Parva.Adhyaya 1.213

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

उक्तवन्तो यदा वाक्यमसकृत्सर्ववृष्णयःततोऽब्रवीद्वासुदेवो वाक्यं धर्मार्थसंहितम्

uktavanto yadā vākyamasakṛtsarvavṛṣṇayaḥtato'bravīdvāsudevo vākyaṃ dharmārthasaṃhitam

नावमानं कुलस्यास्य गुडाकेशः प्रयुक्तवान्संमानोऽभ्यधिकस्तेन प्रयुक्तोऽयमसंशयम्

nāvamānaṃ kulasyāsya guḍākeśaḥ prayuktavānsaṃmāno'bhyadhikastena prayukto'yamasaṃśayam

अर्थलुब्धान्न वः पार्थो मन्यते सात्वतान्सदास्वयंवरमनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः

arthalubdhānna vaḥ pārtho manyate sātvatānsadāsvayaṃvaramanādhṛṣyaṃ manyate cāpi pāṇḍavaḥ

प्रदानमपि कन्यायाः पशुवत्कोऽनुमंस्यतेविक्रयं चाप्यपत्यस्य कः कुर्यात्पुरुषो भुवि

pradānamapi kanyāyāḥ paśuvatko'numaṃsyatevikrayaṃ cāpyapatyasya kaḥ kuryātpuruṣo bhuvi

एतान्दोषांश्च कौन्तेयो दृष्टवानिति मे मतिःअतः प्रसह्य हृतवान्कन्यां धर्मेण पाण्डवः

etāndoṣāṃśca kaunteyo dṛṣṭavāniti me matiḥataḥ prasahya hṛtavānkanyāṃ dharmeṇa pāṇḍavaḥ

उचितश्चैव संबन्धः सुभद्रा च यशस्विनीएष चापीदृशः पार्थः प्रसह्य हृतवानिति

ucitaścaiva saṃbandhaḥ subhadrā ca yaśasvinīeṣa cāpīdṛśaḥ pārthaḥ prasahya hṛtavāniti

भरतस्यान्वये जातं शंतनोश्च महात्मनःकुन्तिभोजात्मजापुत्रं को बुभूषेत नार्जुनम्

bharatasyānvaye jātaṃ śaṃtanośca mahātmanaḥkuntibhojātmajāputraṃ ko bubhūṣeta nārjunam

न च पश्यामि यः पार्थं विक्रमेण पराजयेत्अपि सर्वेषु लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष

na ca paśyāmi yaḥ pārthaṃ vikrameṇa parājayetapi sarveṣu lokeṣu sendrarudreṣu māriṣa

स च नाम रथस्तादृङ्मदीयास्ते च वाजिनःयोद्धा पार्थश्च शीघ्रास्त्रः को नु तेन समो भवेत्

sa ca nāma rathastādṛṅmadīyāste ca vājinaḥyoddhā pārthaśca śīghrāstraḥ ko nu tena samo bhavet

तमनुद्रुत्य सान्त्वेन परमेण धनंजयम्निवर्तयध्वं संहृष्टा ममैषा परमा मतिः

tamanudrutya sāntvena parameṇa dhanaṃjayamnivartayadhvaṃ saṃhṛṣṭā mamaiṣā paramā matiḥ

यदि निर्जित्य वः पार्थो बलाद्गच्छेत्स्वकं पुरम्प्रणश्येद्वो यशः सद्यो न तु सान्त्वे पराजयः

yadi nirjitya vaḥ pārtho balādgacchetsvakaṃ purampraṇaśyedvo yaśaḥ sadyo na tu sāntve parājayaḥ

तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथा चक्रुर्जनाधिपनिवृत्तश्चार्जुनस्तत्र विवाहं कृतवांस्ततः

tacchrutvā vāsudevasya tathā cakrurjanādhipanivṛttaścārjunastatra vivāhaṃ kṛtavāṃstataḥ

उषित्वा तत्र कौन्तेयः संवत्सरपराः क्षपाःपुष्करेषु ततः शिष्टं कालं वर्तितवान्प्रभुःपूर्णे तु द्वादशे वर्षे खाण्डवप्रस्थमाविशत्

uṣitvā tatra kaunteyaḥ saṃvatsaraparāḥ kṣapāḥpuṣkareṣu tataḥ śiṣṭaṃ kālaṃ vartitavānprabhuḥpūrṇe tu dvādaśe varṣe khāṇḍavaprasthamāviśat

अभिगम्य स राजानं विनयेन समाहितःअभ्यर्च्य ब्राह्मणान्पार्थो द्रौपदीमभिजग्मिवान्

abhigamya sa rājānaṃ vinayena samāhitaḥabhyarcya brāhmaṇānpārtho draupadīmabhijagmivān

तं द्रौपदी प्रत्युवाच प्रणयात्कुरुनन्दनम्तत्रैव गच्छ कौन्तेय यत्र सा सात्वतात्मजासुबद्धस्यापि भारस्य पूर्वबन्धः श्लथायते

taṃ draupadī pratyuvāca praṇayātkurunandanamtatraiva gaccha kaunteya yatra sā sātvatātmajāsubaddhasyāpi bhārasya pūrvabandhaḥ ślathāyate

तथा बहुविधं कृष्णां विलपन्तीं धनंजयःसान्त्वयामास भूयश्च क्षमयामास चासकृत्

tathā bahuvidhaṃ kṛṣṇāṃ vilapantīṃ dhanaṃjayaḥsāntvayāmāsa bhūyaśca kṣamayāmāsa cāsakṛt

सुभद्रां त्वरमाणश्च रक्तकौशेयवाससम्पार्थः प्रस्थापयामास कृत्वा गोपालिकावपुः

subhadrāṃ tvaramāṇaśca raktakauśeyavāsasampārthaḥ prasthāpayāmāsa kṛtvā gopālikāvapuḥ

साधिकं तेन रूपेण शोभमाना यशस्विनीभवनं श्रेष्ठमासाद्य वीरपत्नी वराङ्गनाववन्दे पृथुताम्राक्षी पृथां भद्रा यशस्विनी

sādhikaṃ tena rūpeṇa śobhamānā yaśasvinībhavanaṃ śreṣṭhamāsādya vīrapatnī varāṅganāvavande pṛthutāmrākṣī pṛthāṃ bhadrā yaśasvinī

ततोऽभिगम्य त्वरिता पूर्णेन्दुसदृशाननाववन्दे द्रौपदीं भद्रा प्रेष्याहमिति चाब्रवीत्

tato'bhigamya tvaritā pūrṇendusadṛśānanāvavande draupadīṃ bhadrā preṣyāhamiti cābravīt

प्रत्युत्थाय च तां कृष्णा स्वसारं माधवस्य ताम्सस्वजे चावदत्प्रीता निःसपत्नोऽस्तु ते पतिःतथैव मुदिता भद्रा तामुवाचैवमस्त्विति

pratyutthāya ca tāṃ kṛṣṇā svasāraṃ mādhavasya tāmsasvaje cāvadatprītā niḥsapatno'stu te patiḥtathaiva muditā bhadrā tāmuvācaivamastviti

ततस्ते हृष्टमनसः पाण्डवेया महारथाःकुन्ती च परमप्रीता बभूव जनमेजय

tataste hṛṣṭamanasaḥ pāṇḍaveyā mahārathāḥkuntī ca paramaprītā babhūva janamejaya

श्रुत्वा तु पुण्डरीकाक्षः संप्राप्तं स्वपुरोत्तमम्अर्जुनं पाण्डवश्रेष्ठमिन्द्रप्रस्थगतं तदा

śrutvā tu puṇḍarīkākṣaḥ saṃprāptaṃ svapurottamamarjunaṃ pāṇḍavaśreṣṭhamindraprasthagataṃ tadā

आजगाम विशुद्धात्मा सह रामेण केशवःवृष्ण्यन्धकमहामात्रैः सह वीरैर्महारथैः

ājagāma viśuddhātmā saha rāmeṇa keśavaḥvṛṣṇyandhakamahāmātraiḥ saha vīrairmahārathaiḥ

भ्रातृभिश्च कुमारैश्च योधैश्च शतशो वृतःसैन्येन महता शौरिरभिगुप्तः परंतपः

bhrātṛbhiśca kumāraiśca yodhaiśca śataśo vṛtaḥsainyena mahatā śaurirabhiguptaḥ paraṃtapaḥ

तत्र दानपतिर्धीमानाजगाम महायशाःअक्रूरो वृष्णिवीराणां सेनापतिररिंदमः

tatra dānapatirdhīmānājagāma mahāyaśāḥakrūro vṛṣṇivīrāṇāṃ senāpatirariṃdamaḥ

अनाधृष्टिर्महातेजा उद्धवश्च महायशाःसाक्षाद्बृहस्पतेः शिष्यो महाबुद्धिर्महायशाः

anādhṛṣṭirmahātejā uddhavaśca mahāyaśāḥsākṣādbṛhaspateḥ śiṣyo mahābuddhirmahāyaśāḥ

सत्यकः सात्यकिश्चैव कृतवर्मा च सात्वतःप्रद्युम्नश्चैव साम्बश्च निशठः शङ्कुरेव च

satyakaḥ sātyakiścaiva kṛtavarmā ca sātvataḥpradyumnaścaiva sāmbaśca niśaṭhaḥ śaṅkureva ca

चारुदेष्णश्च विक्रान्तो झिल्ली विपृथुरेव चसारणश्च महाबाहुर्गदश्च विदुषां वरः

cārudeṣṇaśca vikrānto jhillī vipṛthureva casāraṇaśca mahābāhurgadaśca viduṣāṃ varaḥ

एते चान्ये च बहवो वृष्णिभोजान्धकास्तथाआजग्मुः खाण्डवप्रस्थमादाय हरणं बहु

ete cānye ca bahavo vṛṣṇibhojāndhakāstathāājagmuḥ khāṇḍavaprasthamādāya haraṇaṃ bahu

ततो युधिष्ठिरो राजा श्रुत्वा माधवमागतम्प्रतिग्रहार्थं कृष्णस्य यमौ प्रास्थापयत्तदा

tato yudhiṣṭhiro rājā śrutvā mādhavamāgatampratigrahārthaṃ kṛṣṇasya yamau prāsthāpayattadā

ताभ्यां प्रतिगृहीतं तद्वृष्णिचक्रं समृद्धिमत्विवेश खाण्डवप्रस्थं पताकाध्वजशोभितम्

tābhyāṃ pratigṛhītaṃ tadvṛṣṇicakraṃ samṛddhimatviveśa khāṇḍavaprasthaṃ patākādhvajaśobhitam

सिक्तसंमृष्टपन्थानं पुष्पप्रकरशोभितम्चन्दनस्य रसैः शीतैः पुण्यगन्धैर्निषेवितम्

siktasaṃmṛṣṭapanthānaṃ puṣpaprakaraśobhitamcandanasya rasaiḥ śītaiḥ puṇyagandhairniṣevitam

दह्यतागुरुणा चैव देशे देशे सुगन्धिनासुसंमृष्टजनाकीर्णं वणिग्भिरुपशोभितम्

dahyatāguruṇā caiva deśe deśe sugandhināsusaṃmṛṣṭajanākīrṇaṃ vaṇigbhirupaśobhitam

प्रतिपेदे महाबाहुः सह रामेण केशवःवृष्ण्यन्धकमहाभोजैः संवृतः पुरुषोत्तमः

pratipede mahābāhuḥ saha rāmeṇa keśavaḥvṛṣṇyandhakamahābhojaiḥ saṃvṛtaḥ puruṣottamaḥ

संपूज्यमानः पौरैश्च ब्राह्मणैश्च सहस्रशःविवेश भवनं राज्ञः पुरंदरगृहोपमम्

saṃpūjyamānaḥ pauraiśca brāhmaṇaiśca sahasraśaḥviveśa bhavanaṃ rājñaḥ puraṃdaragṛhopamam

युधिष्ठिरस्तु रामेण समागच्छद्यथाविधिमूर्ध्नि केशवमाघ्राय पर्यष्वजत बाहुना

yudhiṣṭhirastu rāmeṇa samāgacchadyathāvidhimūrdhni keśavamāghrāya paryaṣvajata bāhunā

तं प्रीयमाणं कृष्णस्तु विनयेनाभ्यपूजयत्भीमं च पुरुषव्याघ्रं विधिवत्प्रत्यपूजयत्

taṃ prīyamāṇaṃ kṛṣṇastu vinayenābhyapūjayatbhīmaṃ ca puruṣavyāghraṃ vidhivatpratyapūjayat

तांश्च वृष्ण्यन्धकश्रेष्ठान्धर्मराजो युधिष्ठिरःप्रतिजग्राह सत्कारैर्यथाविधि यथोपगम्

tāṃśca vṛṣṇyandhakaśreṣṭhāndharmarājo yudhiṣṭhiraḥpratijagrāha satkārairyathāvidhi yathopagam

गुरुवत्पूजयामास कांश्चित्कांश्चिद्वयस्यवत्कांश्चिदभ्यवदत्प्रेम्णा कैश्चिदप्यभिवादितः

guruvatpūjayāmāsa kāṃścitkāṃścidvayasyavatkāṃścidabhyavadatpremṇā kaiścidapyabhivāditaḥ

ततो ददौ वासुदेवो जन्यार्थे धनमुत्तमम्हरणं वै सुभद्राया ज्ञातिदेयं महायशाः

tato dadau vāsudevo janyārthe dhanamuttamamharaṇaṃ vai subhadrāyā jñātideyaṃ mahāyaśāḥ

रथानां काञ्चनाङ्गानां किङ्किणीजालमालिनाम्चतुर्युजामुपेतानां सूतैः कुशलसंमतैःसहस्रं प्रददौ कृष्णो गवामयुतमेव च

rathānāṃ kāñcanāṅgānāṃ kiṅkiṇījālamālināmcaturyujāmupetānāṃ sūtaiḥ kuśalasaṃmataiḥsahasraṃ pradadau kṛṣṇo gavāmayutameva ca

श्रीमान्माथुरदेश्यानां दोग्ध्रीणां पुण्यवर्चसाम्वडवानां च शुभ्राणां चन्द्रांशुसमवर्चसाम्ददौ जनार्दनः प्रीत्या सहस्रं हेमभूषणम्

śrīmānmāthuradeśyānāṃ dogdhrīṇāṃ puṇyavarcasāmvaḍavānāṃ ca śubhrāṇāṃ candrāṃśusamavarcasāmdadau janārdanaḥ prītyā sahasraṃ hemabhūṣaṇam

तथैवाश्वतरीणां च दान्तानां वातरंहसाम्शतान्यञ्जनकेशीनां श्वेतानां पञ्च पञ्च च

tathaivāśvatarīṇāṃ ca dāntānāṃ vātaraṃhasāmśatānyañjanakeśīnāṃ śvetānāṃ pañca pañca ca

स्नापनोत्सादने चैव सुयुक्तं वयसान्वितम्स्त्रीणां सहस्रं गौरीणां सुवेषाणां सुवर्चसाम्

snāpanotsādane caiva suyuktaṃ vayasānvitamstrīṇāṃ sahasraṃ gaurīṇāṃ suveṣāṇāṃ suvarcasām

सुवर्णशतकण्ठीनामरोगाणां सुवाससाम्परिचर्यासु दक्षाणां प्रददौ पुष्करेक्षणः

suvarṇaśatakaṇṭhīnāmarogāṇāṃ suvāsasāmparicaryāsu dakṣāṇāṃ pradadau puṣkarekṣaṇaḥ

कृताकृतस्य मुख्यस्य कनकस्याग्निवर्चसःमनुष्यभारान्दाशार्हो ददौ दश जनार्दनः

kṛtākṛtasya mukhyasya kanakasyāgnivarcasaḥmanuṣyabhārāndāśārho dadau daśa janārdanaḥ

गजानां तु प्रभिन्नानां त्रिधा प्रस्रवतां मदम्गिरिकूटनिकाशानां समरेष्वनिवर्तिनाम्

gajānāṃ tu prabhinnānāṃ tridhā prasravatāṃ madamgirikūṭanikāśānāṃ samareṣvanivartinām

कॢप्तानां पटुघण्टानां वराणां हेममालिनाम्हस्त्यारोहैरुपेतानां सहस्रं साहसप्रियः

kḷptānāṃ paṭughaṇṭānāṃ varāṇāṃ hemamālināmhastyārohairupetānāṃ sahasraṃ sāhasapriyaḥ

रामः पादग्राहणिकं ददौ पार्थाय लाङ्गलीप्रीयमाणो हलधरः संबन्धप्रीतिमावहन्

rāmaḥ pādagrāhaṇikaṃ dadau pārthāya lāṅgalīprīyamāṇo haladharaḥ saṃbandhaprītimāvahan

स महाधनरत्नौघो वस्त्रकम्बलफेनवान्महागजमहाग्राहः पताकाशैवलाकुलः

sa mahādhanaratnaugho vastrakambalaphenavānmahāgajamahāgrāhaḥ patākāśaivalākulaḥ

पाण्डुसागरमाविद्धः प्रविवेश महानदःपूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहोऽभवत्

pāṇḍusāgaramāviddhaḥ praviveśa mahānadaḥpūrṇamāpūrayaṃsteṣāṃ dviṣacchokāvaho'bhavat

प्रतिजग्राह तत्सर्वं धर्मराजो युधिष्ठिरःपूजयामास तांश्चैव वृष्ण्यन्धकमहारथान्

pratijagrāha tatsarvaṃ dharmarājo yudhiṣṭhiraḥpūjayāmāsa tāṃścaiva vṛṣṇyandhakamahārathān

ते समेता महात्मानः कुरुवृष्ण्यन्धकोत्तमाःविजह्रुरमरावासे नराः सुकृतिनो यथा

te sametā mahātmānaḥ kuruvṛṣṇyandhakottamāḥvijahruramarāvāse narāḥ sukṛtino yathā

तत्र तत्र महापानैरुत्कृष्टतलनादितैःयथायोगं यथाप्रीति विजह्रुः कुरुवृष्णयः

tatra tatra mahāpānairutkṛṣṭatalanāditaiḥyathāyogaṃ yathāprīti vijahruḥ kuruvṛṣṇayaḥ

एवमुत्तमवीर्यास्ते विहृत्य दिवसान्बहून्पूजिताः कुरुभिर्जग्मुः पुनर्द्वारवतीं पुरीम्

evamuttamavīryāste vihṛtya divasānbahūnpūjitāḥ kurubhirjagmuḥ punardvāravatīṃ purīm

रामं पुरस्कृत्य ययुर्वृष्ण्यन्धकमहारथाःरत्नान्यादाय शुभ्राणि दत्तानि कुरुसत्तमैः

rāmaṃ puraskṛtya yayurvṛṣṇyandhakamahārathāḥratnānyādāya śubhrāṇi dattāni kurusattamaiḥ

वासुदेवस्तु पार्थेन तत्रैव सह भारतउवास नगरे रम्ये शक्रप्रस्थे महामनाःव्यचरद्यमुनाकूले पार्थेन सह भारत

vāsudevastu pārthena tatraiva saha bhāratauvāsa nagare ramye śakraprasthe mahāmanāḥvyacaradyamunākūle pārthena saha bhārata

ततः सुभद्रा सौभद्रं केशवस्य प्रिया स्वसाजयन्तमिव पौलोमी द्युतिमन्तमजीजनत्

tataḥ subhadrā saubhadraṃ keśavasya priyā svasājayantamiva paulomī dyutimantamajījanat

दीर्घबाहुं महासत्त्वमृषभाक्षमरिंदमम्सुभद्रा सुषुवे वीरमभिमन्युं नरर्षभम्

dīrghabāhuṃ mahāsattvamṛṣabhākṣamariṃdamamsubhadrā suṣuve vīramabhimanyuṃ nararṣabham

अभीश्च मन्युमांश्चैव ततस्तमरिमर्दनम्अभिमन्युमिति प्राहुरार्जुनिं पुरुषर्षभम्

abhīśca manyumāṃścaiva tatastamarimardanamabhimanyumiti prāhurārjuniṃ puruṣarṣabham

स सात्वत्यामतिरथः संबभूव धनंजयात्मखे निर्मथ्यमानाद्वा शमीगर्भाद्धुताशनः

sa sātvatyāmatirathaḥ saṃbabhūva dhanaṃjayātmakhe nirmathyamānādvā śamīgarbhāddhutāśanaḥ

यस्मिञ्जाते महाबाहुः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरःअयुतं गा द्विजातिभ्यः प्रादान्निष्कांश्च तावतः

yasmiñjāte mahābāhuḥ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥayutaṃ gā dvijātibhyaḥ prādānniṣkāṃśca tāvataḥ

दयितो वासुदेवस्य बाल्यात्प्रभृति चाभवत्पितॄणां चैव सर्वेषां प्रजानामिव चन्द्रमाः

dayito vāsudevasya bālyātprabhṛti cābhavatpitṝṇāṃ caiva sarveṣāṃ prajānāmiva candramāḥ

जन्मप्रभृति कृष्णश्च चक्रे तस्य क्रियाः शुभाःस चापि ववृधे बालः शुक्लपक्षे यथा शशी

janmaprabhṛti kṛṣṇaśca cakre tasya kriyāḥ śubhāḥsa cāpi vavṛdhe bālaḥ śuklapakṣe yathā śaśī

चतुष्पादं दशविधं धनुर्वेदमरिंदमःअर्जुनाद्वेद वेदज्ञात्सकलं दिव्यमानुषम्

catuṣpādaṃ daśavidhaṃ dhanurvedamariṃdamaḥarjunādveda vedajñātsakalaṃ divyamānuṣam

विज्ञानेष्वपि चास्त्राणां सौष्ठवे च महाबलःक्रियास्वपि च सर्वासु विशेषानभ्यशिक्षयत्

vijñāneṣvapi cāstrāṇāṃ sauṣṭhave ca mahābalaḥkriyāsvapi ca sarvāsu viśeṣānabhyaśikṣayat

आगमे च प्रयोगे च चक्रे तुल्यमिवात्मनःतुतोष पुत्रं सौभद्रं प्रेक्षमाणो धनंजयः

āgame ca prayoge ca cakre tulyamivātmanaḥtutoṣa putraṃ saubhadraṃ prekṣamāṇo dhanaṃjayaḥ

सर्वसंहननोपेतं सर्वलक्षणलक्षितम्दुर्धर्षमृषभस्कन्धं व्यात्ताननमिवोरगम्

sarvasaṃhananopetaṃ sarvalakṣaṇalakṣitamdurdharṣamṛṣabhaskandhaṃ vyāttānanamivoragam

सिंहदर्पं महेष्वासं मत्तमातङ्गविक्रमम्मेघदुन्दुभिनिर्घोषं पूर्णचन्द्रनिभाननम्

siṃhadarpaṃ maheṣvāsaṃ mattamātaṅgavikramammeghadundubhinirghoṣaṃ pūrṇacandranibhānanam

कृष्णस्य सदृशं शौर्ये वीर्ये रूपे तथाकृतौददर्श पुत्रं बीभत्सुर्मघवानिव तं यथा

kṛṣṇasya sadṛśaṃ śaurye vīrye rūpe tathākṛtaudadarśa putraṃ bībhatsurmaghavāniva taṃ yathā

पाञ्चाल्यपि च पञ्चभ्यः पतिभ्यः शुभलक्षणालेभे पञ्च सुतान्वीराञ्शुभान्पञ्चाचलानिव

pāñcālyapi ca pañcabhyaḥ patibhyaḥ śubhalakṣaṇālebhe pañca sutānvīrāñśubhānpañcācalāniva

युधिष्ठिरात्प्रतिविन्ध्यं सुतसोमं वृकोदरात्अर्जुनाच्छ्रुतकर्माणं शतानीकं च नाकुलिम्

yudhiṣṭhirātprativindhyaṃ sutasomaṃ vṛkodarātarjunācchrutakarmāṇaṃ śatānīkaṃ ca nākulim

सहदेवाच्छ्रुतसेनमेतान्पञ्च महारथान्पाञ्चाली सुषुवे वीरानादित्यानदितिर्यथा

sahadevācchrutasenametānpañca mahārathānpāñcālī suṣuve vīrānādityānaditiryathā

शास्त्रतः प्रतिविन्ध्यं तमूचुर्विप्रा युधिष्ठिरम्परप्रहरणज्ञाने प्रतिविन्ध्यो भवत्वयम्

śāstrataḥ prativindhyaṃ tamūcurviprā yudhiṣṭhiramparapraharaṇajñāne prativindhyo bhavatvayam

सुते सोमसहस्रे तु सोमार्कसमतेजसम्सुतसोमं महेष्वासं सुषुवे भीमसेनतः

sute somasahasre tu somārkasamatejasamsutasomaṃ maheṣvāsaṃ suṣuve bhīmasenataḥ

श्रुतं कर्म महत्कृत्वा निवृत्तेन किरीटिनाजातः पुत्रस्तवेत्येवं श्रुतकर्मा ततोऽभवत्

śrutaṃ karma mahatkṛtvā nivṛttena kirīṭinājātaḥ putrastavetyevaṃ śrutakarmā tato'bhavat

शतानीकस्य राजर्षेः कौरव्यः कुरुनन्दनःचक्रे पुत्रं सनामानं नकुलः कीर्तिवर्धनम्

śatānīkasya rājarṣeḥ kauravyaḥ kurunandanaḥcakre putraṃ sanāmānaṃ nakulaḥ kīrtivardhanam

ततस्त्वजीजनत्कृष्णा नक्षत्रे वह्निदैवतेसहदेवात्सुतं तस्माच्छ्रुतसेनेति तं विदुः

tatastvajījanatkṛṣṇā nakṣatre vahnidaivatesahadevātsutaṃ tasmācchrutaseneti taṃ viduḥ

एकवर्षान्तरास्त्वेव द्रौपदेया यशस्विनःअन्वजायन्त राजेन्द्र परस्परहिते रताः

ekavarṣāntarāstveva draupadeyā yaśasvinaḥanvajāyanta rājendra parasparahite ratāḥ

जातकर्माण्यानुपूर्व्याच्चूडोपनयनानि चचकार विधिवद्धौम्यस्तेषां भरतसत्तम

jātakarmāṇyānupūrvyāccūḍopanayanāni cacakāra vidhivaddhaumyasteṣāṃ bharatasattama

कृत्वा च वेदाध्ययनं ततः सुचरितव्रताःजगृहुः सर्वमिष्वस्त्रमर्जुनाद्दिव्यमानुषम्

kṛtvā ca vedādhyayanaṃ tataḥ sucaritavratāḥjagṛhuḥ sarvamiṣvastramarjunāddivyamānuṣam

देवगर्भोपमैः पुत्रैर्व्यूढोरस्कैर्महाबलैःअन्विता राजशार्दूल पाण्डवा मुदमाप्नुवन्

devagarbhopamaiḥ putrairvyūḍhoraskairmahābalaiḥanvitā rājaśārdūla pāṇḍavā mudamāpnuvan