Parva.Adhyaya 1.42

सूत उवाच · sūta uvāca

एतच्छ्रुत्वा जरत्कारुर्दुःखशोकपरायणःउवाच स्वान्पितॄन्दुःखाद्बाष्पसंदिग्धया गिरा

etacchrutvā jaratkārurduḥkhaśokaparāyaṇaḥuvāca svānpitṝnduḥkhādbāṣpasaṃdigdhayā girā

अहमेव जरत्कारुः किल्बिषी भवतां सुतःतद्दण्डं धारयत मे दुष्कृतेरकृतात्मनः

ahameva jaratkāruḥ kilbiṣī bhavatāṃ sutaḥtaddaṇḍaṃ dhārayata me duṣkṛterakṛtātmanaḥ

पितर ऊचुःपुत्र दिष्ट्यासि संप्राप्त इमं देशं यदृच्छयाकिमर्थं च त्वया ब्रह्मन्न कृतो दारसंग्रहः

pitara ūcuḥputra diṣṭyāsi saṃprāpta imaṃ deśaṃ yadṛcchayākimarthaṃ ca tvayā brahmanna kṛto dārasaṃgrahaḥ

जरत्कारुरुवाचममायं पितरो नित्यं हृद्यर्थः परिवर्ततेऊर्ध्वरेताः शरीरं वै प्रापयेयममुत्र वै

jaratkāruruvācamamāyaṃ pitaro nityaṃ hṛdyarthaḥ parivartateūrdhvaretāḥ śarīraṃ vai prāpayeyamamutra vai

एवं दृष्ट्वा तु भवतः शकुन्तानिव लम्बतःमया निवर्तिता बुद्धिर्ब्रह्मचर्यात्पितामहाः

evaṃ dṛṣṭvā tu bhavataḥ śakuntāniva lambataḥmayā nivartitā buddhirbrahmacaryātpitāmahāḥ

करिष्ये वः प्रियं कामं निवेक्ष्ये नात्र संशयःसनाम्नीं यद्यहं कन्यामुपलप्स्ये कदाचन

kariṣye vaḥ priyaṃ kāmaṃ nivekṣye nātra saṃśayaḥsanāmnīṃ yadyahaṃ kanyāmupalapsye kadācana

भविष्यति च या काचिद्भैक्षवत्स्वयमुद्यताप्रतिग्रहीता तामस्मि न भरेयं च यामहम्

bhaviṣyati ca yā kācidbhaikṣavatsvayamudyatāpratigrahītā tāmasmi na bhareyaṃ ca yāmaham

एवंविधमहं कुर्यां निवेशं प्राप्नुयां यदिअन्यथा न करिष्ये तु सत्यमेतत्पितामहाः

evaṃvidhamahaṃ kuryāṃ niveśaṃ prāpnuyāṃ yadianyathā na kariṣye tu satyametatpitāmahāḥ

सूत उवाच · sūta uvāca

एवमुक्त्वा तु स पितॄंश्चचार पृथिवीं मुनिःन च स्म लभते भार्यां वृद्धोऽयमिति शौनक

evamuktvā tu sa pitṝṃścacāra pṛthivīṃ muniḥna ca sma labhate bhāryāṃ vṛddho'yamiti śaunaka

यदा निर्वेदमापन्नः पितृभिश्चोदितस्तथातदारण्यं स गत्वोच्चैश्चुक्रोश भृशदुःखितः

yadā nirvedamāpannaḥ pitṛbhiścoditastathātadāraṇyaṃ sa gatvoccaiścukrośa bhṛśaduḥkhitaḥ

यानि भूतानि सन्तीह स्थावराणि चराणि चअन्तर्हितानि वा यानि तानि शृण्वन्तु मे वचः

yāni bhūtāni santīha sthāvarāṇi carāṇi caantarhitāni vā yāni tāni śṛṇvantu me vacaḥ

उग्रे तपसि वर्तन्तं पितरश्चोदयन्ति माम्निविशस्वेति दुःखार्तास्तेषां प्रियचिकीर्षया

ugre tapasi vartantaṃ pitaraścodayanti māmniviśasveti duḥkhārtāsteṣāṃ priyacikīrṣayā

निवेशार्थ्यखिलां भूमिं कन्याभैक्षं चरामि भोःदरिद्रो दुःखशीलश्च पितृभिः संनियोजितः

niveśārthyakhilāṃ bhūmiṃ kanyābhaikṣaṃ carāmi bhoḥdaridro duḥkhaśīlaśca pitṛbhiḥ saṃniyojitaḥ

यस्य कन्यास्ति भूतस्य ये मयेह प्रकीर्तिताःते मे कन्यां प्रयच्छन्तु चरतः सर्वतोदिशम्

yasya kanyāsti bhūtasya ye mayeha prakīrtitāḥte me kanyāṃ prayacchantu carataḥ sarvatodiśam

मम कन्या सनाम्नी या भैक्षवच्चोद्यता भवेत्भरेयं चैव यां नाहं तां मे कन्यां प्रयच्छत

mama kanyā sanāmnī yā bhaikṣavaccodyatā bhavetbhareyaṃ caiva yāṃ nāhaṃ tāṃ me kanyāṃ prayacchata

ततस्ते पन्नगा ये वै जरत्कारौ समाहिताःतामादाय प्रवृत्तिं ते वासुकेः प्रत्यवेदयन्

tataste pannagā ye vai jaratkārau samāhitāḥtāmādāya pravṛttiṃ te vāsukeḥ pratyavedayan

तेषां श्रुत्वा स नागेन्द्रः कन्यां तां समलंकृताम्प्रगृह्यारण्यमगमत्समीपं तस्य पन्नगः

teṣāṃ śrutvā sa nāgendraḥ kanyāṃ tāṃ samalaṃkṛtāmpragṛhyāraṇyamagamatsamīpaṃ tasya pannagaḥ

तत्र तां भैक्षवत्कन्यां प्रादात्तस्मै महात्मनेनागेन्द्रो वासुकिर्ब्रह्मन्न स तां प्रत्यगृह्णत

tatra tāṃ bhaikṣavatkanyāṃ prādāttasmai mahātmanenāgendro vāsukirbrahmanna sa tāṃ pratyagṛhṇata

असनामेति वै मत्वा भरणे चाविचारितेमोक्षभावे स्थितश्चापि द्वन्द्वीभूतः परिग्रहे

asanāmeti vai matvā bharaṇe cāvicāritemokṣabhāve sthitaścāpi dvandvībhūtaḥ parigrahe

ततो नाम स कन्यायाः पप्रच्छ भृगुनन्दनवासुके भरणं चास्या न कुर्यामित्युवाच ह

tato nāma sa kanyāyāḥ papraccha bhṛgunandanavāsuke bharaṇaṃ cāsyā na kuryāmityuvāca ha