Parva.Adhyaya 1.147

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तयोर्दुःखितयोर्वाक्यमतिमात्रं निशम्य तत्भृशं दुःखपरीताङ्गी कन्या तावभ्यभाषत

tayorduḥkhitayorvākyamatimātraṃ niśamya tatbhṛśaṃ duḥkhaparītāṅgī kanyā tāvabhyabhāṣata

किमिदं भृशदुःखार्तौ रोरवीथो अनाथवत्ममापि श्रूयतां किंचिच्छ्रुत्वा च क्रियतां क्षमम्

kimidaṃ bhṛśaduḥkhārtau roravītho anāthavatmamāpi śrūyatāṃ kiṃcicchrutvā ca kriyatāṃ kṣamam

धर्मतोऽहं परित्याज्या युवयोर्नात्र संशयःत्यक्तव्यां मां परित्यज्य त्रातं सर्वं मयैकया

dharmato'haṃ parityājyā yuvayornātra saṃśayaḥtyaktavyāṃ māṃ parityajya trātaṃ sarvaṃ mayaikayā

इत्यर्थमिष्यतेऽपत्यं तारयिष्यति मामितितस्मिन्नुपस्थिते काले तरतं प्लववन्मया

ityarthamiṣyate'patyaṃ tārayiṣyati māmititasminnupasthite kāle tarataṃ plavavanmayā

इह वा तारयेद्दुर्गादुत वा प्रेत्य तारयेत्सर्वथा तारयेत्पुत्रः पुत्र इत्युच्यते बुधैः

iha vā tārayeddurgāduta vā pretya tārayetsarvathā tārayetputraḥ putra ityucyate budhaiḥ

आकाङ्क्षन्ते च दौहित्रानपि नित्यं पितामहाःतान्स्वयं वै परित्रास्ये रक्षन्ती जीवितं पितुः

ākāṅkṣante ca dauhitrānapi nityaṃ pitāmahāḥtānsvayaṃ vai paritrāsye rakṣantī jīvitaṃ pituḥ

भ्राता च मम बालोऽयं गते लोकममुं त्वयिअचिरेणैव कालेन विनश्येत न संशयः

bhrātā ca mama bālo'yaṃ gate lokamamuṃ tvayiacireṇaiva kālena vinaśyeta na saṃśayaḥ

तातेऽपि हि गते स्वर्गं विनष्टे च ममानुजेपिण्डः पितॄणां व्युच्छिद्येत्तत्तेषामप्रियं भवेत्

tāte'pi hi gate svargaṃ vinaṣṭe ca mamānujepiṇḍaḥ pitṝṇāṃ vyucchidyettatteṣāmapriyaṃ bhavet

पित्रा त्यक्ता तथा मात्रा भ्रात्रा चाहमसंशयम्दुःखाद्दुःखतरं प्राप्य म्रियेयमतथोचिता

pitrā tyaktā tathā mātrā bhrātrā cāhamasaṃśayamduḥkhādduḥkhataraṃ prāpya mriyeyamatathocitā

त्वयि त्वरोगे निर्मुक्ते माता भ्राता च मे शिशुःसंतानश्चैव पिण्डश्च प्रतिष्ठास्यत्यसंशयम्

tvayi tvaroge nirmukte mātā bhrātā ca me śiśuḥsaṃtānaścaiva piṇḍaśca pratiṣṭhāsyatyasaṃśayam

आत्मा पुत्रः सखा भार्या कृच्छ्रं तु दुहिता किलस कृच्छ्रान्मोचयात्मानं मां च धर्मेण योजय

ātmā putraḥ sakhā bhāryā kṛcchraṃ tu duhitā kilasa kṛcchrānmocayātmānaṃ māṃ ca dharmeṇa yojaya

अनाथा कृपणा बाला यत्रक्वचनगामिनीभविष्यामि त्वया तात विहीना कृपणा बत

anāthā kṛpaṇā bālā yatrakvacanagāminībhaviṣyāmi tvayā tāta vihīnā kṛpaṇā bata

अथ वाहं करिष्यामि कुलस्यास्य विमोक्षणम्फलसंस्था भविष्यामि कृत्वा कर्म सुदुष्करम्

atha vāhaṃ kariṣyāmi kulasyāsya vimokṣaṇamphalasaṃsthā bhaviṣyāmi kṛtvā karma suduṣkaram

अथ वा यास्यसे तत्र त्यक्त्वा मां द्विजसत्तमपीडिताहं भविष्यामि तदवेक्षस्व मामपि

atha vā yāsyase tatra tyaktvā māṃ dvijasattamapīḍitāhaṃ bhaviṣyāmi tadavekṣasva māmapi

तदस्मदर्थं धर्मार्थं प्रसवार्थं च सत्तमआत्मानं परिरक्षस्व त्यक्तव्यां मां च संत्यज

tadasmadarthaṃ dharmārthaṃ prasavārthaṃ ca sattamaātmānaṃ parirakṣasva tyaktavyāṃ māṃ ca saṃtyaja

अवश्यकरणीयेऽर्थे मा त्वां कालोऽत्यगादयम्त्वया दत्तेन तोयेन भविष्यति हितं च मे

avaśyakaraṇīye'rthe mā tvāṃ kālo'tyagādayamtvayā dattena toyena bhaviṣyati hitaṃ ca me

किं न्वतः परमं दुःखं यद्वयं स्वर्गते त्वयियाचमानाः परादन्नं परिधावेमहि श्ववत्

kiṃ nvataḥ paramaṃ duḥkhaṃ yadvayaṃ svargate tvayiyācamānāḥ parādannaṃ paridhāvemahi śvavat

त्वयि त्वरोगे निर्मुक्ते क्लेशादस्मात्सबान्धवेअमृते वसती लोके भविष्यामि सुखान्विता

tvayi tvaroge nirmukte kleśādasmātsabāndhaveamṛte vasatī loke bhaviṣyāmi sukhānvitā

एवं बहुविधं तस्या निशम्य परिदेवितम्पिता माता च सा चैव कन्या प्ररुरुदुस्त्रयः

evaṃ bahuvidhaṃ tasyā niśamya paridevitampitā mātā ca sā caiva kanyā prarurudustrayaḥ

ततः प्ररुदितान्सर्वान्निशम्याथ सुतस्तयोःउत्फुल्लनयनो बालः कलमव्यक्तमब्रवीत्

tataḥ praruditānsarvānniśamyātha sutastayoḥutphullanayano bālaḥ kalamavyaktamabravīt

मा रोदीस्तात मा मातर्मा स्वसस्त्वमिति ब्रुवन्प्रहसन्निव सर्वांस्तानेकैकं सोऽपसर्पति

mā rodīstāta mā mātarmā svasastvamiti bruvanprahasanniva sarvāṃstānekaikaṃ so'pasarpati

ततः स तृणमादाय प्रहृष्टः पुनरब्रवीत्अनेन तं हनिष्यामि राक्षसं पुरुषादकम्

tataḥ sa tṛṇamādāya prahṛṣṭaḥ punarabravītanena taṃ haniṣyāmi rākṣasaṃ puruṣādakam

तथापि तेषां दुःखेन परीतानां निशम्य तत्बालस्य वाक्यमव्यक्तं हर्षः समभवन्महान्

tathāpi teṣāṃ duḥkhena parītānāṃ niśamya tatbālasya vākyamavyaktaṃ harṣaḥ samabhavanmahān

अयं काल इति ज्ञात्वा कुन्ती समुपसृत्य तान्गतासूनमृतेनेव जीवयन्तीदमब्रवीत्

ayaṃ kāla iti jñātvā kuntī samupasṛtya tāngatāsūnamṛteneva jīvayantīdamabravīt