चआसनानि च मुख्यानि प्रददौ स पुरोचनः

tebhyo bhakṣyānnapānāni śayanāni śubhāni caāsanāni ca mukhyāni pradadau sa purocanaḥ

तत्र ते सत्कृतास्तेन सुमहार्हपरिच्छदाःउपास्यमानाः पुरुषैरूषुः पुरनिवासिभिः

tatra te satkṛtāstena sumahārhaparicchadāḥupāsyamānāḥ puruṣairūṣuḥ puranivāsibhiḥ

दशरात्रोषितानां तु तत्र तेषां पुरोचनःनिवेदयामास गृहं शिवाख्यमशिवं तदा

daśarātroṣitānāṃ tu tatra teṣāṃ purocanaḥnivedayāmāsa gṛhaṃ śivākhyamaśivaṃ tadā

तत्र ते पुरुषव्याघ्रा विविशुः सपरिच्छदाःपुरोचनस्य वचनात्कैलासमिव गुह्यकाः

tatra te puruṣavyāghrā viviśuḥ saparicchadāḥpurocanasya vacanātkailāsamiva guhyakāḥ

तत्त्वगारमभिप्रेक्ष्य सर्वधर्मविशारदःउवाचाग्नेयमित्येवं भीमसेनं युधिष्ठिरःजिघ्रन्सोम्य वसागन्धं सर्पिर्जतुविमिश्रितम्

tattvagāramabhiprekṣya sarvadharmaviśāradaḥuvācāgneyamityevaṃ bhīmasenaṃ yudhiṣṭhiraḥjighransomya vasāgandhaṃ sarpirjatuvimiśritam

कृतं हि व्यक्तमाग्नेयमिदं वेश्म परंतपशणसर्जरसं व्यक्तमानीतं गृहकर्मणिमुञ्जबल्वजवंशादि द्रव्यं सर्वं घृतोक्षितम्

kṛtaṃ hi vyaktamāgneyamidaṃ veśma paraṃtapaśaṇasarjarasaṃ vyaktamānītaṃ gṛhakarmaṇimuñjabalvajavaṃśādi dravyaṃ sarvaṃ ghṛtokṣitam

शिल्पिभिः सुकृतं ह्याप्तैर्विनीतैर्वेश्मकर्मणिविश्वस्तं मामयं पापो दग्धुकामः पुरोचनः

śilpibhiḥ sukṛtaṃ hyāptairvinītairveśmakarmaṇiviśvastaṃ māmayaṃ pāpo dagdhukāmaḥ purocanaḥ

इमां तु तां महाबुद्धिर्विदुरो दृष्टवांस्तदाआपदं तेन मां पार्थ स संबोधितवान्पुरा

imāṃ tu tāṃ mahābuddhirviduro dṛṣṭavāṃstadāāpadaṃ tena māṃ pārtha sa saṃbodhitavānpurā

ते वयं बोधितास्तेन बुद्धवन्तोऽशिवं गृहम्आचार्यैः सुकृतं गूढैर्दुर्योधनवशानुगैः

te vayaṃ bodhitāstena buddhavanto'śivaṃ gṛhamācāryaiḥ sukṛtaṃ gūḍhairduryodhanavaśānugaiḥ

भीम उवाच · bhīma uvāca

यदिदं गृहमाग्नेयं विहितं मन्यते भवान्तत्रैव साधु गच्छामो यत्र पूर्वोषिता वयम्

yadidaṃ gṛhamāgneyaṃ vihitaṃ manyate bhavāntatraiva sādhu gacchāmo yatra pūrvoṣitā vayam

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

इह यत्तैर्निराकारैर्वस्तव्यमिति रोचयेनष्टैरिव विचिन्वद्भिर्गतिमिष्टां ध्रुवामितः

iha yattairnirākārairvastavyamiti rocayenaṣṭairiva vicinvadbhirgatimiṣṭāṃ dhruvāmitaḥ

यदि विन्देत चाकारमस्माकं हि पुरोचनःशीघ्रकारी ततो भूत्वा प्रसह्यापि दहेत नः

yadi vindeta cākāramasmākaṃ hi purocanaḥśīghrakārī tato bhūtvā prasahyāpi daheta naḥ

नायं बिभेत्युपक्रोशादधर्माद्वा पुरोचनःतथा हि वर्तते मन्दः सुयोधनमते स्थितः

nāyaṃ bibhetyupakrośādadharmādvā purocanaḥtathā hi vartate mandaḥ suyodhanamate sthitaḥ

अपि चेह प्रदग्धेषु भीष्मोऽस्मासु पितामहःकोपं कुर्यात्किमर्थं वा कौरवान्कोपयेत सःधर्म इत्येव कुप्येत तथान्ये कुरुपुंगवाः

api ceha pradagdheṣu bhīṣmo'smāsu pitāmahaḥkopaṃ kuryātkimarthaṃ vā kauravānkopayeta saḥdharma ityeva kupyeta tathānye kurupuṃgavāḥ

वयं तु यदि दाहस्य बिभ्यतः प्रद्रवेम हिस्पशैर्नो घातयेत्सार्वान्राज्यलुब्धः सुयोधनः

vayaṃ tu yadi dāhasya bibhyataḥ pradravema hispaśairno ghātayetsārvānrājyalubdhaḥ suyodhanaḥ

अपदस्थान्पदे तिष्ठन्नपक्षान्पक्षसंस्थितःहीनकोशान्महाकोशः प्रयोगैर्घातयेद्ध्रुवम्

apadasthānpade tiṣṭhannapakṣānpakṣasaṃsthitaḥhīnakośānmahākośaḥ prayogairghātayeddhruvam

तदस्माभिरिमं पापं तं च पापं सुयोधनम्वञ्चयद्भिर्निवस्तव्यं छन्नवासं क्वचित्क्वचित्

tadasmābhirimaṃ pāpaṃ taṃ ca pāpaṃ suyodhanamvañcayadbhirnivastavyaṃ channavāsaṃ kvacitkvacit

ते वयं मृगयाशीलाश्चराम वसुधामिमाम्तथा नो विदिता मार्गा भविष्यन्ति पलायताम्

te vayaṃ mṛgayāśīlāścarāma vasudhāmimāmtathā no viditā mārgā bhaviṣyanti palāyatām

भौमं च बिलमद्यैव करवाम सुसंवृतम्गूढोच्छ्वसान्न नस्तत्र हुताशः संप्रधक्ष्यति

bhaumaṃ ca bilamadyaiva karavāma susaṃvṛtamgūḍhocchvasānna nastatra hutāśaḥ saṃpradhakṣyati

वसतोऽत्र यथा चास्मान्न बुध्येत पुरोचनःपौरो वापि जनः कश्चित्तथा कार्यमतन्द्रितैः

vasato'tra yathā cāsmānna budhyeta purocanaḥpauro vāpi janaḥ kaścittathā kāryamatandritaiḥ