Parva.Adhyaya 1.181

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

अजिनानि विधुन्वन्तः करकांश्च द्विजर्षभाःऊचुस्तं भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान्

ajināni vidhunvantaḥ karakāṃśca dvijarṣabhāḥūcustaṃ bhīrna kartavyā vayaṃ yotsyāmahe parān

तानेवं वदतो विप्रानर्जुनः प्रहसन्निवउवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठत पार्श्वतः

tānevaṃ vadato viprānarjunaḥ prahasannivauvāca prekṣakā bhūtvā yūyaṃ tiṣṭhata pārśvataḥ

अहमेनानजिह्माग्रैः शतशो विकिरञ्शरैःवारयिष्यामि संक्रुद्धान्मन्त्रैराशीविषानिव

ahamenānajihmāgraiḥ śataśo vikirañśaraiḥvārayiṣyāmi saṃkruddhānmantrairāśīviṣāniva

इति तद्धनुरादाय शुल्कावाप्तं महारथःभ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचलः

iti taddhanurādāya śulkāvāptaṃ mahārathaḥbhrātrā bhīmena sahitastasthau giririvācalaḥ

ततः कर्णमुखान्क्रुद्धान्क्षत्रियांस्तान्रुषोत्थितान्संपेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव

tataḥ karṇamukhānkruddhānkṣatriyāṃstānruṣotthitānsaṃpetaturabhītau tau gajau pratigajāniva

ऊचुश्च वाचः परुषास्ते राजानो जिघांसवःआहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्सतः

ūcuśca vācaḥ paruṣāste rājāno jighāṃsavaḥāhave hi dvijasyāpi vadho dṛṣṭo yuyutsataḥ

ततो वैकर्तनः कर्णो जगामार्जुनमोजसायुद्धार्थी वाशिताहेतोर्गजः प्रतिगजं यथा

tato vaikartanaḥ karṇo jagāmārjunamojasāyuddhārthī vāśitāhetorgajaḥ pratigajaṃ yathā

भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामीश्वरो बलीदुर्योधनादयस्त्वन्ये ब्राह्मणैः सह संगताःमृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाहवे

bhīmasenaṃ yayau śalyo madrāṇāmīśvaro balīduryodhanādayastvanye brāhmaṇaiḥ saha saṃgatāḥmṛdupūrvamayatnena pratyayudhyaṃstadāhave

ततोऽर्जुनः प्रत्यविध्यदापतन्तं त्रिभिः शरैःकर्णं वैकर्तनं धीमान्विकृष्य बलवद्धनुः

tato'rjunaḥ pratyavidhyadāpatantaṃ tribhiḥ śaraiḥkarṇaṃ vaikartanaṃ dhīmānvikṛṣya balavaddhanuḥ

तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम्विमुह्यमानो राधेयो यत्नात्तमनुधावति

teṣāṃ śarāṇāṃ vegena śitānāṃ tigmatejasāmvimuhyamāno rādheyo yatnāttamanudhāvati

तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौअयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजयैषिणौ

tāvubhāvapyanirdeśyau lāghavājjayatāṃ varauayudhyetāṃ susaṃrabdhāvanyonyavijayaiṣiṇau

कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मेइति शूरार्थवचनैराभाषेतां परस्परम्

kṛte pratikṛtaṃ paśya paśya bāhubalaṃ ca meiti śūrārthavacanairābhāṣetāṃ parasparam

ततोऽर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुविज्ञात्वा वैकर्तनः कर्णः संरब्धः समयोधयत्

tato'rjunasya bhujayorvīryamapratimaṃ bhuvijñātvā vaikartanaḥ karṇaḥ saṃrabdhaḥ samayodhayat

अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान्बाणान्वेगवतस्तदाप्रतिहत्य ननादोच्चैः सैन्यास्तमभिपूजयन्

arjunena prayuktāṃstānbāṇānvegavatastadāpratihatya nanādoccaiḥ sainyāstamabhipūjayan

कर्ण उवाच · karṇa uvāca

तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीर्यस्य संयुगेअविषादस्य चैवास्य शस्त्रास्त्रविनयस्य च

tuṣyāmi te vipramukhya bhujavīryasya saṃyugeaviṣādasya caivāsya śastrāstravinayasya ca

किं त्वं साक्षाद्धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तमअथ साक्षाद्धरिहयः साक्षाद्वा विष्णुरच्युतः

kiṃ tvaṃ sākṣāddhanurvedo rāmo vā viprasattamaatha sākṣāddharihayaḥ sākṣādvā viṣṇuracyutaḥ

आत्मप्रच्छादनार्थं वै बाहुवीर्यमुपाश्रितःविप्ररूपं विधायेदं ततो मां प्रतियुध्यसे

ātmapracchādanārthaṃ vai bāhuvīryamupāśritaḥviprarūpaṃ vidhāyedaṃ tato māṃ pratiyudhyase

न हि मामाहवे क्रुद्धमन्यः साक्षाच्छचीपतेःपुमान्योधयितुं शक्तः पाण्डवाद्वा किरीटिनः

na hi māmāhave kruddhamanyaḥ sākṣācchacīpateḥpumānyodhayituṃ śaktaḥ pāṇḍavādvā kirīṭinaḥ

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

तमेवंवादिनं तत्र फल्गुनः प्रत्यभाषतनास्मि कर्ण धनुर्वेदो नास्मि रामः प्रतापवान्ब्राह्मणोऽस्मि युधां श्रेष्ठः सर्वशस्त्रभृतां वरः

tamevaṃvādinaṃ tatra phalgunaḥ pratyabhāṣatanāsmi karṇa dhanurvedo nāsmi rāmaḥ pratāpavānbrāhmaṇo'smi yudhāṃ śreṣṭhaḥ sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ

ब्राह्मे पौरंदरे चास्त्रे निष्ठितो गुरुशासनात्स्थितोऽस्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वीराविचलो भव

brāhme pauraṃdare cāstre niṣṭhito guruśāsanātsthito'smyadya raṇe jetuṃ tvāṃ vīrāvicalo bhava

एवमुक्तस्तु राधेयो युद्धात्कर्णो न्यवर्ततब्राह्मं तेजस्तदाजय्यं मन्यमानो महारथः

evamuktastu rādheyo yuddhātkarṇo nyavartatabrāhmaṃ tejastadājayyaṃ manyamāno mahārathaḥ

युद्धं तूपेयतुस्तत्र राजञ्शल्यवृकोदरौबलिनौ युगपन्मत्तौ स्पर्धया च बलेन च

yuddhaṃ tūpeyatustatra rājañśalyavṛkodaraubalinau yugapanmattau spardhayā ca balena ca

अन्योन्यमाह्वयन्तौ तौ मत्ताविव महागजौमुष्टिभिर्जानुभिश्चैव निघ्नन्तावितरेतरम्मुहूर्तं तौ तथान्योन्यं समरे पर्यकर्षताम्

anyonyamāhvayantau tau mattāviva mahāgajaumuṣṭibhirjānubhiścaiva nighnantāvitaretarammuhūrtaṃ tau tathānyonyaṃ samare paryakarṣatām

ततो भीमः समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां शल्यमाहवेन्यवधीद्बलिनां श्रेष्ठो जहसुर्ब्राह्मणास्ततः

tato bhīmaḥ samutkṣipya bāhubhyāṃ śalyamāhavenyavadhīdbalināṃ śreṣṭho jahasurbrāhmaṇāstataḥ

तत्राश्चर्यं भीमसेनश्चकार पुरुषर्षभःयच्छल्यं पतितं भूमौ नाहनद्बलिनं बली

tatrāścaryaṃ bhīmasenaścakāra puruṣarṣabhaḥyacchalyaṃ patitaṃ bhūmau nāhanadbalinaṃ balī

पातिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च शङ्कितेशङ्किताः सर्वराजानः परिवव्रुर्वृकोदरम्

pātite bhīmasenena śalye karṇe ca śaṅkiteśaṅkitāḥ sarvarājānaḥ parivavrurvṛkodaram

ऊचुश्च सहितास्तत्र साध्विमे ब्राह्मणर्षभाःविज्ञायन्तां क्वजन्मानः क्वनिवासास्तथैव च

ūcuśca sahitāstatra sādhvime brāhmaṇarṣabhāḥvijñāyantāṃ kvajanmānaḥ kvanivāsāstathaiva ca

को हि राधासुतं कर्णं शक्तो योधयितुं रणेअन्यत्र रामाद्द्रोणाद्वा कृपाद्वापि शरद्वतः

ko hi rādhāsutaṃ karṇaṃ śakto yodhayituṃ raṇeanyatra rāmāddroṇādvā kṛpādvāpi śaradvataḥ

कृष्णाद्वा देवकीपुत्रात्फल्गुनाद्वा परंतपात्को वा दुर्योधनं शक्तः प्रतियोधयितुं रणे

kṛṣṇādvā devakīputrātphalgunādvā paraṃtapātko vā duryodhanaṃ śaktaḥ pratiyodhayituṃ raṇe

तथैव मद्रराजानं शल्यं बलवतां वरम्बलदेवादृते वीरात्पाण्डवाद्वा वृकोदरात्

tathaiva madrarājānaṃ śalyaṃ balavatāṃ varambaladevādṛte vīrātpāṇḍavādvā vṛkodarāt

क्रियतामवहारोऽस्माद्युद्धाद्ब्राह्मणसंयुतात्अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्यामहे वयम्

kriyatāmavahāro'smādyuddhādbrāhmaṇasaṃyutātathainānupalabhyeha punaryotsyāmahe vayam

तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्णः; कुन्तीसुतौ तौ परिशङ्कमानःनिवारयामास महीपतींस्ता;न्धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान्

tatkarma bhīmasya samīkṣya kṛṣṇaḥ; kuntīsutau tau pariśaṅkamānaḥnivārayāmāsa mahīpatīṃstā;ndharmeṇa labdhetyanunīya sarvān

त एवं संनिवृत्तास्तु युद्धाद्युद्धविशारदाःयथावासं ययुः सर्वे विस्मिता राजसत्तमाः

ta evaṃ saṃnivṛttāstu yuddhādyuddhaviśāradāḥyathāvāsaṃ yayuḥ sarve vismitā rājasattamāḥ

वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रङ्गः पाञ्चाली ब्राह्मणैर्वृताइति ब्रुवन्तः प्रययुर्ये तत्रासन्समागताः

vṛtto brahmottaro raṅgaḥ pāñcālī brāhmaṇairvṛtāiti bruvantaḥ prayayurye tatrāsansamāgatāḥ

ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नौ रौरवाजिनवासिभिःकृच्छ्रेण जग्मतुस्तत्र भीमसेनधनंजयौ

brāhmaṇaistu praticchannau rauravājinavāsibhiḥkṛcchreṇa jagmatustatra bhīmasenadhanaṃjayau

विमुक्तौ जनसंबाधाच्छत्रुभिः परिविक्षतौकृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरौ तौ विरेजतुः

vimuktau janasaṃbādhācchatrubhiḥ parivikṣataukṛṣṇayānugatau tatra nṛvīrau tau virejatuḥ

तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत्अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकालेऽतिगच्छति

teṣāṃ mātā bahuvidhaṃ vināśaṃ paryacintayatanāgacchatsu putreṣu bhaikṣakāle'tigacchati

धार्तराष्ट्रैर्हता न स्युर्विज्ञाय कुरुपुंगवाःमायान्वितैर्वा रक्षोभिः सुघोरैर्दृढवैरिभिः

dhārtarāṣṭrairhatā na syurvijñāya kurupuṃgavāḥmāyānvitairvā rakṣobhiḥ sughorairdṛḍhavairibhiḥ

विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मनःइत्येवं चिन्तयामास सुतस्नेहान्विता पृथा

viparītaṃ mataṃ jātaṃ vyāsasyāpi mahātmanaḥityevaṃ cintayāmāsa sutasnehānvitā pṛthā

महत्यथापराह्णे तु घनैः सूर्य इवावृतःब्राह्मणैः प्राविशत्तत्र जिष्णुर्ब्रह्मपुरस्कृतः

mahatyathāparāhṇe tu ghanaiḥ sūrya ivāvṛtaḥbrāhmaṇaiḥ prāviśattatra jiṣṇurbrahmapuraskṛtaḥ