Parva.Adhyaya 1.54

सूत उवाच · sūta uvāca

श्रुत्वा तु सर्पसत्राय दीक्षितं जनमेजयम्अभ्यागच्छदृषिर्विद्वान्कृष्णद्वैपायनस्तदा

śrutvā tu sarpasatrāya dīkṣitaṃ janamejayamabhyāgacchadṛṣirvidvānkṛṣṇadvaipāyanastadā

जनयामास यं काली शक्तेः पुत्रात्पराशरात्कन्यैव यमुनाद्वीपे पाण्डवानां पितामहम्

janayāmāsa yaṃ kālī śakteḥ putrātparāśarātkanyaiva yamunādvīpe pāṇḍavānāṃ pitāmaham

जातमात्रश्च यः सद्य इष्ट्या देहमवीवृधत्वेदांश्चाधिजगे साङ्गान्सेतिहासान्महायशाः

jātamātraśca yaḥ sadya iṣṭyā dehamavīvṛdhatvedāṃścādhijage sāṅgānsetihāsānmahāyaśāḥ

यं नातितपसा कश्चिन्न वेदाध्ययनेन चन व्रतैर्नोपवासैश्च न प्रसूत्या न मन्युना

yaṃ nātitapasā kaścinna vedādhyayanena cana vratairnopavāsaiśca na prasūtyā na manyunā

विव्यासैकं चतुर्धा यो वेदं वेदविदां वरःपरावरज्ञो ब्रह्मर्षिः कविः सत्यव्रतः शुचिः

vivyāsaikaṃ caturdhā yo vedaṃ vedavidāṃ varaḥparāvarajño brahmarṣiḥ kaviḥ satyavrataḥ śuciḥ

यः पाण्डुं धृतराष्ट्रं च विदुरं चाप्यजीजनत्शंतनोः संततिं तन्वन्पुण्यकीर्तिर्महायशाः

yaḥ pāṇḍuṃ dhṛtarāṣṭraṃ ca viduraṃ cāpyajījanatśaṃtanoḥ saṃtatiṃ tanvanpuṇyakīrtirmahāyaśāḥ

जनमेजयस्य राजर्षेः स तद्यज्ञसदस्तदाविवेश शिष्यैः सहितो वेदवेदाङ्गपारगैः

janamejayasya rājarṣeḥ sa tadyajñasadastadāviveśa śiṣyaiḥ sahito vedavedāṅgapāragaiḥ

तत्र राजानमासीनं ददर्श जनमेजयम्वृतं सदस्यैर्बहुभिर्देवैरिव पुरंदरम्

tatra rājānamāsīnaṃ dadarśa janamejayamvṛtaṃ sadasyairbahubhirdevairiva puraṃdaram

तथा मूर्धावसिक्तैश्च नानाजनपदेश्वरैःऋत्विग्भिर्देवकल्पैश्च कुशलैर्यज्ञसंस्तरे

tathā mūrdhāvasiktaiśca nānājanapadeśvaraiḥṛtvigbhirdevakalpaiśca kuśalairyajñasaṃstare

जनमेजयस्तु राजर्षिर्दृष्ट्वा तमृषिमागतम्सगणोऽभ्युद्ययौ तूर्णं प्रीत्या भरतसत्तमः

janamejayastu rājarṣirdṛṣṭvā tamṛṣimāgatamsagaṇo'bhyudyayau tūrṇaṃ prītyā bharatasattamaḥ

काञ्चनं विष्टरं तस्मै सदस्यानुमते प्रभुःआसनं कल्पयामास यथा शक्रो बृहस्पतेः

kāñcanaṃ viṣṭaraṃ tasmai sadasyānumate prabhuḥāsanaṃ kalpayāmāsa yathā śakro bṛhaspateḥ

तत्रोपविष्टं वरदं देवर्षिगणपूजितम्पूजयामास राजेन्द्रः शास्त्रदृष्टेन कर्मणा

tatropaviṣṭaṃ varadaṃ devarṣigaṇapūjitampūjayāmāsa rājendraḥ śāstradṛṣṭena karmaṇā

पाद्यमाचमनीयं च अर्घ्यं गां च विधानतःपितामहाय कृष्णाय तदर्हाय न्यवेदयत्

pādyamācamanīyaṃ ca arghyaṃ gāṃ ca vidhānataḥpitāmahāya kṛṣṇāya tadarhāya nyavedayat

प्रतिगृह्य च तां पूजां पाण्डवाज्जनमेजयात्गां चैव समनुज्ञाय व्यासः प्रीतोऽभवत्तदा

pratigṛhya ca tāṃ pūjāṃ pāṇḍavājjanamejayātgāṃ caiva samanujñāya vyāsaḥ prīto'bhavattadā

तथा संपूजयित्वा तं यत्नेन प्रपितामहम्उपोपविश्य प्रीतात्मा पर्यपृच्छदनामयम्

tathā saṃpūjayitvā taṃ yatnena prapitāmahamupopaviśya prītātmā paryapṛcchadanāmayam

भगवानपि तं दृष्ट्वा कुशलं प्रतिवेद्य चसदस्यैः पूजितः सर्वैः सदस्यानभ्यपूजयत्

bhagavānapi taṃ dṛṣṭvā kuśalaṃ prativedya casadasyaiḥ pūjitaḥ sarvaiḥ sadasyānabhyapūjayat

ततस्तं सत्कृतं सर्वैः सदस्यैर्जनमेजयःइदं पश्चाद्द्विजश्रेष्ठं पर्यपृच्छत्कृताञ्जलिः

tatastaṃ satkṛtaṃ sarvaiḥ sadasyairjanamejayaḥidaṃ paścāddvijaśreṣṭhaṃ paryapṛcchatkṛtāñjaliḥ

कुरूणां पाण्डवानां च भवान्प्रत्यक्षदर्शिवान्तेषां चरितमिच्छामि कथ्यमानं त्वया द्विज

kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca bhavānpratyakṣadarśivānteṣāṃ caritamicchāmi kathyamānaṃ tvayā dvija

कथं समभवद्भेदस्तेषामक्लिष्टकर्मणाम्तच्च युद्धं कथं वृत्तं भूतान्तकरणं महत्

kathaṃ samabhavadbhedasteṣāmakliṣṭakarmaṇāmtacca yuddhaṃ kathaṃ vṛttaṃ bhūtāntakaraṇaṃ mahat

पितामहानां सर्वेषां दैवेनाविष्टचेतसाम्कार्त्स्न्येनैतत्समाचक्ष्व भगवन्कुशलो ह्यसि

pitāmahānāṃ sarveṣāṃ daivenāviṣṭacetasāmkārtsnyenaitatsamācakṣva bhagavankuśalo hyasi

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णद्वैपायनस्तदाशशास शिष्यमासीनं वैशंपायनमन्तिके

tasya tadvacanaṃ śrutvā kṛṣṇadvaipāyanastadāśaśāsa śiṣyamāsīnaṃ vaiśaṃpāyanamantike

कुरूणां पाण्डवानां च यथा भेदोऽभवत्पुरातदस्मै सर्वमाचक्ष्व यन्मत्तः श्रुतवानसि

kurūṇāṃ pāṇḍavānāṃ ca yathā bhedo'bhavatpurātadasmai sarvamācakṣva yanmattaḥ śrutavānasi

गुरोर्वचनमाज्ञाय स तु विप्रर्षभस्तदाआचचक्षे ततः सर्वमितिहासं पुरातनम्

gurorvacanamājñāya sa tu viprarṣabhastadāācacakṣe tataḥ sarvamitihāsaṃ purātanam

तस्मै राज्ञे सदस्येभ्यः क्षत्रियेभ्यश्च सर्वशःभेदं राज्यविनाशं च कुरुपाण्डवयोस्तदा

tasmai rājñe sadasyebhyaḥ kṣatriyebhyaśca sarvaśaḥbhedaṃ rājyavināśaṃ ca kurupāṇḍavayostadā