Parva.Adhyaya 1.53

सूत उवाच · sūta uvāca

इदमत्यद्भुतं चान्यदास्तीकस्यानुशुश्रुमःतथा वरैश्छन्द्यमाने राज्ञा पारिक्षितेन ह

idamatyadbhutaṃ cānyadāstīkasyānuśuśrumaḥtathā varaiśchandyamāne rājñā pārikṣitena ha

इन्द्रहस्ताच्च्युतो नागः ख एव यदतिष्ठतततश्चिन्तापरो राजा बभूव जनमेजयः

indrahastāccyuto nāgaḥ kha eva yadatiṣṭhatatataścintāparo rājā babhūva janamejayaḥ

हूयमाने भृशं दीप्ते विधिवत्पावके तदान स्म स प्रापतद्वह्नौ तक्षको भयपीडितः

hūyamāne bhṛśaṃ dīpte vidhivatpāvake tadāna sma sa prāpatadvahnau takṣako bhayapīḍitaḥ

शौनक उवाच · śaunaka uvāca

किं सूत तेषां विप्राणां मन्त्रग्रामो मनीषिणाम्न प्रत्यभात्तदाग्नौ यन्न पपात स तक्षकः

kiṃ sūta teṣāṃ viprāṇāṃ mantragrāmo manīṣiṇāmna pratyabhāttadāgnau yanna papāta sa takṣakaḥ

सूत उवाच · sūta uvāca

तमिन्द्रहस्ताद्विस्रस्तं विसंज्ञं पन्नगोत्तमम्आस्तीकस्तिष्ठ तिष्ठेति वाचस्तिस्रोऽभ्युदैरयत्

tamindrahastādvisrastaṃ visaṃjñaṃ pannagottamamāstīkastiṣṭha tiṣṭheti vācastisro'bhyudairayat

वितस्थे सोऽन्तरिक्षेऽथ हृदयेन विदूयतायथा तिष्ठेत वै कश्चिद्गोचक्रस्यान्तरा नरः

vitasthe so'ntarikṣe'tha hṛdayena vidūyatāyathā tiṣṭheta vai kaścidgocakrasyāntarā naraḥ

ततो राजाब्रवीद्वाक्यं सदस्यैश्चोदितो भृशम्काममेतद्भवत्वेवं यथास्तीकस्य भाषितम्

tato rājābravīdvākyaṃ sadasyaiścodito bhṛśamkāmametadbhavatvevaṃ yathāstīkasya bhāṣitam

समाप्यतामिदं कर्म पन्नगाः सन्त्वनामयाःप्रीयतामयमास्तीकः सत्यं सूतवचोऽस्तु तत्

samāpyatāmidaṃ karma pannagāḥ santvanāmayāḥprīyatāmayamāstīkaḥ satyaṃ sūtavaco'stu tat

ततो हलहलाशब्दः प्रीतिजः समवर्ततआस्तीकस्य वरे दत्ते तथैवोपरराम च

tato halahalāśabdaḥ prītijaḥ samavartataāstīkasya vare datte tathaivopararāma ca

स यज्ञः पाण्डवेयस्य राज्ञः पारिक्षितस्य हप्रीतिमांश्चाभवद्राजा भारतो जनमेजयः

sa yajñaḥ pāṇḍaveyasya rājñaḥ pārikṣitasya haprītimāṃścābhavadrājā bhārato janamejayaḥ

ऋत्विग्भ्यः ससदस्येभ्यो ये तत्रासन्समागताःतेभ्यश्च प्रददौ वित्तं शतशोऽथ सहस्रशः

ṛtvigbhyaḥ sasadasyebhyo ye tatrāsansamāgatāḥtebhyaśca pradadau vittaṃ śataśo'tha sahasraśaḥ

लोहिताक्षाय सूताय तथा स्थपतये विभुःयेनोक्तं तत्र सत्राग्रे यज्ञस्य विनिवर्तनम्

lohitākṣāya sūtāya tathā sthapataye vibhuḥyenoktaṃ tatra satrāgre yajñasya vinivartanam

निमित्तं ब्राह्मण इति तस्मै वित्तं ददौ बहुततश्चकारावभृथं विधिदृष्टेन कर्मणा

nimittaṃ brāhmaṇa iti tasmai vittaṃ dadau bahutataścakārāvabhṛthaṃ vidhidṛṣṭena karmaṇā

आस्तीकं प्रेषयामास गृहानेव सुसत्कृतम्राजा प्रीतमनाः प्रीतं कृतकृत्यं मनीषिणम्

āstīkaṃ preṣayāmāsa gṛhāneva susatkṛtamrājā prītamanāḥ prītaṃ kṛtakṛtyaṃ manīṣiṇam

पुनरागमनं कार्यमिति चैनं वचोऽब्रवीत्भविष्यसि सदस्यो मे वाजिमेधे महाक्रतौ

punarāgamanaṃ kāryamiti cainaṃ vaco'bravītbhaviṣyasi sadasyo me vājimedhe mahākratau

तथेत्युक्त्वा प्रदुद्राव स चास्तीको मुदा युतःकृत्वा स्वकार्यमतुलं तोषयित्वा च पार्थिवम्

tathetyuktvā pradudrāva sa cāstīko mudā yutaḥkṛtvā svakāryamatulaṃ toṣayitvā ca pārthivam

स गत्वा परमप्रीतो मातरं मातुलं च तम्अभिगम्योपसंगृह्य यथावृत्तं न्यवेदयत्

sa gatvā paramaprīto mātaraṃ mātulaṃ ca tamabhigamyopasaṃgṛhya yathāvṛttaṃ nyavedayat

एतच्छ्रुत्वा प्रीयमाणाः समेता; ये तत्रासन्पन्नगा वीतमोहाःतेऽऽस्तीके वै प्रीतिमन्तो बभूवु;रूचुश्चैनं वरमिष्टं वृणीष्व

etacchrutvā prīyamāṇāḥ sametā; ye tatrāsanpannagā vītamohāḥte''stīke vai prītimanto babhūvu;rūcuścainaṃ varamiṣṭaṃ vṛṇīṣva

भूयो भूयः सर्वशस्तेऽब्रुवंस्तं; किं ते प्रियं करवामोऽद्य विद्वन्प्रीता वयं मोक्षिताश्चैव सर्वे; कामं किं ते करवामोऽद्य वत्स

bhūyo bhūyaḥ sarvaśaste'bruvaṃstaṃ; kiṃ te priyaṃ karavāmo'dya vidvanprītā vayaṃ mokṣitāścaiva sarve; kāmaṃ kiṃ te karavāmo'dya vatsa

आस्तीक उवाच · āstīka uvāca

सायं प्रातः सुप्रसन्नात्मरूपा; लोके विप्रा मानवाश्चेतरेऽपिधर्माख्यानं ये वदेयुर्ममेदं; तेषां युष्मद्भ्यो नैव किंचिद्भयं स्यात्

sāyaṃ prātaḥ suprasannātmarūpā; loke viprā mānavāścetare'pidharmākhyānaṃ ye vadeyurmamedaṃ; teṣāṃ yuṣmadbhyo naiva kiṃcidbhayaṃ syāt

सूत उवाच · sūta uvāca

तैश्चाप्युक्तो भागिनेयः प्रसन्नै;रेतत्सत्यं काममेवं चरन्तःप्रीत्या युक्ता ईप्सितं सर्वशस्ते; कर्तारः स्म प्रवणा भागिनेय

taiścāpyukto bhāgineyaḥ prasannai;retatsatyaṃ kāmamevaṃ carantaḥprītyā yuktā īpsitaṃ sarvaśaste; kartāraḥ sma pravaṇā bhāgineya

जरत्कारोर्जरत्कार्वां समुत्पन्नो महायशाःआस्तीकः सत्यसंधो मां पन्नगेभ्योऽभिरक्षतु

jaratkārorjaratkārvāṃ samutpanno mahāyaśāḥāstīkaḥ satyasaṃdho māṃ pannagebhyo'bhirakṣatu

असितं चार्तिमन्तं च सुनीथं चापि यः स्मरेत्दिवा वा यदि वा रात्रौ नास्य सर्पभयं भवेत्

asitaṃ cārtimantaṃ ca sunīthaṃ cāpi yaḥ smaretdivā vā yadi vā rātrau nāsya sarpabhayaṃ bhavet

सूत उवाच · sūta uvāca

मोक्षयित्वा स भुजगान्सर्पसत्राद्द्विजोत्तमःजगाम काले धर्मात्मा दिष्टान्तं पुत्रपौत्रवान्

mokṣayitvā sa bhujagānsarpasatrāddvijottamaḥjagāma kāle dharmātmā diṣṭāntaṃ putrapautravān

इत्याख्यानं मयास्तीकं यथावत्कीर्तितं तवयत्कीर्तयित्वा सर्पेभ्यो न भयं विद्यते क्वचित्

ityākhyānaṃ mayāstīkaṃ yathāvatkīrtitaṃ tavayatkīrtayitvā sarpebhyo na bhayaṃ vidyate kvacit

श्रुत्वा धर्मिष्ठमाख्यानमास्तीकं पुण्यवर्धनम्आस्तीकस्य कवेर्विप्र श्रीमच्चरितमादितः

śrutvā dharmiṣṭhamākhyānamāstīkaṃ puṇyavardhanamāstīkasya kavervipra śrīmaccaritamāditaḥ

शौनक उवाच · śaunaka uvāca

भृगुवंशात्प्रभृत्येव त्वया मे कथितं महत्आख्यानमखिलं तात सौते प्रीतोऽस्मि तेन ते

bhṛguvaṃśātprabhṛtyeva tvayā me kathitaṃ mahatākhyānamakhilaṃ tāta saute prīto'smi tena te

प्रक्ष्यामि चैव भूयस्त्वां यथावत्सूतनन्दनयां कथां व्याससंपन्नां तां च भूयः प्रचक्ष्व मे

prakṣyāmi caiva bhūyastvāṃ yathāvatsūtanandanayāṃ kathāṃ vyāsasaṃpannāṃ tāṃ ca bhūyaḥ pracakṣva me

तस्मिन्परमदुष्प्रापे सर्पसत्रे महात्मनाम्कर्मान्तरेषु विधिवत्सदस्यानां महाकवे

tasminparamaduṣprāpe sarpasatre mahātmanāmkarmāntareṣu vidhivatsadasyānāṃ mahākave

या बभूवुः कथाश्चित्रा येष्वर्थेषु यथातथम्त्वत्त इच्छामहे श्रोतुं सौते त्वं वै विचक्षणः

yā babhūvuḥ kathāścitrā yeṣvartheṣu yathātathamtvatta icchāmahe śrotuṃ saute tvaṃ vai vicakṣaṇaḥ

सूत उवाच · sūta uvāca

कर्मान्तरेष्वकथयन्द्विजा वेदाश्रयाः कथाःव्यासस्त्वकथयन्नित्यमाख्यानं भारतं महत्

karmāntareṣvakathayandvijā vedāśrayāḥ kathāḥvyāsastvakathayannityamākhyānaṃ bhārataṃ mahat

शौनक उवाच · śaunaka uvāca

महाभारतमाख्यानं पाण्डवानां यशस्करम्जनमेजयेन यत्पृष्टः कृष्णद्वैपायनस्तदा

mahābhāratamākhyānaṃ pāṇḍavānāṃ yaśaskaramjanamejayena yatpṛṣṭaḥ kṛṣṇadvaipāyanastadā

श्रावयामास विधिवत्तदा कर्मान्तरेषु सःतामहं विधिवत्पुण्यां श्रोतुमिच्छामि वै कथाम्

śrāvayāmāsa vidhivattadā karmāntareṣu saḥtāmahaṃ vidhivatpuṇyāṃ śrotumicchāmi vai kathām

मनःसागरसंभूतां महर्षेः पुण्यकर्मणःकथयस्व सतां श्रेष्ठ न हि तृप्यामि सूतज

manaḥsāgarasaṃbhūtāṃ maharṣeḥ puṇyakarmaṇaḥkathayasva satāṃ śreṣṭha na hi tṛpyāmi sūtaja

सूत उवाच · sūta uvāca

हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम्कृष्णद्वैपायनमतं महाभारतमादितः

hanta te kathayiṣyāmi mahadākhyānamuttamamkṛṣṇadvaipāyanamataṃ mahābhāratamāditaḥ

तज्जुषस्वोत्तममते कथ्यमानं मया द्विजशंसितुं तन्मनोहर्षो ममापीह प्रवर्तते

tajjuṣasvottamamate kathyamānaṃ mayā dvijaśaṃsituṃ tanmanoharṣo mamāpīha pravartate