Parva.Adhyaya 1.49

सूत उवाच · sūta uvāca

तत आहूय पुत्रं स्वं जरत्कारुर्भुजंगमावासुकेर्नागराजस्य वचनादिदमब्रवीत्

tata āhūya putraṃ svaṃ jaratkārurbhujaṃgamāvāsukernāgarājasya vacanādidamabravīt

अहं तव पितुः पुत्र भ्रात्रा दत्ता निमित्ततःकालः स चायं संप्राप्तस्तत्कुरुष्व यथातथम्

ahaṃ tava pituḥ putra bhrātrā dattā nimittataḥkālaḥ sa cāyaṃ saṃprāptastatkuruṣva yathātatham

आस्तीक उवाच · āstīka uvāca

किंनिमित्तं मम पितुर्दत्ता त्वं मातुलेन मेतन्ममाचक्ष्व तत्त्वेन श्रुत्वा कर्तास्मि तत्तथा

kiṃnimittaṃ mama piturdattā tvaṃ mātulena metanmamācakṣva tattvena śrutvā kartāsmi tattathā

सूत उवाच · sūta uvāca

तत आचष्ट सा तस्मै बान्धवानां हितैषिणीभगिनी नागराजस्य जरत्कारुरविक्लवा

tata ācaṣṭa sā tasmai bāndhavānāṃ hitaiṣiṇībhaginī nāgarājasya jaratkāruraviklavā

भुजगानामशेषाणां माता कद्रूरिति श्रुतिःतया शप्ता रुषितया सुता यस्मान्निबोध तत्

bhujagānāmaśeṣāṇāṃ mātā kadrūriti śrutiḥtayā śaptā ruṣitayā sutā yasmānnibodha tat

उच्चैःश्रवाः सोऽश्वराजो यन्मिथ्या न कृतो ममविनतानिमित्तं पणिते दासभावाय पुत्रकाः

uccaiḥśravāḥ so'śvarājo yanmithyā na kṛto mamavinatānimittaṃ paṇite dāsabhāvāya putrakāḥ

जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिःतत्र पञ्चत्वमापन्नाः प्रेतलोकं गमिष्यथ

janamejayasya vo yajñe dhakṣyatyanilasārathiḥtatra pañcatvamāpannāḥ pretalokaṃ gamiṣyatha

तां च शप्तवतीमेवं साक्षाल्लोकपितामहःएवमस्त्विति तद्वाक्यं प्रोवाचानुमुमोद च

tāṃ ca śaptavatīmevaṃ sākṣāllokapitāmahaḥevamastviti tadvākyaṃ provācānumumoda ca

वासुकिश्चापि तच्छ्रुत्वा पितामहवचस्तदाअमृते मथिते तात देवाञ्शरणमीयिवान्

vāsukiścāpi tacchrutvā pitāmahavacastadāamṛte mathite tāta devāñśaraṇamīyivān

सिद्धार्थाश्च सुराः सर्वे प्राप्यामृतमनुत्तमम्भ्रातरं मे पुरस्कृत्य प्रजापतिमुपागमन्

siddhārthāśca surāḥ sarve prāpyāmṛtamanuttamambhrātaraṃ me puraskṛtya prajāpatimupāgaman

ते तं प्रसादयामासुर्देवाः सर्वे पितामहम्राज्ञा वासुकिना सार्धं स शापो न भवेदिति

te taṃ prasādayāmāsurdevāḥ sarve pitāmahamrājñā vāsukinā sārdhaṃ sa śāpo na bhavediti

वासुकिर्नागराजोऽयं दुःखितो ज्ञातिकारणात्अभिशापः स मात्रास्य भगवन्न भवेदिति

vāsukirnāgarājo'yaṃ duḥkhito jñātikāraṇātabhiśāpaḥ sa mātrāsya bhagavanna bhavediti

ब्रह्मोवाचजरत्कारुर्जरत्कारुं यां भार्यां समवाप्स्यतितत्र जातो द्विजः शापाद्भुजगान्मोक्षयिष्यति

brahmovācajaratkārurjaratkāruṃ yāṃ bhāryāṃ samavāpsyatitatra jāto dvijaḥ śāpādbhujagānmokṣayiṣyati

जरत्कारुरुवाचएतच्छ्रुत्वा तु वचनं वासुकिः पन्नगेश्वरःप्रादान्माममरप्रख्य तव पित्रे महात्मनेप्रागेवानागते काले तत्र त्वं मय्यजायथाः

jaratkāruruvācaetacchrutvā tu vacanaṃ vāsukiḥ pannageśvaraḥprādānmāmamaraprakhya tava pitre mahātmaneprāgevānāgate kāle tatra tvaṃ mayyajāyathāḥ

अयं स कालः संप्राप्तो भयान्नस्त्रातुमर्हसिभ्रातरं चैव मे तस्मात्त्रातुमर्हसि पावकात्

ayaṃ sa kālaḥ saṃprāpto bhayānnastrātumarhasibhrātaraṃ caiva me tasmāttrātumarhasi pāvakāt

अमोघं नः कृतं तत्स्याद्यदहं तव धीमतेपित्रे दत्ता विमोक्षार्थं कथं वा पुत्र मन्यसे

amoghaṃ naḥ kṛtaṃ tatsyādyadahaṃ tava dhīmatepitre dattā vimokṣārthaṃ kathaṃ vā putra manyase

सूत उवाच · sūta uvāca

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वा सोऽस्तीको मातरं तदाअब्रवीद्दुःखसंतप्तं वासुकिं जीवयन्निव

evamuktastathetyuktvā so'stīko mātaraṃ tadāabravīdduḥkhasaṃtaptaṃ vāsukiṃ jīvayanniva

अहं त्वां मोक्षयिष्यामि वासुके पन्नगोत्तमतस्माच्छापान्महासत्त्व सत्यमेतद्ब्रवीमि ते

ahaṃ tvāṃ mokṣayiṣyāmi vāsuke pannagottamatasmācchāpānmahāsattva satyametadbravīmi te

भव स्वस्थमना नाग न हि ते विद्यते भयम्प्रयतिष्ये तथा सौम्य यथा श्रेयो भविष्यतिन मे वागनृतं प्राह स्वैरेष्वपि कुतोऽन्यथा

bhava svasthamanā nāga na hi te vidyate bhayamprayatiṣye tathā saumya yathā śreyo bhaviṣyatina me vāganṛtaṃ prāha svaireṣvapi kuto'nyathā

तं वै नृपवरं गत्वा दीक्षितं जनमेजयम्वाग्भिर्मङ्गलयुक्ताभिस्तोषयिष्येऽद्य मातुलयथा स यज्ञो नृपतेर्निर्वर्तिष्यति सत्तम

taṃ vai nṛpavaraṃ gatvā dīkṣitaṃ janamejayamvāgbhirmaṅgalayuktābhistoṣayiṣye'dya mātulayathā sa yajño nṛpaternirvartiṣyati sattama

स संभावय नागेन्द्र मयि सर्वं महामतेन ते मयि मनो जातु मिथ्या भवितुमर्हति

sa saṃbhāvaya nāgendra mayi sarvaṃ mahāmatena te mayi mano jātu mithyā bhavitumarhati

वासुकिरुवाचआस्तीक परिघूर्णामि हृदयं मे विदीर्यतेदिशश्च न प्रजानामि ब्रह्मदण्डनिपीडितः

vāsukiruvācaāstīka parighūrṇāmi hṛdayaṃ me vidīryatediśaśca na prajānāmi brahmadaṇḍanipīḍitaḥ

आस्तीक उवाच · āstīka uvāca

न संतापस्त्वया कार्यः कथंचित्पन्नगोत्तमदीप्तादग्नेः समुत्पन्नं नाशयिष्यामि ते भयम्

na saṃtāpastvayā kāryaḥ kathaṃcitpannagottamadīptādagneḥ samutpannaṃ nāśayiṣyāmi te bhayam

ब्रह्मदण्डं महाघोरं कालाग्निसमतेजसम्नाशयिष्यामि मात्र त्वं भयं कार्षीः कथंचन

brahmadaṇḍaṃ mahāghoraṃ kālāgnisamatejasamnāśayiṣyāmi mātra tvaṃ bhayaṃ kārṣīḥ kathaṃcana

सूत उवाच · sūta uvāca

ततः स वासुकेर्घोरमपनीय मनोज्वरम्आधाय चात्मनोऽङ्गेषु जगाम त्वरितो भृशम्

tataḥ sa vāsukerghoramapanīya manojvaramādhāya cātmano'ṅgeṣu jagāma tvarito bhṛśam

जनमेजयस्य तं यज्ञं सर्वैः समुदितं गुणैःमोक्षाय भुजगेन्द्राणामास्तीको द्विजसत्तमः

janamejayasya taṃ yajñaṃ sarvaiḥ samuditaṃ guṇaiḥmokṣāya bhujagendrāṇāmāstīko dvijasattamaḥ

स गत्वापश्यदास्तीको यज्ञायतनमुत्तमम्वृतं सदस्यैर्बहुभिः सूर्यवह्निसमप्रभैः

sa gatvāpaśyadāstīko yajñāyatanamuttamamvṛtaṃ sadasyairbahubhiḥ sūryavahnisamaprabhaiḥ

स तत्र वारितो द्वाःस्थैः प्रविशन्द्विजसत्तमःअभितुष्टाव तं यज्ञं प्रवेशार्थी द्विजोत्तमः

sa tatra vārito dvāḥsthaiḥ praviśandvijasattamaḥabhituṣṭāva taṃ yajñaṃ praveśārthī dvijottamaḥ