Parva.Adhyaya 1.154

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाःभरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः

gaṅgādvāraṃ prati mahānbabhūvarṣirmahātapāḥbharadvājo mahāprājñaḥ satataṃ saṃśitavrataḥ

सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम्ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः

so'bhiṣektuṃ gato gaṅgāṃ pūrvamevāgatāṃ satīmdadarśāpsarasaṃ tatra ghṛtācīmāplutāmṛṣiḥ

तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदाअपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे ततः

tasyā vāyurnadītīre vasanaṃ vyaharattadāapakṛṣṭāmbarāṃ dṛṣṭvā tāmṛṣiścakame tataḥ

तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणःहृष्टस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे

tasyāṃ saṃsaktamanasaḥ kaumārabrahmacāriṇaḥhṛṣṭasya retaścaskanda tadṛṣirdroṇa ādadhe

ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतःअध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः

tataḥ samabhavaddroṇaḥ kumārastasya dhīmataḥadhyagīṣṭa sa vedāṃśca vedāṅgāni ca sarvaśaḥ

भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवःतस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः

bharadvājasya tu sakhā pṛṣato nāma pārthivaḥtasyāpi drupado nāma tadā samabhavatsutaḥ

स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतःचिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः

sa nityamāśramaṃ gatvā droṇena saha pārṣataḥcikrīḍādhyayanaṃ caiva cakāra kṣatriyarṣabhaḥ

ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत्द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः

tatastu pṛṣate'tīte sa rājā drupado'bhavatdroṇo'pi rāmaṃ śuśrāva ditsantaṃ vasu sarvaśaḥ

वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत्आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजर्षभ

vanaṃ tu prasthitaṃ rāmaṃ bharadvājasuto'bravītāgataṃ vittakāmaṃ māṃ viddhi droṇaṃ dvijarṣabha

राम उवाच · rāma uvāca

शरीरमात्रमेवाद्य मयेदमवशेषितम्अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नन्यतरं वृणु

śarīramātramevādya mayedamavaśeṣitamastrāṇi vā śarīraṃ vā brahmannanyataraṃ vṛṇu

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव चप्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान्

astrāṇi caiva sarvāṇi teṣāṃ saṃhārameva caprayogaṃ caiva sarveṣāṃ dātumarhati me bhavān

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भृगुनन्दनःप्रतिगृह्य ततो द्रोणः कृतकृत्योऽभवत्तदा

tathetyuktvā tatastasmai pradadau bhṛgunandanaḥpratigṛhya tato droṇaḥ kṛtakṛtyo'bhavattadā

संप्रहृष्टमनाश्चापि रामात्परमसंमतम्ब्रह्मास्त्रं समनुप्राप्य नरेष्वभ्यधिकोऽभवत्

saṃprahṛṣṭamanāścāpi rāmātparamasaṃmatambrahmāstraṃ samanuprāpya nareṣvabhyadhiko'bhavat

ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान्अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः सखायं विद्धि मामिति

tato drupadamāsādya bhāradvājaḥ pratāpavānabravītpuruṣavyāghraḥ sakhāyaṃ viddhi māmiti

द्रुपद उवाच · drupada uvāca

नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखानाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते

nāśrotriyaḥ śrotriyasya nārathī rathinaḥ sakhānārājā pārthivasyāpi sakhipūrvaṃ kimiṣyate

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रति बुद्धिमान्जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम्

sa viniścitya manasā pāñcālyaṃ prati buddhimānjagāma kurumukhyānāṃ nagaraṃ nāgasāhvayam

तस्मै पौत्रान्समादाय वसूनि विविधानि चप्राप्ताय प्रददौ भीष्मः शिष्यान्द्रोणाय धीमते

tasmai pautrānsamādāya vasūni vividhāni caprāptāya pradadau bhīṣmaḥ śiṣyāndroṇāya dhīmate

द्रोणः शिष्यांस्ततः सर्वानिदं वचनमब्रवीत्समानीय तदा विद्वान्द्रुपदस्यासुखाय वै

droṇaḥ śiṣyāṃstataḥ sarvānidaṃ vacanamabravītsamānīya tadā vidvāndrupadasyāsukhāya vai

आचार्यवेतनं किंचिद्धृदि संपरिवर्ततेकृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं स्यात्तदृतं वदतानघाः

ācāryavetanaṃ kiṃciddhṛdi saṃparivartatekṛtāstraistatpradeyaṃ syāttadṛtaṃ vadatānaghāḥ

यदा च पाण्डवाः सर्वे कृतास्त्राः कृतनिश्रमाःततो द्रोणोऽब्रवीद्भूयो वेतनार्थमिदं वचः

yadā ca pāṇḍavāḥ sarve kṛtāstrāḥ kṛtaniśramāḥtato droṇo'bravīdbhūyo vetanārthamidaṃ vacaḥ

पार्षतो द्रुपदो नाम छत्रवत्यां नरेश्वरःतस्यापकृष्य तद्राज्यं मम शीघ्रं प्रदीयताम्

pārṣato drupado nāma chatravatyāṃ nareśvaraḥtasyāpakṛṣya tadrājyaṃ mama śīghraṃ pradīyatām

ततः पाण्डुसुताः पञ्च निर्जित्य द्रुपदं युधिद्रोणाय दर्शयामासुर्बद्ध्वा ससचिवं तदा

tataḥ pāṇḍusutāḥ pañca nirjitya drupadaṃ yudhidroṇāya darśayāmāsurbaddhvā sasacivaṃ tadā

द्रोण उवाच · droṇa uvāca

प्रार्थयामि त्वया सख्यं पुनरेव नराधिपअराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति

prārthayāmi tvayā sakhyaṃ punareva narādhipaarājā kila no rājñaḥ sakhā bhavitumarhati

अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन मया तवराजासि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे

ataḥ prayatitaṃ rājye yajñasena mayā tavarājāsi dakṣiṇe kūle bhāgīrathyāhamuttare

ब्राह्मण उवाच · brāhmaṇa uvāca

असत्कारः स सुमहान्मुहूर्तमपि तस्य तुन व्येति हृदयाद्राज्ञो दुर्मनाः स कृशोऽभवत्

asatkāraḥ sa sumahānmuhūrtamapi tasya tuna vyeti hṛdayādrājño durmanāḥ sa kṛśo'bhavat