Parva.Adhyaya 1.197

विदुर उवाच · vidura uvāca

राजन्निःसंशयं श्रेयो वाच्यस्त्वमसि बान्धवैःन त्वशुश्रूषमाणेषु वाक्यं संप्रतितिष्ठति

rājanniḥsaṃśayaṃ śreyo vācyastvamasi bāndhavaiḥna tvaśuśrūṣamāṇeṣu vākyaṃ saṃpratitiṣṭhati

हितं हि तव तद्वाक्यमुक्तवान्कुरुसत्तमःभीष्मः शांतनवो राजन्प्रतिगृह्णासि तन्न च

hitaṃ hi tava tadvākyamuktavānkurusattamaḥbhīṣmaḥ śāṃtanavo rājanpratigṛhṇāsi tanna ca

तथा द्रोणेन बहुधा भाषितं हितमुत्तमम्तच्च राधासुतः कर्णो मन्यते न हितं तव

tathā droṇena bahudhā bhāṣitaṃ hitamuttamamtacca rādhāsutaḥ karṇo manyate na hitaṃ tava

चिन्तयंश्च न पश्यामि राजंस्तव सुहृत्तमम्आभ्यां पुरुषसिंहाभ्यां यो वा स्यात्प्रज्ञयाधिकः

cintayaṃśca na paśyāmi rājaṃstava suhṛttamamābhyāṃ puruṣasiṃhābhyāṃ yo vā syātprajñayādhikaḥ

इमौ हि वृद्धौ वयसा प्रज्ञया च श्रुतेन चसमौ च त्वयि राजेन्द्र तेषु पाण्डुसुतेषु च

imau hi vṛddhau vayasā prajñayā ca śrutena casamau ca tvayi rājendra teṣu pāṇḍusuteṣu ca

धर्मे चानवमौ राजन्सत्यतायां च भारतरामाद्दाशरथेश्चैव गयाच्चैव न संशयः

dharme cānavamau rājansatyatāyāṃ ca bhāratarāmāddāśaratheścaiva gayāccaiva na saṃśayaḥ

न चोक्तवन्तावश्रेयः पुरस्तादपि किंचनन चाप्यपकृतं किंचिदनयोर्लक्ष्यते त्वयि

na coktavantāvaśreyaḥ purastādapi kiṃcanana cāpyapakṛtaṃ kiṃcidanayorlakṣyate tvayi

ताविमौ पुरुषव्याघ्रावनागसि नृप त्वयिन मन्त्रयेतां त्वच्छ्रेयः कथं सत्यपराक्रमौ

tāvimau puruṣavyāghrāvanāgasi nṛpa tvayina mantrayetāṃ tvacchreyaḥ kathaṃ satyaparākramau

प्रज्ञावन्तौ नरश्रेष्ठावस्मिँल्लोके नराधिपत्वन्निमित्तमतो नेमौ किंचिज्जिह्मं वदिष्यतःइति मे नैष्ठिकी बुद्धिर्वर्तते कुरुनन्दन

prajñāvantau naraśreṣṭhāvasmim̐lloke narādhipatvannimittamato nemau kiṃcijjihmaṃ vadiṣyataḥiti me naiṣṭhikī buddhirvartate kurunandana

न चार्थहेतोर्धर्मज्ञौ वक्ष्यतः पक्षसंश्रितम्एतद्धि परमं श्रेयो मेनाते तव भारत

na cārthahetordharmajñau vakṣyataḥ pakṣasaṃśritametaddhi paramaṃ śreyo menāte tava bhārata

दुर्योधनप्रभृतयः पुत्रा राजन्यथा तवतथैव पाण्डवेयास्ते पुत्रा राजन्न संशयः

duryodhanaprabhṛtayaḥ putrā rājanyathā tavatathaiva pāṇḍaveyāste putrā rājanna saṃśayaḥ

तेषु चेदहितं किंचिन्मन्त्रयेयुरबुद्धितःमन्त्रिणस्ते न ते श्रेयः प्रपश्यन्ति विशेषतः

teṣu cedahitaṃ kiṃcinmantrayeyurabuddhitaḥmantriṇaste na te śreyaḥ prapaśyanti viśeṣataḥ

अथ ते हृदये राजन्विशेषस्तेषु वर्ततेअन्तरस्थं विवृण्वानाः श्रेयः कुर्युर्न ते ध्रुवम्

atha te hṛdaye rājanviśeṣasteṣu vartateantarasthaṃ vivṛṇvānāḥ śreyaḥ kuryurna te dhruvam

एतदर्थमिमौ राजन्महात्मानौ महाद्युतीनोचतुर्विवृतं किंचिन्न ह्येष तव निश्चयः

etadarthamimau rājanmahātmānau mahādyutīnocaturvivṛtaṃ kiṃcinna hyeṣa tava niścayaḥ

यच्चाप्यशक्यतां तेषामाहतुः पुरुषर्षभौतत्तथा पुरुषव्याघ्र तव तद्भद्रमस्तु ते

yaccāpyaśakyatāṃ teṣāmāhatuḥ puruṣarṣabhautattathā puruṣavyāghra tava tadbhadramastu te

कथं हि पाण्डवः श्रीमान्सव्यसाची परंतपःशक्यो विजेतुं संग्रामे राजन्मघवता अपि

kathaṃ hi pāṇḍavaḥ śrīmānsavyasācī paraṃtapaḥśakyo vijetuṃ saṃgrāme rājanmaghavatā api

भीमसेनो महाबाहुर्नागायुतबलो महान्कथं हि युधि शक्येत विजेतुममरैरपि

bhīmaseno mahābāhurnāgāyutabalo mahānkathaṃ hi yudhi śakyeta vijetumamarairapi

तथैव कृतिनौ युद्धे यमौ यमसुताविवकथं विषहितुं शक्यौ रणे जीवितुमिच्छता

tathaiva kṛtinau yuddhe yamau yamasutāvivakathaṃ viṣahituṃ śakyau raṇe jīvitumicchatā

यस्मिन्धृतिरनुक्रोशः क्षमा सत्यं पराक्रमःनित्यानि पाण्डवश्रेष्ठे स जीयेत कथं रणे

yasmindhṛtiranukrośaḥ kṣamā satyaṃ parākramaḥnityāni pāṇḍavaśreṣṭhe sa jīyeta kathaṃ raṇe

येषां पक्षधरो रामो येषां मन्त्री जनार्दनःकिं नु तैरजितं संख्ये येषां पक्षे च सात्यकिः

yeṣāṃ pakṣadharo rāmo yeṣāṃ mantrī janārdanaḥkiṃ nu tairajitaṃ saṃkhye yeṣāṃ pakṣe ca sātyakiḥ

द्रुपदः श्वशुरो येषां येषां श्यालाश्च पार्षताःधृष्टद्युम्नमुखा वीरा भ्रातरो द्रुपदात्मजाः

drupadaḥ śvaśuro yeṣāṃ yeṣāṃ śyālāśca pārṣatāḥdhṛṣṭadyumnamukhā vīrā bhrātaro drupadātmajāḥ

सोऽशक्यतां च विज्ञाय तेषामग्रेण भारतदायाद्यतां च धर्मेण सम्यक्तेषु समाचर

so'śakyatāṃ ca vijñāya teṣāmagreṇa bhāratadāyādyatāṃ ca dharmeṇa samyakteṣu samācara

इदं निर्दिग्धमयशः पुरोचनकृतं महत्तेषामनुग्रहेणाद्य राजन्प्रक्षालयात्मनः

idaṃ nirdigdhamayaśaḥ purocanakṛtaṃ mahatteṣāmanugraheṇādya rājanprakṣālayātmanaḥ

द्रुपदोऽपि महान्राजा कृतवैरश्च नः पुरातस्य संग्रहणं राजन्स्वपक्षस्य विवर्धनम्

drupado'pi mahānrājā kṛtavairaśca naḥ purātasya saṃgrahaṇaṃ rājansvapakṣasya vivardhanam

बलवन्तश्च दाशार्हा बहवश्च विशां पतेयतः कृष्णस्ततस्ते स्युर्यतः कृष्णस्ततो जयः

balavantaśca dāśārhā bahavaśca viśāṃ pateyataḥ kṛṣṇastataste syuryataḥ kṛṣṇastato jayaḥ

यच्च साम्नैव शक्येत कार्यं साधयितुं नृपको दैवशप्तस्तत्कार्तुं विग्रहेण समाचरेत्

yacca sāmnaiva śakyeta kāryaṃ sādhayituṃ nṛpako daivaśaptastatkārtuṃ vigraheṇa samācaret

श्रुत्वा च जीवतः पार्थान्पौरजानपदो जनःबलवद्दर्शने गृध्नुस्तेषां राजन्कुरु प्रियम्

śrutvā ca jīvataḥ pārthānpaurajānapado janaḥbalavaddarśane gṛdhnusteṣāṃ rājankuru priyam

दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलःअधर्मयुक्ता दुष्प्रज्ञा बाला मैषां वचः कृथाः

duryodhanaśca karṇaśca śakuniścāpi saubalaḥadharmayuktā duṣprajñā bālā maiṣāṃ vacaḥ kṛthāḥ

उक्तमेतन्मया राजन्पुरा गुणवतस्तवदुर्योधनापराधेन प्रजेयं विनशिष्यति

uktametanmayā rājanpurā guṇavatastavaduryodhanāparādhena prajeyaṃ vinaśiṣyati