Parva.Adhyaya 1.82

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

स्वर्गतः स तु राजेन्द्रो निवसन्देवसद्मनिपूजितस्त्रिदशैः साध्यैर्मरुद्भिर्वसुभिस्तथा

svargataḥ sa tu rājendro nivasandevasadmanipūjitastridaśaiḥ sādhyairmarudbhirvasubhistathā

देवलोकाद्ब्रह्मलोकं संचरन्पुण्यकृद्वशीअवसत्पृथिवीपालो दीर्घकालमिति श्रुतिः

devalokādbrahmalokaṃ saṃcaranpuṇyakṛdvaśīavasatpṛthivīpālo dīrghakālamiti śrutiḥ

स कदाचिन्नृपश्रेष्ठो ययातिः शक्रमागमत्कथान्ते तत्र शक्रेण पृष्टः स पृथिवीपतिः

sa kadācinnṛpaśreṣṭho yayātiḥ śakramāgamatkathānte tatra śakreṇa pṛṣṭaḥ sa pṛthivīpatiḥ

शक्र उवाच · śakra uvāca

यदा स पूरुस्तव रूपेण राज;ञ्जरां गृहीत्वा प्रचचार भूमौतदा राज्यं संप्रदायैव तस्मै; त्वया किमुक्तः कथयेह सत्यम्

yadā sa pūrustava rūpeṇa rāja;ñjarāṃ gṛhītvā pracacāra bhūmautadā rājyaṃ saṃpradāyaiva tasmai; tvayā kimuktaḥ kathayeha satyam

ययातिरुवाचगङ्गायमुनयोर्मध्ये कृत्स्नोऽयं विषयस्तवमध्ये पृथिव्यास्त्वं राजा भ्रातरोऽन्त्याधिपास्तव

yayātiruvācagaṅgāyamunayormadhye kṛtsno'yaṃ viṣayastavamadhye pṛthivyāstvaṃ rājā bhrātaro'ntyādhipāstava

अक्रोधनः क्रोधनेभ्यो विशिष्ट;स्तथा तितिक्षुरतितिक्षोर्विशिष्टःअमानुषेभ्यो मानुषाश्च प्रधाना; विद्वांस्तथैवाविदुषः प्रधानः

akrodhanaḥ krodhanebhyo viśiṣṭa;stathā titikṣuratitikṣorviśiṣṭaḥamānuṣebhyo mānuṣāśca pradhānā; vidvāṃstathaivāviduṣaḥ pradhānaḥ

आक्रुश्यमानो नाक्रोशेन्मन्युरेव तितिक्षतःआक्रोष्टारं निर्दहति सुकृतं चास्य विन्दति

ākruśyamāno nākrośenmanyureva titikṣataḥākroṣṭāraṃ nirdahati sukṛtaṃ cāsya vindati

नारुंतुदः स्यान्न नृशंसवादी; न हीनतः परमभ्याददीतययास्य वाचा पर उद्विजेत; न तां वदेद्रुशतीं पापलोक्याम्

nāruṃtudaḥ syānna nṛśaṃsavādī; na hīnataḥ paramabhyādadītayayāsya vācā para udvijeta; na tāṃ vadedruśatīṃ pāpalokyām

अरुंतुदं पुरुषं रूक्षवाचं; वाक्कण्टकैर्वितुदन्तं मनुष्यान्विद्यादलक्ष्मीकतमं जनानां; मुखे निबद्धां निरृतिं वहन्तम्

aruṃtudaṃ puruṣaṃ rūkṣavācaṃ; vākkaṇṭakairvitudantaṃ manuṣyānvidyādalakṣmīkatamaṃ janānāṃ; mukhe nibaddhāṃ nirṛtiṃ vahantam

सद्भिः पुरस्तादभिपूजितः स्या;त्सद्भिस्तथा पृष्ठतो रक्षितः स्यात्सदासतामतिवादांस्तितिक्षे;त्सतां वृत्तं चाददीतार्यवृत्तः

sadbhiḥ purastādabhipūjitaḥ syā;tsadbhistathā pṛṣṭhato rakṣitaḥ syātsadāsatāmativādāṃstitikṣe;tsatāṃ vṛttaṃ cādadītāryavṛttaḥ

वाक्सायका वदनान्निष्पतन्ति; यैराहतः शोचति रात्र्यहानिपरस्य वा मर्मसु ये पतन्ति; तान्पण्डितो नावसृजेत्परेषु

vāksāyakā vadanānniṣpatanti; yairāhataḥ śocati rātryahāniparasya vā marmasu ye patanti; tānpaṇḍito nāvasṛjetpareṣu

न हीदृशं संवननं त्रिषु लोकेषु विद्यतेयथा मैत्री च भूतेषु दानं च मधुरा च वाक्

na hīdṛśaṃ saṃvananaṃ triṣu lokeṣu vidyateyathā maitrī ca bhūteṣu dānaṃ ca madhurā ca vāk

तस्मात्सान्त्वं सदा वाच्यं न वाच्यं परुषं क्वचित्पूज्यान्संपूजयेद्दद्यान्न च याचेत्कदाचन

tasmātsāntvaṃ sadā vācyaṃ na vācyaṃ paruṣaṃ kvacitpūjyānsaṃpūjayeddadyānna ca yācetkadācana