Parva.Adhyaya 1.179

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

यदा निवृत्ता राजानो धनुषः सज्यकर्मणिअथोदतिष्ठद्विप्राणां मध्याज्जिष्णुरुदारधीः

yadā nivṛttā rājāno dhanuṣaḥ sajyakarmaṇiathodatiṣṭhadviprāṇāṃ madhyājjiṣṇurudāradhīḥ

उदक्रोशन्विप्रमुख्या विधुन्वन्तोऽजिनानि चदृष्ट्वा संप्रस्थितं पार्थमिन्द्रकेतुसमप्रभम्

udakrośanvipramukhyā vidhunvanto'jināni cadṛṣṭvā saṃprasthitaṃ pārthamindraketusamaprabham

केचिदासन्विमनसः केचिदासन्मुदा युताःआहुः परस्परं केचिन्निपुणा बुद्धिजीविनः

kecidāsanvimanasaḥ kecidāsanmudā yutāḥāhuḥ parasparaṃ kecinnipuṇā buddhijīvinaḥ

यत्कर्णशल्यप्रमुखैः पार्थिवैर्लोकविश्रुतैःनानतं बलवद्भिर्हि धनुर्वेदपरायणैः

yatkarṇaśalyapramukhaiḥ pārthivairlokaviśrutaiḥnānataṃ balavadbhirhi dhanurvedaparāyaṇaiḥ

तत्कथं त्वकृतास्त्रेण प्राणतो दुर्बलीयसाबटुमात्रेण शक्यं हि सज्यं कर्तुं धनुर्द्विजाः

tatkathaṃ tvakṛtāstreṇa prāṇato durbalīyasābaṭumātreṇa śakyaṃ hi sajyaṃ kartuṃ dhanurdvijāḥ

अवहास्या भविष्यन्ति ब्राह्मणाः सर्वराजसुकर्मण्यस्मिन्नसंसिद्धे चापलादपरीक्षिते

avahāsyā bhaviṣyanti brāhmaṇāḥ sarvarājasukarmaṇyasminnasaṃsiddhe cāpalādaparīkṣite

यद्येष दर्पाद्धर्षाद्वा यदि वा ब्रह्मचापलात्प्रस्थितो धनुरायन्तुं वार्यतां साधु मा गमत्

yadyeṣa darpāddharṣādvā yadi vā brahmacāpalātprasthito dhanurāyantuṃ vāryatāṃ sādhu mā gamat

नावहास्या भविष्यामो न च लाघवमास्थिताःन च विद्विष्टतां लोके गमिष्यामो महीक्षिताम्

nāvahāsyā bhaviṣyāmo na ca lāghavamāsthitāḥna ca vidviṣṭatāṃ loke gamiṣyāmo mahīkṣitām

केचिदाहुर्युवा श्रीमान्नागराजकरोपमःपीनस्कन्धोरुबाहुश्च धैर्येण हिमवानिव

kecidāhuryuvā śrīmānnāgarājakaropamaḥpīnaskandhorubāhuśca dhairyeṇa himavāniva

संभाव्यमस्मिन्कर्मेदमुत्साहाच्चानुमीयतेशक्तिरस्य महोत्साहा न ह्यशक्तः स्वयं व्रजेत्

saṃbhāvyamasminkarmedamutsāhāccānumīyateśaktirasya mahotsāhā na hyaśaktaḥ svayaṃ vrajet

न च तद्विद्यते किंचित्कर्म लोकेषु यद्भवेत्ब्राह्मणानामसाध्यं च त्रिषु संस्थानचारिषु

na ca tadvidyate kiṃcitkarma lokeṣu yadbhavetbrāhmaṇānāmasādhyaṃ ca triṣu saṃsthānacāriṣu

अब्भक्षा वायुभक्षाश्च फलाहारा दृढव्रताःदुर्बला हि बलीयांसो विप्रा हि ब्रह्मतेजसा

abbhakṣā vāyubhakṣāśca phalāhārā dṛḍhavratāḥdurbalā hi balīyāṃso viprā hi brahmatejasā

ब्राह्मणो नावमन्तव्यः सद्वासद्वा समाचरन्सुखं दुःखं महद्ध्रस्वं कर्म यत्समुपागतम्

brāhmaṇo nāvamantavyaḥ sadvāsadvā samācaransukhaṃ duḥkhaṃ mahaddhrasvaṃ karma yatsamupāgatam

एवं तेषां विलपतां विप्राणां विविधा गिरःअर्जुनो धनुषोऽभ्याशे तस्थौ गिरिरिवाचलः

evaṃ teṣāṃ vilapatāṃ viprāṇāṃ vividhā giraḥarjuno dhanuṣo'bhyāśe tasthau giririvācalaḥ

स तद्धनुः परिक्रम्य प्रदक्षिणमथाकरोत्प्रणम्य शिरसा हृष्टो जगृहे च परंतपः

sa taddhanuḥ parikramya pradakṣiṇamathākarotpraṇamya śirasā hṛṣṭo jagṛhe ca paraṃtapaḥ

सज्यं च चक्रे निमिषान्तरेण; शरांश्च जग्राह दशार्धसंख्यान्विव्याध लक्ष्यं निपपात तच्च; छिद्रेण भूमौ सहसातिविद्धम्

sajyaṃ ca cakre nimiṣāntareṇa; śarāṃśca jagrāha daśārdhasaṃkhyānvivyādha lakṣyaṃ nipapāta tacca; chidreṇa bhūmau sahasātividdham

ततोऽन्तरिक्षे च बभूव नादः; समाजमध्ये च महान्निनादःपुष्पाणि दिव्यानि ववर्ष देवः; पार्थस्य मूर्ध्नि द्विषतां निहन्तुः

tato'ntarikṣe ca babhūva nādaḥ; samājamadhye ca mahānninādaḥpuṣpāṇi divyāni vavarṣa devaḥ; pārthasya mūrdhni dviṣatāṃ nihantuḥ

चेलावेधांस्ततश्चक्रुर्हाहाकारांश्च सर्वशःन्यपतंश्चात्र नभसः समन्तात्पुष्पवृष्टयः

celāvedhāṃstataścakrurhāhākārāṃśca sarvaśaḥnyapataṃścātra nabhasaḥ samantātpuṣpavṛṣṭayaḥ

शताङ्गानि च तूर्याणि वादकाश्चाप्यवादयन्सूतमागधसंघाश्च अस्तुवंस्तत्र सुस्वनाः

śatāṅgāni ca tūryāṇi vādakāścāpyavādayansūtamāgadhasaṃghāśca astuvaṃstatra susvanāḥ

तं दृष्ट्वा द्रुपदः प्रीतो बभूवारिनिषूदनःसहसैन्यश्च पार्थस्य साहाय्यार्थमियेष सः

taṃ dṛṣṭvā drupadaḥ prīto babhūvāriniṣūdanaḥsahasainyaśca pārthasya sāhāyyārthamiyeṣa saḥ

तस्मिंस्तु शब्दे महति प्रवृत्ते; युधिष्ठिरो धर्मभृतां वरिष्ठःआवासमेवोपजगाम शीघ्रं; सार्धं यमाभ्यां पुरुषोत्तमाभ्याम्

tasmiṃstu śabde mahati pravṛtte; yudhiṣṭhiro dharmabhṛtāṃ variṣṭhaḥāvāsamevopajagāma śīghraṃ; sārdhaṃ yamābhyāṃ puruṣottamābhyām

विद्धं तु लक्ष्यं प्रसमीक्ष्य कृष्णा; पार्थं च शक्रप्रतिमं निरीक्ष्यआदाय शुक्लं वरमाल्यदाम; जगाम कुन्तीसुतमुत्स्मयन्ती

viddhaṃ tu lakṣyaṃ prasamīkṣya kṛṣṇā; pārthaṃ ca śakrapratimaṃ nirīkṣyaādāya śuklaṃ varamālyadāma; jagāma kuntīsutamutsmayantī

स तामुपादाय विजित्य रङ्गे; द्विजातिभिस्तैरभिपूज्यमानःरङ्गान्निरक्रामदचिन्त्यकर्मा; पत्न्या तया चाप्यनुगम्यमानः

sa tāmupādāya vijitya raṅge; dvijātibhistairabhipūjyamānaḥraṅgānnirakrāmadacintyakarmā; patnyā tayā cāpyanugamyamānaḥ