Parva.Adhyaya 1.87

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

कतरस्त्वेतयोः पूर्वं देवानामेति सात्म्यताम्उभयोर्धावतो राजन्सूर्याचन्द्रमसोरिव

katarastvetayoḥ pūrvaṃ devānāmeti sātmyatāmubhayordhāvato rājansūryācandramasoriva

ययातिरुवाचअनिकेतो गृहस्थेषु कामवृत्तेषु संयतःग्राम एव वसन्भिक्षुस्तयोः पूर्वतरं गतः

yayātiruvācaaniketo gṛhastheṣu kāmavṛtteṣu saṃyataḥgrāma eva vasanbhikṣustayoḥ pūrvataraṃ gataḥ

अप्राप्य दीर्घमायुस्तु यः प्राप्तो विकृतिं चरेत्तप्येत यदि तत्कृत्वा चरेत्सोऽन्यत्ततस्तपः

aprāpya dīrghamāyustu yaḥ prāpto vikṛtiṃ carettapyeta yadi tatkṛtvā caretso'nyattatastapaḥ

यद्वै नृशंसं तदपथ्यमाहु;र्यः सेवते धर्ममनर्थबुद्धिःअस्वोऽप्यनीशश्च तथैव राजं;स्तदार्जवं स समाधिस्तदार्यम्

yadvai nṛśaṃsaṃ tadapathyamāhu;ryaḥ sevate dharmamanarthabuddhiḥasvo'pyanīśaśca tathaiva rājaṃ;stadārjavaṃ sa samādhistadāryam

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

केनासि दूतः प्रहितोऽद्य राज;न्युवा स्रग्वी दर्शनीयः सुवर्चाःकुत आगतः कतरस्यां दिशि त्व;मुताहोस्वित्पार्थिवं स्थानमस्ति

kenāsi dūtaḥ prahito'dya rāja;nyuvā sragvī darśanīyaḥ suvarcāḥkuta āgataḥ katarasyāṃ diśi tva;mutāhosvitpārthivaṃ sthānamasti

ययातिरुवाचइमं भौमं नरकं क्षीणपुण्यः; प्रवेष्टुमुर्वीं गगनाद्विप्रकीर्णःउक्त्वाहं वः प्रपतिष्याम्यनन्तरं; त्वरन्ति मां ब्राह्मणा लोकपालाः

yayātiruvācaimaṃ bhaumaṃ narakaṃ kṣīṇapuṇyaḥ; praveṣṭumurvīṃ gaganādviprakīrṇaḥuktvāhaṃ vaḥ prapatiṣyāmyanantaraṃ; tvaranti māṃ brāhmaṇā lokapālāḥ

सतां सकाशे तु वृतः प्रपात;स्ते संगता गुणवन्तश्च सर्वेशक्राच्च लब्धो हि वरो मयैष; पतिष्यता भूमितले नरेन्द्र

satāṃ sakāśe tu vṛtaḥ prapāta;ste saṃgatā guṇavantaśca sarveśakrācca labdho hi varo mayaiṣa; patiṣyatā bhūmitale narendra

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

पृच्छामि त्वां मा प्रपत प्रपातं; यदि लोकाः पार्थिव सन्ति मेऽत्रयद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः; क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये

pṛcchāmi tvāṃ mā prapata prapātaṃ; yadi lokāḥ pārthiva santi me'trayadyantarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye

ययातिरुवाचयावत्पृथिव्यां विहितं गवाश्वं; सहारण्यैः पशुभिः पर्वतैश्चतावल्लोका दिवि ते संस्थिता वै; तथा विजानीहि नरेन्द्रसिंह

yayātiruvācayāvatpṛthivyāṃ vihitaṃ gavāśvaṃ; sahāraṇyaiḥ paśubhiḥ parvataiścatāvallokā divi te saṃsthitā vai; tathā vijānīhi narendrasiṃha

अष्टक उवाच · aṣṭaka uvāca

तांस्ते ददामि मा प्रपत प्रपातं; ये मे लोका दिवि राजेन्द्र सन्तियद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिता;स्तानाक्रम क्षिप्रममित्रसाह

tāṃste dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokā divi rājendra santiyadyantarikṣe yadi vā divi śritā;stānākrama kṣipramamitrasāha

ययातिरुवाचनास्मद्विधोऽब्राह्मणो ब्रह्मविच्च; प्रतिग्रहे वर्तते राजमुख्ययथा प्रदेयं सततं द्विजेभ्य;स्तथाददं पूर्वमहं नरेन्द्र

yayātiruvācanāsmadvidho'brāhmaṇo brahmavicca; pratigrahe vartate rājamukhyayathā pradeyaṃ satataṃ dvijebhya;stathādadaṃ pūrvamahaṃ narendra

नाब्राह्मणः कृपणो जातु जीवे;द्या चापि स्याद्ब्राह्मणी वीरपत्नीसोऽहं यदैवाकृतपूर्वं चरेयं; विवित्समानः किमु तत्र साधु

nābrāhmaṇaḥ kṛpaṇo jātu jīve;dyā cāpi syādbrāhmaṇī vīrapatnīso'haṃ yadaivākṛtapūrvaṃ careyaṃ; vivitsamānaḥ kimu tatra sādhu

प्रतर्दन उवाच · pratardana uvāca

पृच्छामि त्वां स्पृहणीयरूप; प्रतर्दनोऽहं यदि मे सन्ति लोकाःयद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिताः; क्षेत्रज्ञं त्वां तस्य धर्मस्य मन्ये

pṛcchāmi tvāṃ spṛhaṇīyarūpa; pratardano'haṃ yadi me santi lokāḥyadyantarikṣe yadi vā divi śritāḥ; kṣetrajñaṃ tvāṃ tasya dharmasya manye

ययातिरुवाचसन्ति लोका बहवस्ते नरेन्द्र; अप्येकैकः सप्त सप्ताप्यहानिमधुच्युतो घृतपृक्ता विशोका;स्ते नान्तवन्तः प्रतिपालयन्ति

yayātiruvācasanti lokā bahavaste narendra; apyekaikaḥ sapta saptāpyahānimadhucyuto ghṛtapṛktā viśokā;ste nāntavantaḥ pratipālayanti

प्रतर्दन उवाच · pratardana uvāca

तांस्ते ददामि मा प्रपत प्रपातं; ये मे लोकास्तव ते वै भवन्तुयद्यन्तरिक्षे यदि वा दिवि श्रिता;स्तानाक्रम क्षिप्रमपेतमोहः

tāṃste dadāmi mā prapata prapātaṃ; ye me lokāstava te vai bhavantuyadyantarikṣe yadi vā divi śritā;stānākrama kṣipramapetamohaḥ

ययातिरुवाचन तुल्यतेजाः सुकृतं कामयेत; योगक्षेमं पार्थिव पार्थिवः सन्दैवादेशादापदं प्राप्य विद्वां;श्चरेन्नृशंसं न हि जातु राजा

yayātiruvācana tulyatejāḥ sukṛtaṃ kāmayeta; yogakṣemaṃ pārthiva pārthivaḥ sandaivādeśādāpadaṃ prāpya vidvāṃ;ścarennṛśaṃsaṃ na hi jātu rājā

धर्म्यं मार्गं चेतयानो यशस्यं; कुर्यान्नृपो धर्ममवेक्षमाणःन मद्विधो धर्मबुद्धिः प्रजान;न्कुर्यादेवं कृपणं मां यथात्थ

dharmyaṃ mārgaṃ cetayāno yaśasyaṃ; kuryānnṛpo dharmamavekṣamāṇaḥna madvidho dharmabuddhiḥ prajāna;nkuryādevaṃ kṛpaṇaṃ māṃ yathāttha

कुर्यामपूर्वं न कृतं यदन्यै;र्विवित्समानः किमु तत्र साधुब्रुवाणमेवं नृपतिं ययातिं; नृपोत्तमो वसुमनाब्रवीत्तम्

kuryāmapūrvaṃ na kṛtaṃ yadanyai;rvivitsamānaḥ kimu tatra sādhubruvāṇamevaṃ nṛpatiṃ yayātiṃ; nṛpottamo vasumanābravīttam