Parva.Adhyaya 1.86

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

चरन्गृहस्थः कथमेति देवा;न्कथं भिक्षुः कथमाचार्यकर्मावानप्रस्थः सत्पथे संनिविष्टो; बहून्यस्मिन्संप्रति वेदयन्ति

carangṛhasthaḥ kathameti devā;nkathaṃ bhikṣuḥ kathamācāryakarmāvānaprasthaḥ satpathe saṃniviṣṭo; bahūnyasminsaṃprati vedayanti

ययातिरुवाचआहूताध्यायी गुरुकर्मस्वचोद्यः; पूर्वोत्थायी चरमं चोपशायीमृदुर्दान्तो धृतिमानप्रमत्तः; स्वाध्यायशीलः सिध्यति ब्रह्मचारी

yayātiruvācaāhūtādhyāyī gurukarmasvacodyaḥ; pūrvotthāyī caramaṃ copaśāyīmṛdurdānto dhṛtimānapramattaḥ; svādhyāyaśīlaḥ sidhyati brahmacārī

धर्मागतं प्राप्य धनं यजेत; दद्यात्सदैवातिथीन्भोजयेच्चअनाददानश्च परैरदत्तं; सैषा गृहस्थोपनिषत्पुराणी

dharmāgataṃ prāpya dhanaṃ yajeta; dadyātsadaivātithīnbhojayeccaanādadānaśca parairadattaṃ; saiṣā gṛhasthopaniṣatpurāṇī

स्ववीर्यजीवी वृजिनान्निवृत्तो; दाता परेभ्यो न परोपतापीतादृङ्मुनिः सिद्धिमुपैति मुख्यां; वसन्नरण्ये नियताहारचेष्टः

svavīryajīvī vṛjinānnivṛtto; dātā parebhyo na paropatāpītādṛṅmuniḥ siddhimupaiti mukhyāṃ; vasannaraṇye niyatāhāraceṣṭaḥ

अशिल्पजीवी नगृहश्च नित्यं; जितेन्द्रियः सर्वतो विप्रमुक्तःअनोकसारी लघुरल्पचार;श्चरन्देशानेकचरः स भिक्षुः

aśilpajīvī nagṛhaśca nityaṃ; jitendriyaḥ sarvato vipramuktaḥanokasārī laghuralpacāra;ścarandeśānekacaraḥ sa bhikṣuḥ

रात्र्या यया चाभिजिताश्च लोका; भवन्ति कामा विजिताः सुखाश्चतामेव रात्रिं प्रयतेत विद्वा;नरण्यसंस्थो भवितुं यतात्मा

rātryā yayā cābhijitāśca lokā; bhavanti kāmā vijitāḥ sukhāścatāmeva rātriṃ prayateta vidvā;naraṇyasaṃstho bhavituṃ yatātmā

दशैव पूर्वान्दश चापरांस्तु; ज्ञातीन्सहात्मानमथैकविंशम्अरण्यवासी सुकृते दधाति; विमुच्यारण्ये स्वशरीरधातून्

daśaiva pūrvāndaśa cāparāṃstu; jñātīnsahātmānamathaikaviṃśamaraṇyavāsī sukṛte dadhāti; vimucyāraṇye svaśarīradhātūn

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

कति स्विदेव मुनयो मौनानि कति चाप्युतभवन्तीति तदाचक्ष्व श्रोतुमिच्छामहे वयम्

kati svideva munayo maunāni kati cāpyutabhavantīti tadācakṣva śrotumicchāmahe vayam

ययातिरुवाचअरण्ये वसतो यस्य ग्रामो भवति पृष्ठतःग्रामे वा वसतोऽरण्यं स मुनिः स्याज्जनाधिप

yayātiruvācaaraṇye vasato yasya grāmo bhavati pṛṣṭhataḥgrāme vā vasato'raṇyaṃ sa muniḥ syājjanādhipa

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

कथं स्विद्वसतोऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतःग्रामे वा वसतोऽरण्यं कथं भवति पृष्ठतः

kathaṃ svidvasato'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥgrāme vā vasato'raṇyaṃ kathaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ

ययातिरुवाचन ग्राम्यमुपयुञ्जीत य आरण्यो मुनिर्भवेत्तथास्य वसतोऽरण्ये ग्रामो भवति पृष्ठतः

yayātiruvācana grāmyamupayuñjīta ya āraṇyo munirbhavettathāsya vasato'raṇye grāmo bhavati pṛṣṭhataḥ

अनग्निरनिकेतश्च अगोत्रचरणो मुनिःकौपीनाच्छादनं यावत्तावदिच्छेच्च चीवरम्

anagniraniketaśca agotracaraṇo muniḥkaupīnācchādanaṃ yāvattāvadicchecca cīvaram

यावत्प्राणाभिसंधानं तावदिच्छेच्च भोजनम्तथास्य वसतो ग्रामेऽरण्यं भवति पृष्ठतः

yāvatprāṇābhisaṃdhānaṃ tāvadicchecca bhojanamtathāsya vasato grāme'raṇyaṃ bhavati pṛṣṭhataḥ

यस्तु कामान्परित्यज्य त्यक्तकर्मा जितेन्द्रियःआतिष्ठेत मुनिर्मौनं स लोके सिद्धिमाप्नुयात्

yastu kāmānparityajya tyaktakarmā jitendriyaḥātiṣṭheta munirmaunaṃ sa loke siddhimāpnuyāt

धौतदन्तं कृत्तनखं सदा स्नातमलंकृतम्असितं सितकर्मस्थं कस्तं नार्चितुमर्हति

dhautadantaṃ kṛttanakhaṃ sadā snātamalaṃkṛtamasitaṃ sitakarmasthaṃ kastaṃ nārcitumarhati

तपसा कर्शितः क्षामः क्षीणमांसास्थिशोणितःयदा भवति निर्द्वन्द्वो मुनिर्मौनं समास्थितःअथ लोकमिमं जित्वा लोकं विजयते परम्

tapasā karśitaḥ kṣāmaḥ kṣīṇamāṃsāsthiśoṇitaḥyadā bhavati nirdvandvo munirmaunaṃ samāsthitaḥatha lokamimaṃ jitvā lokaṃ vijayate param

आस्येन तु यदाहारं गोवन्मृगयते मुनिःअथास्य लोकः पूर्वो यः सोऽमृतत्वाय कल्पते

āsyena tu yadāhāraṃ govanmṛgayate muniḥathāsya lokaḥ pūrvo yaḥ so'mṛtatvāya kalpate