Parva.Adhyaya 1.8

सूत उवाच · sūta uvāca

स चापि च्यवनो ब्रह्मन्भार्गवोऽजनयत्सुतम्सुकन्यायां महात्मानं प्रमतिं दीप्ततेजसम्

sa cāpi cyavano brahmanbhārgavo'janayatsutamsukanyāyāṃ mahātmānaṃ pramatiṃ dīptatejasam

प्रमतिस्तु रुरुं नाम घृताच्यां समजीजनत्रुरुः प्रमद्वरायां तु शुनकं समजीजनत्

pramatistu ruruṃ nāma ghṛtācyāṃ samajījanatruruḥ pramadvarāyāṃ tu śunakaṃ samajījanat

तस्य ब्रह्मन्रुरोः सर्वं चरितं भूरितेजसःविस्तरेण प्रवक्ष्यामि तच्छृणु त्वमशेषतः

tasya brahmanruroḥ sarvaṃ caritaṃ bhūritejasaḥvistareṇa pravakṣyāmi tacchṛṇu tvamaśeṣataḥ

ऋषिरासीन्महान्पूर्वं तपोविद्यासमन्वितःस्थूलकेश इति ख्यातः सर्वभूतहिते रतः

ṛṣirāsīnmahānpūrvaṃ tapovidyāsamanvitaḥsthūlakeśa iti khyātaḥ sarvabhūtahite rataḥ

एतस्मिन्नेव काले तु मेनकायां प्रजज्ञिवान्गन्धर्वराजो विप्रर्षे विश्वावसुरिति श्रुतः

etasminneva kāle tu menakāyāṃ prajajñivāngandharvarājo viprarṣe viśvāvasuriti śrutaḥ

अथाप्सरा मेनका सा तं गर्भं भृगुनन्दनउत्ससर्ज यथाकालं स्थूलकेशाश्रमं प्रति

athāpsarā menakā sā taṃ garbhaṃ bhṛgunandanautsasarja yathākālaṃ sthūlakeśāśramaṃ prati

उत्सृज्य चैव तं गर्भं नद्यास्तीरे जगाम हकन्याममरगर्भाभां ज्वलन्तीमिव च श्रिया

utsṛjya caiva taṃ garbhaṃ nadyāstīre jagāma hakanyāmamaragarbhābhāṃ jvalantīmiva ca śriyā

तां ददर्श समुत्सृष्टां नदीतीरे महानृषिःस्थूलकेशः स तेजस्वी विजने बन्धुवर्जिताम्

tāṃ dadarśa samutsṛṣṭāṃ nadītīre mahānṛṣiḥsthūlakeśaḥ sa tejasvī vijane bandhuvarjitām

स तां दृष्ट्वा तदा कन्यां स्थूलकेशो द्विजोत्तमःजग्राहाथ मुनिश्रेष्ठः कृपाविष्टः पुपोष चववृधे सा वरारोहा तस्याश्रमपदे शुभा

sa tāṃ dṛṣṭvā tadā kanyāṃ sthūlakeśo dvijottamaḥjagrāhātha muniśreṣṭhaḥ kṛpāviṣṭaḥ pupoṣa cavavṛdhe sā varārohā tasyāśramapade śubhā

प्रमदाभ्यो वरा सा तु सर्वरूपगुणान्विताततः प्रमद्वरेत्यस्या नाम चक्रे महानृषिः

pramadābhyo varā sā tu sarvarūpaguṇānvitātataḥ pramadvaretyasyā nāma cakre mahānṛṣiḥ

तामाश्रमपदे तस्य रुरुर्दृष्ट्वा प्रमद्वराम्बभूव किल धर्मात्मा मदनानुगतात्मवान्

tāmāśramapade tasya rururdṛṣṭvā pramadvarāmbabhūva kila dharmātmā madanānugatātmavān

पितरं सखिभिः सोऽथ वाचयामास भार्गवःप्रमतिश्चाभ्ययाच्छ्रुत्वा स्थूलकेशं यशस्विनम्

pitaraṃ sakhibhiḥ so'tha vācayāmāsa bhārgavaḥpramatiścābhyayācchrutvā sthūlakeśaṃ yaśasvinam

ततः प्रादात्पिता कन्यां रुरवे तां प्रमद्वराम्विवाहं स्थापयित्वाग्रे नक्षत्रे भगदैवते

tataḥ prādātpitā kanyāṃ rurave tāṃ pramadvarāmvivāhaṃ sthāpayitvāgre nakṣatre bhagadaivate

ततः कतिपयाहस्य विवाहे समुपस्थितेसखीभिः क्रीडती सार्धं सा कन्या वरवर्णिनी

tataḥ katipayāhasya vivāhe samupasthitesakhībhiḥ krīḍatī sārdhaṃ sā kanyā varavarṇinī

नापश्यत प्रसुप्तं वै भुजगं तिर्यगायतम्पदा चैनं समाक्रामन्मुमूर्षुः कालचोदिता

nāpaśyata prasuptaṃ vai bhujagaṃ tiryagāyatampadā cainaṃ samākrāmanmumūrṣuḥ kālacoditā

स तस्याः संप्रमत्तायाश्चोदितः कालधर्मणाविषोपलिप्तान्दशनान्भृशमङ्गे न्यपातयत्

sa tasyāḥ saṃpramattāyāścoditaḥ kāladharmaṇāviṣopaliptāndaśanānbhṛśamaṅge nyapātayat

सा दष्टा सहसा भूमौ पतिता गतचेतनाव्यसुरप्रेक्षणीयापि प्रेक्षणीयतमाकृतिः

sā daṣṭā sahasā bhūmau patitā gatacetanāvyasuraprekṣaṇīyāpi prekṣaṇīyatamākṛtiḥ

प्रसुप्तेवाभवच्चापि भुवि सर्पविषार्दिताभूयो मनोहरतरा बभूव तनुमध्यमा

prasuptevābhavaccāpi bhuvi sarpaviṣārditābhūyo manoharatarā babhūva tanumadhyamā

ददर्श तां पिता चैव ते चैवान्ये तपस्विनःविचेष्टमानां पतितां भूतले पद्मवर्चसम्

dadarśa tāṃ pitā caiva te caivānye tapasvinaḥviceṣṭamānāṃ patitāṃ bhūtale padmavarcasam

ततः सर्वे द्विजवराः समाजग्मुः कृपान्विताःस्वस्त्यात्रेयो महाजानुः कुशिकः शङ्खमेखलः

tataḥ sarve dvijavarāḥ samājagmuḥ kṛpānvitāḥsvastyātreyo mahājānuḥ kuśikaḥ śaṅkhamekhalaḥ

भारद्वाजः कौणकुत्स आर्ष्टिषेणोऽथ गौतमःप्रमतिः सह पुत्रेण तथान्ये वनवासिनः

bhāradvājaḥ kauṇakutsa ārṣṭiṣeṇo'tha gautamaḥpramatiḥ saha putreṇa tathānye vanavāsinaḥ

तां ते कन्यां व्यसुं दृष्ट्वा भुजगस्य विषार्दिताम्रुरुदुः कृपयाविष्टा रुरुस्त्वार्तो बहिर्ययौ

tāṃ te kanyāṃ vyasuṃ dṛṣṭvā bhujagasya viṣārditāmruruduḥ kṛpayāviṣṭā rurustvārto bahiryayau