Parva.Adhyaya 1.180

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तस्मै दित्सति कन्यां तु ब्राह्मणाय महात्मनेकोप आसीन्महीपानामालोक्यान्योन्यमन्तिकात्

tasmai ditsati kanyāṃ tu brāhmaṇāya mahātmanekopa āsīnmahīpānāmālokyānyonyamantikāt

अस्मानयमतिक्रम्य तृणीकृत्य च संगतान्दातुमिच्छति विप्राय द्रौपदीं योषितां वराम्

asmānayamatikramya tṛṇīkṛtya ca saṃgatāndātumicchati viprāya draupadīṃ yoṣitāṃ varām

निहन्मैनं दुरात्मानं योऽयमस्मान्न मन्यतेन ह्यर्हत्येष सत्कारं नापि वृद्धक्रमं गुणैः

nihanmainaṃ durātmānaṃ yo'yamasmānna manyatena hyarhatyeṣa satkāraṃ nāpi vṛddhakramaṃ guṇaiḥ

हन्मैनं सह पुत्रेण दुराचारं नृपद्विषम्अयं हि सर्वानाहूय सत्कृत्य च नराधिपान्गुणवद्भोजयित्वा च ततः पश्चाद्विनिन्दति

hanmainaṃ saha putreṇa durācāraṃ nṛpadviṣamayaṃ hi sarvānāhūya satkṛtya ca narādhipānguṇavadbhojayitvā ca tataḥ paścādvinindati

अस्मिन्राजसमावाये देवानामिव संनयेकिमयं सदृशं कंचिन्नृपतिं नैव दृष्टवान्

asminrājasamāvāye devānāmiva saṃnayekimayaṃ sadṛśaṃ kaṃcinnṛpatiṃ naiva dṛṣṭavān

न च विप्रेष्वधीकारो विद्यते वरणं प्रतिस्वयंवरः क्षत्रियाणामितीयं प्रथिता श्रुतिः

na ca vipreṣvadhīkāro vidyate varaṇaṃ pratisvayaṃvaraḥ kṣatriyāṇāmitīyaṃ prathitā śrutiḥ

अथ वा यदि कन्येयं नेह कंचिद्बुभूषतिअग्नावेनां परिक्षिप्य याम राष्ट्राणि पार्थिवाः

atha vā yadi kanyeyaṃ neha kaṃcidbubhūṣatiagnāvenāṃ parikṣipya yāma rāṣṭrāṇi pārthivāḥ

ब्राह्मणो यदि वा बाल्याल्लोभाद्वा कृतवानिदम्विप्रियं पार्थिवेन्द्राणां नैष वध्यः कथंचन

brāhmaṇo yadi vā bālyāllobhādvā kṛtavānidamvipriyaṃ pārthivendrāṇāṃ naiṣa vadhyaḥ kathaṃcana

ब्राह्मणार्थं हि नो राज्यं जीवितं च वसूनि चपुत्रपौत्रं च यच्चान्यदस्माकं विद्यते धनम्

brāhmaṇārthaṃ hi no rājyaṃ jīvitaṃ ca vasūni caputrapautraṃ ca yaccānyadasmākaṃ vidyate dhanam

अवमानभयादेतत्स्वधर्मस्य च रक्षणात्स्वयंवराणां चान्येषां मा भूदेवंविधा गतिः

avamānabhayādetatsvadharmasya ca rakṣaṇātsvayaṃvarāṇāṃ cānyeṣāṃ mā bhūdevaṃvidhā gatiḥ

इत्युक्त्वा राजशार्दूला हृष्टाः परिघबाहवःद्रुपदं संजिघृक्षन्तः सायुधाः समुपाद्रवन्

ityuktvā rājaśārdūlā hṛṣṭāḥ parighabāhavaḥdrupadaṃ saṃjighṛkṣantaḥ sāyudhāḥ samupādravan

तान्गृहीतशरावापान्क्रुद्धानापततो नृपान्द्रुपदो वीक्ष्य संत्रासाद्ब्राह्मणाञ्शरणं गतः

tāngṛhītaśarāvāpānkruddhānāpatato nṛpāndrupado vīkṣya saṃtrāsādbrāhmaṇāñśaraṇaṃ gataḥ

वेगेनापततस्तांस्तु प्रभिन्नानिव वारणान्पाण्डुपुत्रौ महावीर्यौ प्रतीयतुररिंदमौ

vegenāpatatastāṃstu prabhinnāniva vāraṇānpāṇḍuputrau mahāvīryau pratīyaturariṃdamau

ततः समुत्पेतुरुदायुधास्ते; महीक्षितो बद्धतलाङ्गुलित्राःजिघांसमानाः कुरुराजपुत्रा;वमर्षयन्तोऽर्जुनभीमसेनौ

tataḥ samutpeturudāyudhāste; mahīkṣito baddhatalāṅgulitrāḥjighāṃsamānāḥ kururājaputrā;vamarṣayanto'rjunabhīmasenau

ततस्तु भीमोऽद्भुतवीर्यकर्मा; महाबलो वज्रसमानवीर्यःउत्पाट्य दोर्भ्यां द्रुममेकवीरो; निष्पत्रयामास यथा गजेन्द्रः

tatastu bhīmo'dbhutavīryakarmā; mahābalo vajrasamānavīryaḥutpāṭya dorbhyāṃ drumamekavīro; niṣpatrayāmāsa yathā gajendraḥ

तं वृक्षमादाय रिपुप्रमाथी; दण्डीव दण्डं पितृराज उग्रम्तस्थौ समीपे पुरुषर्षभस्य; पार्थस्य पार्थः पृथुदीर्घबाहुः

taṃ vṛkṣamādāya ripupramāthī; daṇḍīva daṇḍaṃ pitṛrāja ugramtasthau samīpe puruṣarṣabhasya; pārthasya pārthaḥ pṛthudīrghabāhuḥ

तत्प्रेक्ष्य कर्मातिमनुष्यबुद्धे;र्जिष्णोः सहभ्रातुरचिन्त्यकर्मादामोदरो भ्रातरमुग्रवीर्यं; हलायुधं वाक्यमिदं बभाषे

tatprekṣya karmātimanuṣyabuddhe;rjiṣṇoḥ sahabhrāturacintyakarmādāmodaro bhrātaramugravīryaṃ; halāyudhaṃ vākyamidaṃ babhāṣe

य एष मत्तर्षभतुल्यगामी; महद्धनुः कर्षति तालमात्रम्एषोऽर्जुनो नात्र विचार्यमस्ति; यद्यस्मि संकर्षण वासुदेवः

ya eṣa mattarṣabhatulyagāmī; mahaddhanuḥ karṣati tālamātrameṣo'rjuno nātra vicāryamasti; yadyasmi saṃkarṣaṇa vāsudevaḥ

य एष वृक्षं तरसावरुज्य; राज्ञां विकारे सहसा निवृत्तःवृकोदरो नान्य इहैतदद्य; कर्तुं समर्थो भुवि मर्त्यधर्मा

ya eṣa vṛkṣaṃ tarasāvarujya; rājñāṃ vikāre sahasā nivṛttaḥvṛkodaro nānya ihaitadadya; kartuṃ samartho bhuvi martyadharmā

योऽसौ पुरस्तात्कमलायताक्ष;स्तनुर्महासिंहगतिर्विनीतःगौरः प्रलम्बोज्ज्वलचारुघोणो; विनिःसृतः सोऽच्युत धर्मराजः

yo'sau purastātkamalāyatākṣa;stanurmahāsiṃhagatirvinītaḥgauraḥ pralambojjvalacārughoṇo; viniḥsṛtaḥ so'cyuta dharmarājaḥ

यौ तौ कुमाराविव कार्त्तिकेयौ; द्वावश्विनेयाविति मे प्रतर्कःमुक्ता हि तस्माज्जतुवेश्मदाहा;न्मया श्रुताः पाण्डुसुताः पृथा च

yau tau kumārāviva kārttikeyau; dvāvaśvineyāviti me pratarkaḥmuktā hi tasmājjatuveśmadāhā;nmayā śrutāḥ pāṇḍusutāḥ pṛthā ca

तमब्रवीन्निर्मलतोयदाभो; हलायुधोऽनन्तरजं प्रतीतःप्रीतोऽस्मि दिष्ट्या हि पितृष्वसा नः; पृथा विमुक्ता सह कौरवाग्र्यैः

tamabravīnnirmalatoyadābho; halāyudho'nantarajaṃ pratītaḥprīto'smi diṣṭyā hi pitṛṣvasā naḥ; pṛthā vimuktā saha kauravāgryaiḥ