Parva.Adhyaya 10.17

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

हतेषु सर्वसैन्येषु सौप्तिके तै रथैस्त्रिभिःशोचन्युधिष्ठिरो राजा दाशार्हमिदमब्रवीत्

hateṣu sarvasainyeṣu sauptike tai rathaistribhiḥśocanyudhiṣṭhiro rājā dāśārhamidamabravīt

कथं नु कृष्ण पापेन क्षुद्रेणाक्लिष्टकर्मणाद्रौणिना निहताः सर्वे मम पुत्रा महारथाः

kathaṃ nu kṛṣṇa pāpena kṣudreṇākliṣṭakarmaṇādrauṇinā nihatāḥ sarve mama putrā mahārathāḥ

तथा कृतास्त्रा विक्रान्ताः सहस्रशतयोधिनःद्रुपदस्यात्मजाश्चैव द्रोणपुत्रेण पातिताः

tathā kṛtāstrā vikrāntāḥ sahasraśatayodhinaḥdrupadasyātmajāścaiva droṇaputreṇa pātitāḥ

यस्य द्रोणो महेष्वासो न प्रादादाहवे मुखम्तं जघ्ने रथिनां श्रेष्ठं धृष्टद्युम्नं कथं नु सः

yasya droṇo maheṣvāso na prādādāhave mukhamtaṃ jaghne rathināṃ śreṣṭhaṃ dhṛṣṭadyumnaṃ kathaṃ nu saḥ

किं नु तेन कृतं कर्म तथायुक्तं नरर्षभयदेकः शिबिरं सर्वमवधीन्नो गुरोः सुतः

kiṃ nu tena kṛtaṃ karma tathāyuktaṃ nararṣabhayadekaḥ śibiraṃ sarvamavadhīnno guroḥ sutaḥ

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

नूनं स देवदेवानामीश्वरेश्वरमव्ययम्जगाम शरणं द्रौणिरेकस्तेनावधीद्बहून्

nūnaṃ sa devadevānāmīśvareśvaramavyayamjagāma śaraṇaṃ drauṇirekastenāvadhīdbahūn

प्रसन्नो हि महादेवो दद्यादमरतामपिवीर्यं च गिरिशो दद्याद्येनेन्द्रमपि शातयेत्

prasanno hi mahādevo dadyādamaratāmapivīryaṃ ca giriśo dadyādyenendramapi śātayet

वेदाहं हि महादेवं तत्त्वेन भरतर्षभयानि चास्य पुराणानि कर्माणि विविधान्युत

vedāhaṃ hi mahādevaṃ tattvena bharatarṣabhayāni cāsya purāṇāni karmāṇi vividhānyuta

आदिरेष हि भूतानां मध्यमन्तश्च भारतविचेष्टते जगच्चेदं सर्वमस्यैव कर्मणा

ādireṣa hi bhūtānāṃ madhyamantaśca bhārataviceṣṭate jagaccedaṃ sarvamasyaiva karmaṇā

एवं सिसृक्षुर्भूतानि ददर्श प्रथमं विभुःपितामहोऽब्रवीच्चैनं भूतानि सृज माचिरम्

evaṃ sisṛkṣurbhūtāni dadarśa prathamaṃ vibhuḥpitāmaho'bravīccainaṃ bhūtāni sṛja māciram

हरिकेशस्तथेत्युक्त्वा भूतानां दोषदर्शिवान्दीर्घकालं तपस्तेपे मग्नोऽम्भसि महातपाः

harikeśastathetyuktvā bhūtānāṃ doṣadarśivāndīrghakālaṃ tapastepe magno'mbhasi mahātapāḥ

सुमहान्तं ततः कालं प्रतीक्ष्यैनं पितामहःस्रष्टारं सर्वभूतानां ससर्ज मनसापरम्

sumahāntaṃ tataḥ kālaṃ pratīkṣyainaṃ pitāmahaḥsraṣṭāraṃ sarvabhūtānāṃ sasarja manasāparam

सोऽब्रवीत्पितरं दृष्ट्वा गिरिशं मग्नमम्भसियदि मे नाग्रजस्त्वन्यस्ततः स्रक्ष्याम्यहं प्रजाः

so'bravītpitaraṃ dṛṣṭvā giriśaṃ magnamambhasiyadi me nāgrajastvanyastataḥ srakṣyāmyahaṃ prajāḥ

तमब्रवीत्पिता नास्ति त्वदन्यः पुरुषोऽग्रजःस्थाणुरेष जले मग्नो विस्रब्धः कुरु वै कृतिम्

tamabravītpitā nāsti tvadanyaḥ puruṣo'grajaḥsthāṇureṣa jale magno visrabdhaḥ kuru vai kṛtim

स भूतान्यसृजत्सप्त दक्षादींस्तु प्रजापतीन्यैरिमं व्यकरोत्सर्वं भूतग्रामं चतुर्विधम्

sa bhūtānyasṛjatsapta dakṣādīṃstu prajāpatīnyairimaṃ vyakarotsarvaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham

ताः सृष्टमात्राः क्षुधिताः प्रजाः सर्वाः प्रजापतिम्बिभक्षयिषवो राजन्सहसा प्राद्रवंस्तदा

tāḥ sṛṣṭamātrāḥ kṣudhitāḥ prajāḥ sarvāḥ prajāpatimbibhakṣayiṣavo rājansahasā prādravaṃstadā

स भक्ष्यमाणस्त्राणार्थी पितामहमुपाद्रवत्आभ्यो मां भगवान्पातु वृत्तिरासां विधीयताम्

sa bhakṣyamāṇastrāṇārthī pitāmahamupādravatābhyo māṃ bhagavānpātu vṛttirāsāṃ vidhīyatām

ततस्ताभ्यो ददावन्नमोषधीः स्थावराणि चजङ्गमानि च भूतानि दुर्बलानि बलीयसाम्

tatastābhyo dadāvannamoṣadhīḥ sthāvarāṇi cajaṅgamāni ca bhūtāni durbalāni balīyasām

विहितान्नाः प्रजास्तास्तु जग्मुस्तुष्टा यथागतम्ततो ववृधिरे राजन्प्रीतिमत्यः स्वयोनिषु

vihitānnāḥ prajāstāstu jagmustuṣṭā yathāgatamtato vavṛdhire rājanprītimatyaḥ svayoniṣu

भूतग्रामे विवृद्धे तु तुष्टे लोकगुरावपिउदतिष्ठज्जलाज्ज्येष्ठः प्रजाश्चेमा ददर्श सः

bhūtagrāme vivṛddhe tu tuṣṭe lokagurāvapiudatiṣṭhajjalājjyeṣṭhaḥ prajāścemā dadarśa saḥ

बहुरूपाः प्रजा दृष्ट्वा विवृद्धाः स्वेन तेजसाचुक्रोध भगवान्रुद्रो लिङ्गं स्वं चाप्यविध्यत

bahurūpāḥ prajā dṛṣṭvā vivṛddhāḥ svena tejasācukrodha bhagavānrudro liṅgaṃ svaṃ cāpyavidhyata

तत्प्रविद्धं तदा भूमौ तथैव प्रत्यतिष्ठततमुवाचाव्ययो ब्रह्मा वचोभिः शमयन्निव

tatpraviddhaṃ tadā bhūmau tathaiva pratyatiṣṭhatatamuvācāvyayo brahmā vacobhiḥ śamayanniva

किं कृतं सलिले शर्व चिरकालं स्थितेन तेकिमर्थं चैतदुत्पाट्य भूमौ लिङ्गं प्रवेरितम्

kiṃ kṛtaṃ salile śarva cirakālaṃ sthitena tekimarthaṃ caitadutpāṭya bhūmau liṅgaṃ praveritam

सोऽब्रवीज्जातसंरम्भस्तदा लोकगुरुर्गुरुम्प्रजाः सृष्टाः परेणेमाः किं करिष्याम्यनेन वै

so'bravījjātasaṃrambhastadā lokagururgurumprajāḥ sṛṣṭāḥ pareṇemāḥ kiṃ kariṣyāmyanena vai

तपसाधिगतं चान्नं प्रजार्थं मे पितामहओषध्यः परिवर्तेरन्यथैव सततं प्रजाः

tapasādhigataṃ cānnaṃ prajārthaṃ me pitāmahaoṣadhyaḥ parivarteranyathaiva satataṃ prajāḥ

एवमुक्त्वा तु संक्रुद्धो जगाम विमना भवःगिरेर्मुञ्जवतः पादं तपस्तप्तुं महातपाः

evamuktvā tu saṃkruddho jagāma vimanā bhavaḥgirermuñjavataḥ pādaṃ tapastaptuṃ mahātapāḥ