Parva.Adhyaya 1.142

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

प्रबुद्धास्ते हिडिम्बाया रूपं दृष्ट्वातिमानुषम्विस्मिताः पुरुषव्याघ्रा बभूवुः पृथया सह

prabuddhāste hiḍimbāyā rūpaṃ dṛṣṭvātimānuṣamvismitāḥ puruṣavyāghrā babhūvuḥ pṛthayā saha

ततः कुन्ती समीक्ष्यैनां विस्मिता रूपसंपदाउवाच मधुरं वाक्यं सान्त्वपूर्वमिदं शनैः

tataḥ kuntī samīkṣyaināṃ vismitā rūpasaṃpadāuvāca madhuraṃ vākyaṃ sāntvapūrvamidaṃ śanaiḥ

कस्य त्वं सुरगर्भाभे का चासि वरवर्णिनिकेन कार्येण सुश्रोणि कुतश्चागमनं तव

kasya tvaṃ suragarbhābhe kā cāsi varavarṇinikena kāryeṇa suśroṇi kutaścāgamanaṃ tava

यदि वास्य वनस्यासि देवता यदि वाप्सराःआचक्ष्व मम तत्सर्वं किमर्थं चेह तिष्ठसि

yadi vāsya vanasyāsi devatā yadi vāpsarāḥācakṣva mama tatsarvaṃ kimarthaṃ ceha tiṣṭhasi

हिडिम्बोवाचयदेतत्पश्यसि वनं नीलमेघनिभं महत्निवासो राक्षसस्यैतद्धिडिम्बस्य ममैव च

hiḍimbovācayadetatpaśyasi vanaṃ nīlameghanibhaṃ mahatnivāso rākṣasasyaitaddhiḍimbasya mamaiva ca

तस्य मां राक्षसेन्द्रस्य भगिनीं विद्धि भामिनिभ्रात्रा संप्रेषितामार्ये त्वां सपुत्रां जिघांसता

tasya māṃ rākṣasendrasya bhaginīṃ viddhi bhāminibhrātrā saṃpreṣitāmārye tvāṃ saputrāṃ jighāṃsatā

क्रूरबुद्धेरहं तस्य वचनादागता इहअद्राक्षं हेमवर्णाभं तव पुत्रं महौजसम्

krūrabuddherahaṃ tasya vacanādāgatā ihaadrākṣaṃ hemavarṇābhaṃ tava putraṃ mahaujasam

ततोऽहं सर्वभूतानां भावे विचरता शुभेचोदिता तव पुत्रस्य मन्मथेन वशानुगा

tato'haṃ sarvabhūtānāṃ bhāve vicaratā śubhecoditā tava putrasya manmathena vaśānugā

ततो वृतो मया भर्ता तव पुत्रो महाबलःअपनेतुं च यतितो न चैव शकितो मया

tato vṛto mayā bhartā tava putro mahābalaḥapanetuṃ ca yatito na caiva śakito mayā

चिरायमाणां मां ज्ञात्वा ततः स पुरुषादकःस्वयमेवागतो हन्तुमिमान्सर्वांस्तवात्मजान्

cirāyamāṇāṃ māṃ jñātvā tataḥ sa puruṣādakaḥsvayamevāgato hantumimānsarvāṃstavātmajān

स तेन मम कान्तेन तव पुत्रेण धीमताबलादितो विनिष्पिष्य व्यपकृष्टो महात्मना

sa tena mama kāntena tava putreṇa dhīmatābalādito viniṣpiṣya vyapakṛṣṭo mahātmanā

विकर्षन्तौ महावेगौ गर्जमानौ परस्परम्पश्यध्वं युधि विक्रान्तावेतौ तौ नरराक्षसौ

vikarṣantau mahāvegau garjamānau parasparampaśyadhvaṃ yudhi vikrāntāvetau tau nararākṣasau

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्याः श्रुत्वैव वचनमुत्पपात युधिष्ठिरःअर्जुनो नकुलश्चैव सहदेवश्च वीर्यवान्

tasyāḥ śrutvaiva vacanamutpapāta yudhiṣṭhiraḥarjuno nakulaścaiva sahadevaśca vīryavān

तौ ते ददृशुरासक्तौ विकर्षन्तौ परस्परम्काङ्क्षमाणौ जयं चैव सिंहाविव रणोत्कटौ

tau te dadṛśurāsaktau vikarṣantau parasparamkāṅkṣamāṇau jayaṃ caiva siṃhāviva raṇotkaṭau

तावन्योन्यं समाश्लिष्य विकर्षन्तौ परस्परम्दावाग्निधूमसदृशं चक्रतुः पार्थिवं रजः

tāvanyonyaṃ samāśliṣya vikarṣantau parasparamdāvāgnidhūmasadṛśaṃ cakratuḥ pārthivaṃ rajaḥ

वसुधारेणुसंवीतौ वसुधाधरसंनिभौविभ्राजेतां यथा शैलौ नीहारेणाभिसंवृतौ

vasudhāreṇusaṃvītau vasudhādharasaṃnibhauvibhrājetāṃ yathā śailau nīhāreṇābhisaṃvṛtau

राक्षसेन तथा भीमं क्लिश्यमानं निरीक्ष्य तुउवाचेदं वचः पार्थः प्रहसञ्शनकैरिव

rākṣasena tathā bhīmaṃ kliśyamānaṃ nirīkṣya tuuvācedaṃ vacaḥ pārthaḥ prahasañśanakairiva

भीम मा भैर्महाबाहो न त्वां बुध्यामहे वयम्समेतं भीमरूपेण प्रसुप्ताः श्रमकर्शिताः

bhīma mā bhairmahābāho na tvāṃ budhyāmahe vayamsametaṃ bhīmarūpeṇa prasuptāḥ śramakarśitāḥ

साहाय्येऽस्मि स्थितः पार्थ योधयिष्यामि राक्षसम्नकुलः सहदेवश्च मातरं गोपयिष्यतः

sāhāyye'smi sthitaḥ pārtha yodhayiṣyāmi rākṣasamnakulaḥ sahadevaśca mātaraṃ gopayiṣyataḥ

भीम उवाच · bhīma uvāca

उदासीनो निरीक्षस्व न कार्यः संभ्रमस्त्वयान जात्वयं पुनर्जीवेन्मद्बाह्वन्तरमागतः

udāsīno nirīkṣasva na kāryaḥ saṃbhramastvayāna jātvayaṃ punarjīvenmadbāhvantaramāgataḥ

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

किमनेन चिरं भीम जीवता पापरक्षसागन्तव्यं न चिरं स्थातुमिह शक्यमरिंदम

kimanena ciraṃ bhīma jīvatā pāparakṣasāgantavyaṃ na ciraṃ sthātumiha śakyamariṃdama

पुरा संरज्यते प्राची पुरा संध्या प्रवर्ततेरौद्रे मुहूर्ते रक्षांसि प्रबलानि भवन्ति च

purā saṃrajyate prācī purā saṃdhyā pravartateraudre muhūrte rakṣāṃsi prabalāni bhavanti ca

त्वरस्व भीम मा क्रीड जहि रक्षो विभीषणम्पुरा विकुरुते मायां भुजयोः सारमर्पय

tvarasva bhīma mā krīḍa jahi rakṣo vibhīṣaṇampurā vikurute māyāṃ bhujayoḥ sāramarpaya

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

अर्जुनेनैवमुक्तस्तु भीमो भीमस्य रक्षसःउत्क्षिप्याभ्रामयद्देहं तूर्णं गुणशताधिकम्

arjunenaivamuktastu bhīmo bhīmasya rakṣasaḥutkṣipyābhrāmayaddehaṃ tūrṇaṃ guṇaśatādhikam

भीम उवाच · bhīma uvāca

वृथामांसैर्वृथा पुष्टो वृथा वृद्धो वृथामतिःवृथामरणमर्हस्त्वं वृथाद्य न भविष्यसि

vṛthāmāṃsairvṛthā puṣṭo vṛthā vṛddho vṛthāmatiḥvṛthāmaraṇamarhastvaṃ vṛthādya na bhaviṣyasi

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

अथ वा मन्यसे भारं त्वमिमं राक्षसं युधिकरोमि तव साहाय्यं शीघ्रमेव निहन्यताम्

atha vā manyase bhāraṃ tvamimaṃ rākṣasaṃ yudhikaromi tava sāhāyyaṃ śīghrameva nihanyatām

अथ वाप्यहमेवैनं हनिष्यामि वृकोदरकृतकर्मा परिश्रान्तः साधु तावदुपारम

atha vāpyahamevainaṃ haniṣyāmi vṛkodarakṛtakarmā pariśrāntaḥ sādhu tāvadupārama

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा भीमसेनोऽत्यमर्षणःनिष्पिष्यैनं बलाद्भूमौ पशुमारममारयत्

tasya tadvacanaṃ śrutvā bhīmaseno'tyamarṣaṇaḥniṣpiṣyainaṃ balādbhūmau paśumāramamārayat

स मार्यमाणो भीमेन ननाद विपुलं स्वनम्पूरयंस्तद्वनं सर्वं जलार्द्र इव दुन्दुभिः

sa māryamāṇo bhīmena nanāda vipulaṃ svanampūrayaṃstadvanaṃ sarvaṃ jalārdra iva dundubhiḥ

भुजाभ्यां योक्त्रयित्वा तं बलवान्पाण्डुनन्दनःमध्ये भङ्क्त्वा स बलवान्हर्षयामास पाण्डवान्

bhujābhyāṃ yoktrayitvā taṃ balavānpāṇḍunandanaḥmadhye bhaṅktvā sa balavānharṣayāmāsa pāṇḍavān

हिडिम्बं निहतं दृष्ट्वा संहृष्टास्ते तरस्विनःअपूजयन्नरव्याघ्रं भीमसेनमरिंदमम्

hiḍimbaṃ nihataṃ dṛṣṭvā saṃhṛṣṭāste tarasvinaḥapūjayannaravyāghraṃ bhīmasenamariṃdamam

अभिपूज्य महात्मानं भीमं भीमपराक्रमम्पुनरेवार्जुनो वाक्यमुवाचेदं वृकोदरम्

abhipūjya mahātmānaṃ bhīmaṃ bhīmaparākramampunarevārjuno vākyamuvācedaṃ vṛkodaram

नदूरे नगरं मन्ये वनादस्मादहं प्रभोशीघ्रं गच्छाम भद्रं ते न नो विद्यात्सुयोधनः

nadūre nagaraṃ manye vanādasmādahaṃ prabhośīghraṃ gacchāma bhadraṃ te na no vidyātsuyodhanaḥ

ततः सर्वे तथेत्युक्त्वा सह मात्रा परंतपाःप्रययुः पुरुषव्याघ्रा हिडिम्बा चैव राक्षसी

tataḥ sarve tathetyuktvā saha mātrā paraṃtapāḥprayayuḥ puruṣavyāghrā hiḍimbā caiva rākṣasī