Parva.Adhyaya 1.72

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

समावृत्तव्रतं तं तु विसृष्टं गुरुणा तदाप्रस्थितं त्रिदशावासं देवयान्यब्रवीदिदम्

samāvṛttavrataṃ taṃ tu visṛṣṭaṃ guruṇā tadāprasthitaṃ tridaśāvāsaṃ devayānyabravīdidam

ऋषेरङ्गिरसः पौत्र वृत्तेनाभिजनेन चभ्राजसे विद्यया चैव तपसा च दमेन च

ṛṣeraṅgirasaḥ pautra vṛttenābhijanena cabhrājase vidyayā caiva tapasā ca damena ca

ऋषिर्यथाङ्गिरा मान्यः पितुर्मम महायशाःतथा मान्यश्च पूज्यश्च भूयो मम बृहस्पतिः

ṛṣiryathāṅgirā mānyaḥ piturmama mahāyaśāḥtathā mānyaśca pūjyaśca bhūyo mama bṛhaspatiḥ

एवं ज्ञात्वा विजानीहि यद्ब्रवीमि तपोधनव्रतस्थे नियमोपेते यथा वर्ताम्यहं त्वयि

evaṃ jñātvā vijānīhi yadbravīmi tapodhanavratasthe niyamopete yathā vartāmyahaṃ tvayi

स समावृत्तविद्यो मां भक्तां भजितुमर्हसिगृहाण पाणिं विधिवन्मम मन्त्रपुरस्कृतम्

sa samāvṛttavidyo māṃ bhaktāṃ bhajitumarhasigṛhāṇa pāṇiṃ vidhivanmama mantrapuraskṛtam

कच उवाच · kaca uvāca

पूज्यो मान्यश्च भगवान्यथा तव पिता ममतथा त्वमनवद्याङ्गि पूजनीयतरा मम

pūjyo mānyaśca bhagavānyathā tava pitā mamatathā tvamanavadyāṅgi pūjanīyatarā mama

आत्मप्राणैः प्रियतमा भार्गवस्य महात्मनःत्वं भद्रे धर्मतः पूज्या गुरुपुत्री सदा मम

ātmaprāṇaiḥ priyatamā bhārgavasya mahātmanaḥtvaṃ bhadre dharmataḥ pūjyā guruputrī sadā mama

यथा मम गुरुर्नित्यं मान्यः शुक्रः पिता तवदेवयानि तथैव त्वं नैवं मां वक्तुमर्हसि

yathā mama gururnityaṃ mānyaḥ śukraḥ pitā tavadevayāni tathaiva tvaṃ naivaṃ māṃ vaktumarhasi

देवयान्युवाचगुरुपुत्रस्य पुत्रो वै न तु त्वमसि मे पितुःतस्मान्मान्यश्च पूज्यश्च ममापि त्वं द्विजोत्तम

devayānyuvācaguruputrasya putro vai na tu tvamasi me pituḥtasmānmānyaśca pūjyaśca mamāpi tvaṃ dvijottama

असुरैर्हन्यमाने च कच त्वयि पुनः पुनःतदा प्रभृति या प्रीतिस्तां त्वमेव स्मरस्व मे

asurairhanyamāne ca kaca tvayi punaḥ punaḥtadā prabhṛti yā prītistāṃ tvameva smarasva me

सौहार्दे चानुरागे च वेत्थ मे भक्तिमुत्तमाम्न मामर्हसि धर्मज्ञ त्यक्तुं भक्तामनागसम्

sauhārde cānurāge ca vettha me bhaktimuttamāmna māmarhasi dharmajña tyaktuṃ bhaktāmanāgasam

कच उवाच · kaca uvāca

अनियोज्ये नियोगे मां नियुनक्षि शुभव्रतेप्रसीद सुभ्रु त्वं मह्यं गुरोर्गुरुतरी शुभे

aniyojye niyoge māṃ niyunakṣi śubhavrateprasīda subhru tvaṃ mahyaṃ gurorgurutarī śubhe

यत्रोषितं विशालाक्षि त्वया चन्द्रनिभाननेतत्राहमुषितो भद्रे कुक्षौ काव्यस्य भामिनि

yatroṣitaṃ viśālākṣi tvayā candranibhānanetatrāhamuṣito bhadre kukṣau kāvyasya bhāmini

भगिनी धर्मतो मे त्वं मैवं वोचः शुभाननेसुखमस्म्युषितो भद्रे न मन्युर्विद्यते मम

bhaginī dharmato me tvaṃ maivaṃ vocaḥ śubhānanesukhamasmyuṣito bhadre na manyurvidyate mama

आपृच्छे त्वां गमिष्यामि शिवमाशंस मे पथिअविरोधेन धर्मस्य स्मर्तव्योऽस्मि कथान्तरेअप्रमत्तोत्थिता नित्यमाराधय गुरुं मम

āpṛcche tvāṃ gamiṣyāmi śivamāśaṃsa me pathiavirodhena dharmasya smartavyo'smi kathāntareapramattotthitā nityamārādhaya guruṃ mama

देवयान्युवाचयदि मां धर्मकामार्थे प्रत्याख्यास्यसि चोदितःततः कच न ते विद्या सिद्धिमेषा गमिष्यति

devayānyuvācayadi māṃ dharmakāmārthe pratyākhyāsyasi coditaḥtataḥ kaca na te vidyā siddhimeṣā gamiṣyati

कच उवाच · kaca uvāca

गुरुपुत्रीति कृत्वाहं प्रत्याचक्षे न दोषतःगुरुणा चाभ्यनुज्ञातः काममेवं शपस्व माम्

guruputrīti kṛtvāhaṃ pratyācakṣe na doṣataḥguruṇā cābhyanujñātaḥ kāmamevaṃ śapasva mām

आर्षं धर्मं ब्रुवाणोऽहं देवयानि यथा त्वयाशप्तो नार्होऽस्मि शापस्य कामतोऽद्य न धर्मतः

ārṣaṃ dharmaṃ bruvāṇo'haṃ devayāni yathā tvayāśapto nārho'smi śāpasya kāmato'dya na dharmataḥ

तस्माद्भवत्या यः कामो न तथा स भविष्यतिऋषिपुत्रो न ते कश्चिज्जातु पाणिं ग्रहीष्यति

tasmādbhavatyā yaḥ kāmo na tathā sa bhaviṣyatiṛṣiputro na te kaścijjātu pāṇiṃ grahīṣyati

फलिष्यति न ते विद्या यत्त्वं मामात्थ तत्तथाअध्यापयिष्यामि तु यं तस्य विद्या फलिष्यति

phaliṣyati na te vidyā yattvaṃ māmāttha tattathāadhyāpayiṣyāmi tu yaṃ tasya vidyā phaliṣyati

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एवमुक्त्वा द्विजश्रेष्ठो देवयानीं कचस्तदात्रिदशेशालयं शीघ्रं जगाम द्विजसत्तमः

evamuktvā dvijaśreṣṭho devayānīṃ kacastadātridaśeśālayaṃ śīghraṃ jagāma dvijasattamaḥ

तमागतमभिप्रेक्ष्य देवा इन्द्रपुरोगमाःबृहस्पतिं सभाज्येदं कचमाहुर्मुदान्विताः

tamāgatamabhiprekṣya devā indrapurogamāḥbṛhaspatiṃ sabhājyedaṃ kacamāhurmudānvitāḥ

यत्त्वमस्मद्धितं कर्म चकर्थ परमाद्भुतम्न ते यशः प्रणशिता भागभाङ्नो भविष्यसि

yattvamasmaddhitaṃ karma cakartha paramādbhutamna te yaśaḥ praṇaśitā bhāgabhāṅno bhaviṣyasi