Parva.Adhyaya 10.18

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

ततो देवयुगेऽतीते देवा वै समकल्पयन्यज्ञं वेदप्रमाणेन विधिवद्यष्टुमीप्सवः

tato devayuge'tīte devā vai samakalpayanyajñaṃ vedapramāṇena vidhivadyaṣṭumīpsavaḥ

कल्पयामासुरव्यग्रा देशान्यज्ञोचितांस्ततःभागार्हा देवताश्चैव यज्ञियं द्रव्यमेव च

kalpayāmāsuravyagrā deśānyajñocitāṃstataḥbhāgārhā devatāścaiva yajñiyaṃ dravyameva ca

ता वै रुद्रमजानन्त्यो याथातथ्येन देवताःनाकल्पयन्त देवस्य स्थाणोर्भागं नराधिप

tā vai rudramajānantyo yāthātathyena devatāḥnākalpayanta devasya sthāṇorbhāgaṃ narādhipa

सोऽकल्प्यमाने भागे तु कृत्तिवासा मखेऽमरैःतरसा भागमन्विच्छन्धनुरादौ ससर्ज ह

so'kalpyamāne bhāge tu kṛttivāsā makhe'maraiḥtarasā bhāgamanvicchandhanurādau sasarja ha

लोकयज्ञः क्रियायज्ञो गृहयज्ञः सनातनःपञ्चभूतमयो यज्ञो नृयज्ञश्चैव पञ्चमः

lokayajñaḥ kriyāyajño gṛhayajñaḥ sanātanaḥpañcabhūtamayo yajño nṛyajñaścaiva pañcamaḥ

लोकयज्ञेन यज्ञैषी कपर्दी विदधे धनुःधनुः सृष्टमभूत्तस्य पञ्चकिष्कुप्रमाणतः

lokayajñena yajñaiṣī kapardī vidadhe dhanuḥdhanuḥ sṛṣṭamabhūttasya pañcakiṣkupramāṇataḥ

वषट्कारोऽभवज्ज्या तु धनुषस्तस्य भारतयज्ञाङ्गानि च चत्वारि तस्य संहननेऽभवन्

vaṣaṭkāro'bhavajjyā tu dhanuṣastasya bhāratayajñāṅgāni ca catvāri tasya saṃhanane'bhavan

ततः क्रुद्धो महादेवस्तदुपादाय कार्मुकम्आजगामाथ तत्रैव यत्र देवाः समीजिरे

tataḥ kruddho mahādevastadupādāya kārmukamājagāmātha tatraiva yatra devāḥ samījire

तमात्तकार्मुकं दृष्ट्वा ब्रह्मचारिणमव्ययम्विव्यथे पृथिवी देवी पर्वताश्च चकम्पिरे

tamāttakārmukaṃ dṛṣṭvā brahmacāriṇamavyayamvivyathe pṛthivī devī parvatāśca cakampire

न ववौ पवनश्चैव नाग्निर्जज्वाल चैधितःव्यभ्रमच्चापि संविग्नं दिवि नक्षत्रमण्डलम्

na vavau pavanaścaiva nāgnirjajvāla caidhitaḥvyabhramaccāpi saṃvignaṃ divi nakṣatramaṇḍalam

न बभौ भास्करश्चापि सोमः श्रीमुक्तमण्डलःतिमिरेणाकुलं सर्वमाकाशं चाभवद्वृतम्

na babhau bhāskaraścāpi somaḥ śrīmuktamaṇḍalaḥtimireṇākulaṃ sarvamākāśaṃ cābhavadvṛtam

अभिभूतास्ततो देवा विषयान्न प्रजज्ञिरेन प्रत्यभाच्च यज्ञस्तान्वेदा बभ्रंशिरे तदा

abhibhūtāstato devā viṣayānna prajajñirena pratyabhācca yajñastānvedā babhraṃśire tadā

ततः स यज्ञं रौद्रेण विव्याध हृदि पत्रिणाअपक्रान्तस्ततो यज्ञो मृगो भूत्वा सपावकः

tataḥ sa yajñaṃ raudreṇa vivyādha hṛdi patriṇāapakrāntastato yajño mṛgo bhūtvā sapāvakaḥ

स तु तेनैव रूपेण दिवं प्राप्य व्यरोचतअन्वीयमानो रुद्रेण युधिष्ठिर नभस्तले

sa tu tenaiva rūpeṇa divaṃ prāpya vyarocataanvīyamāno rudreṇa yudhiṣṭhira nabhastale

अपक्रान्ते ततो यज्ञे संज्ञा न प्रत्यभात्सुरान्नष्टसंज्ञेषु देवेषु न प्रज्ञायत किंचन

apakrānte tato yajñe saṃjñā na pratyabhātsurānnaṣṭasaṃjñeṣu deveṣu na prajñāyata kiṃcana

त्र्यम्बकः सवितुर्बाहू भगस्य नयने तथापूष्णश्च दशनान्क्रुद्धो धनुष्कोट्या व्यशातयत्

tryambakaḥ saviturbāhū bhagasya nayane tathāpūṣṇaśca daśanānkruddho dhanuṣkoṭyā vyaśātayat

प्राद्रवन्त ततो देवा यज्ञाङ्गानि च सर्वशःकेचित्तत्रैव घूर्णन्तो गतासव इवाभवन्

prādravanta tato devā yajñāṅgāni ca sarvaśaḥkecittatraiva ghūrṇanto gatāsava ivābhavan

स तु विद्राव्य तत्सर्वं शितिकण्ठोऽवहस्य चअवष्टभ्य धनुष्कोटिं रुरोध विबुधांस्ततः

sa tu vidrāvya tatsarvaṃ śitikaṇṭho'vahasya caavaṣṭabhya dhanuṣkoṭiṃ rurodha vibudhāṃstataḥ

ततो वागमरैरुक्ता ज्यां तस्य धनुषोऽच्छिनत्अथ तत्सहसा राजंश्छिन्नज्यं विस्फुरद्धनुः

tato vāgamarairuktā jyāṃ tasya dhanuṣo'cchinatatha tatsahasā rājaṃśchinnajyaṃ visphuraddhanuḥ

ततो विधनुषं देवा देवश्रेष्ठमुपागमन्शरणं सह यज्ञेन प्रसादं चाकरोत्प्रभुः

tato vidhanuṣaṃ devā devaśreṣṭhamupāgamanśaraṇaṃ saha yajñena prasādaṃ cākarotprabhuḥ

ततः प्रसन्नो भगवान्प्रास्यत्कोपं जलाशयेस जलं पावको भूत्वा शोषयत्यनिशं प्रभो

tataḥ prasanno bhagavānprāsyatkopaṃ jalāśayesa jalaṃ pāvako bhūtvā śoṣayatyaniśaṃ prabho

भगस्य नयने चैव बाहू च सवितुस्तथाप्रादात्पूष्णश्च दशनान्पुनर्यज्ञं च पाण्डव

bhagasya nayane caiva bāhū ca savitustathāprādātpūṣṇaśca daśanānpunaryajñaṃ ca pāṇḍava

ततः सर्वमिदं स्वस्थं बभूव पुनरेव हसर्वाणि च हवींष्यस्य देवा भागमकल्पयन्

tataḥ sarvamidaṃ svasthaṃ babhūva punareva hasarvāṇi ca havīṃṣyasya devā bhāgamakalpayan

तस्मिन्क्रुद्धेऽभवत्सर्वमस्वस्थं भुवनं विभोप्रसन्ने च पुनः स्वस्थं स प्रसन्नोऽस्य वीर्यवान्

tasminkruddhe'bhavatsarvamasvasthaṃ bhuvanaṃ vibhoprasanne ca punaḥ svasthaṃ sa prasanno'sya vīryavān

ततस्ते निहताः सर्वे तव पुत्रा महारथाःअन्ये च बहवः शूराः पाञ्चालाश्च सहानुगाः

tataste nihatāḥ sarve tava putrā mahārathāḥanye ca bahavaḥ śūrāḥ pāñcālāśca sahānugāḥ

न तन्मनसि कर्तव्यं न हि तद्द्रौणिना कृतम्महादेवप्रसादः स कुरु कार्यमनन्तरम्

na tanmanasi kartavyaṃ na hi taddrauṇinā kṛtammahādevaprasādaḥ sa kuru kāryamanantaram