Parva.Adhyaya 10.8

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

तथा प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महारथेकच्चित्कृपश्च भोजश्च भयार्तौ न न्यवर्तताम्

tathā prayāte śibiraṃ droṇaputre mahārathekaccitkṛpaśca bhojaśca bhayārtau na nyavartatām

कच्चिन्न वारितौ क्षुद्रै रक्षिभिर्नोपलक्षितौअसह्यमिति वा मत्वा न निवृत्तौ महारथौ

kaccinna vāritau kṣudrai rakṣibhirnopalakṣitauasahyamiti vā matvā na nivṛttau mahārathau

कच्चित्प्रमथ्य शिबिरं हत्वा सोमकपाण्डवान्दुर्योधनस्य पदवीं गतौ परमिकां रणे

kaccitpramathya śibiraṃ hatvā somakapāṇḍavānduryodhanasya padavīṃ gatau paramikāṃ raṇe

पाञ्चालैर्वा विनिहतौ कच्चिन्नास्वपतां क्षितौकच्चित्ताभ्यां कृतं कर्म तन्ममाचक्ष्व संजय

pāñcālairvā vinihatau kaccinnāsvapatāṃ kṣitaukaccittābhyāṃ kṛtaṃ karma tanmamācakṣva saṃjaya

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तस्मिन्प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महात्मनिकृपश्च कृतवर्मा च शिबिरद्वार्यतिष्ठताम्

tasminprayāte śibiraṃ droṇaputre mahātmanikṛpaśca kṛtavarmā ca śibiradvāryatiṣṭhatām

अश्वत्थामा तु तौ दृष्ट्वा यत्नवन्तौ महारथौप्रहृष्टः शनकै राजन्निदं वचनमब्रवीत्

aśvatthāmā tu tau dṛṣṭvā yatnavantau mahārathauprahṛṣṭaḥ śanakai rājannidaṃ vacanamabravīt

यत्तौ भवन्तौ पर्याप्तौ सर्वक्षत्रस्य नाशनेकिं पुनर्योधशेषस्य प्रसुप्तस्य विशेषतः

yattau bhavantau paryāptau sarvakṣatrasya nāśanekiṃ punaryodhaśeṣasya prasuptasya viśeṣataḥ

अहं प्रवेक्ष्ये शिबिरं चरिष्यामि च कालवत्यथा न कश्चिदपि मे जीवन्मुच्येत मानवः

ahaṃ pravekṣye śibiraṃ cariṣyāmi ca kālavatyathā na kaścidapi me jīvanmucyeta mānavaḥ

इत्युक्त्वा प्राविशद्द्रौणिः पार्थानां शिबिरं महत्अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य विहाय भयमात्मनः

ityuktvā prāviśaddrauṇiḥ pārthānāṃ śibiraṃ mahatadvāreṇābhyavaskandya vihāya bhayamātmanaḥ

स प्रविश्य महाबाहुरुद्देशज्ञश्च तस्य हधृष्टद्युम्नस्य निलयं शनकैरभ्युपागमत्

sa praviśya mahābāhuruddeśajñaśca tasya hadhṛṣṭadyumnasya nilayaṃ śanakairabhyupāgamat

ते तु कृत्वा महत्कर्म श्रान्ताश्च बलवद्रणेप्रसुप्ता वै सुविश्वस्ताः स्वसैन्यपरिवारिताः

te tu kṛtvā mahatkarma śrāntāśca balavadraṇeprasuptā vai suviśvastāḥ svasainyaparivāritāḥ

अथ प्रविश्य तद्वेश्म धृष्टद्युम्नस्य भारतपाञ्चाल्यं शयने द्रौणिरपश्यत्सुप्तमन्तिकात्

atha praviśya tadveśma dhṛṣṭadyumnasya bhāratapāñcālyaṃ śayane drauṇirapaśyatsuptamantikāt

क्षौमावदाते महति स्पर्ध्यास्तरणसंवृतेमाल्यप्रवरसंयुक्ते धूपैश्चूर्णैश्च वासिते

kṣaumāvadāte mahati spardhyāstaraṇasaṃvṛtemālyapravarasaṃyukte dhūpaiścūrṇaiśca vāsite

तं शयानं महात्मानं विस्रब्धमकुतोभयम्प्राबोधयत पादेन शयनस्थं महीपते

taṃ śayānaṃ mahātmānaṃ visrabdhamakutobhayamprābodhayata pādena śayanasthaṃ mahīpate

स बुद्ध्वा चरणस्पर्शमुत्थाय रणदुर्मदःअभ्यजानदमेयात्मा द्रोणपुत्रं महारथम्

sa buddhvā caraṇasparśamutthāya raṇadurmadaḥabhyajānadameyātmā droṇaputraṃ mahāratham

तमुत्पतन्तं शयनादश्वत्थामा महाबलःकेशेष्वालम्ब्य पाणिभ्यां निष्पिपेष महीतले

tamutpatantaṃ śayanādaśvatthāmā mahābalaḥkeśeṣvālambya pāṇibhyāṃ niṣpipeṣa mahītale

स बलात्तेन निष्पिष्टः साध्वसेन च भारतनिद्रया चैव पाञ्चाल्यो नाशकच्चेष्टितुं तदा

sa balāttena niṣpiṣṭaḥ sādhvasena ca bhāratanidrayā caiva pāñcālyo nāśakacceṣṭituṃ tadā

तमाक्रम्य तदा राजन्कण्ठे चोरसि चोभयोःनदन्तं विस्फुरन्तं च पशुमारममारयत्

tamākramya tadā rājankaṇṭhe corasi cobhayoḥnadantaṃ visphurantaṃ ca paśumāramamārayat

तुदन्नखैस्तु स द्रौणिं नातिव्यक्तमुदाहरत्आचार्यपुत्र शस्त्रेण जहि मा मा चिरं कृथाःत्वत्कृते सुकृताँल्लोकान्गच्छेयं द्विपदां वर

tudannakhaistu sa drauṇiṃ nātivyaktamudāharatācāryaputra śastreṇa jahi mā mā ciraṃ kṛthāḥtvatkṛte sukṛtām̐llokāngaccheyaṃ dvipadāṃ vara

तस्याव्यक्तां तु तां वाचं संश्रुत्य द्रौणिरब्रवीत्आचार्यघातिनां लोका न सन्ति कुलपांसनतस्माच्छस्त्रेण निधनं न त्वमर्हसि दुर्मते

tasyāvyaktāṃ tu tāṃ vācaṃ saṃśrutya drauṇirabravītācāryaghātināṃ lokā na santi kulapāṃsanatasmācchastreṇa nidhanaṃ na tvamarhasi durmate

एवं ब्रुवाणस्तं वीरं सिंहो मत्तमिव द्विपम्मर्मस्वभ्यवधीत्क्रुद्धः पादाष्ठीलैः सुदारुणैः

evaṃ bruvāṇastaṃ vīraṃ siṃho mattamiva dvipammarmasvabhyavadhītkruddhaḥ pādāṣṭhīlaiḥ sudāruṇaiḥ

तस्य वीरस्य शब्देन मार्यमाणस्य वेश्मनिअबुध्यन्त महाराज स्त्रियो ये चास्य रक्षिणः

tasya vīrasya śabdena māryamāṇasya veśmaniabudhyanta mahārāja striyo ye cāsya rakṣiṇaḥ

ते दृष्ट्वा वर्ष्मवन्तं तमतिमानुषविक्रमम्भूतमेव व्यवस्यन्तो न स्म प्रव्याहरन्भयात्

te dṛṣṭvā varṣmavantaṃ tamatimānuṣavikramambhūtameva vyavasyanto na sma pravyāharanbhayāt

तं तु तेनाभ्युपायेन गमयित्वा यमक्षयम्अध्यतिष्ठत्स तेजस्वी रथं प्राप्य सुदर्शनम्

taṃ tu tenābhyupāyena gamayitvā yamakṣayamadhyatiṣṭhatsa tejasvī rathaṃ prāpya sudarśanam

स तस्य भवनाद्राजन्निष्क्रम्यानादयन्दिशःरथेन शिबिरं प्रायाज्जिघांसुर्द्विषतो बली

sa tasya bhavanādrājanniṣkramyānādayandiśaḥrathena śibiraṃ prāyājjighāṃsurdviṣato balī

अपक्रान्ते ततस्तस्मिन्द्रोणपुत्रे महारथेसह तै रक्षिभिः सर्वैः प्रणेदुर्योषितस्तदा

apakrānte tatastasmindroṇaputre mahārathesaha tai rakṣibhiḥ sarvaiḥ praṇeduryoṣitastadā

राजानं निहतं दृष्ट्वा भृशं शोकपरायणाःव्याक्रोशन्क्षत्रियाः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य भारत

rājānaṃ nihataṃ dṛṣṭvā bhṛśaṃ śokaparāyaṇāḥvyākrośankṣatriyāḥ sarve dhṛṣṭadyumnasya bhārata

तासां तु तेन शब्देन समीपे क्षत्रियर्षभाःक्षिप्रं च समनह्यन्त किमेतदिति चाब्रुवन्

tāsāṃ tu tena śabdena samīpe kṣatriyarṣabhāḥkṣipraṃ ca samanahyanta kimetaditi cābruvan

स्त्रियस्तु राजन्वित्रस्ता भारद्वाजं निरीक्ष्य तम्अब्रुवन्दीनकण्ठेन क्षिप्रमाद्रवतेति वै

striyastu rājanvitrastā bhāradvājaṃ nirīkṣya tamabruvandīnakaṇṭhena kṣipramādravateti vai

राक्षसो वा मनुष्यो वा नैनं जानीमहे वयम्हत्वा पाञ्चालराजं यो रथमारुह्य तिष्ठति

rākṣaso vā manuṣyo vā nainaṃ jānīmahe vayamhatvā pāñcālarājaṃ yo rathamāruhya tiṣṭhati

ततस्ते योधमुख्यास्तं सहसा पर्यवारयन्स तानापततः सर्वान्रुद्रास्त्रेण व्यपोथयत्

tataste yodhamukhyāstaṃ sahasā paryavārayansa tānāpatataḥ sarvānrudrāstreṇa vyapothayat

धृष्टद्युम्नं च हत्वा स तांश्चैवास्य पदानुगान्अपश्यच्छयने सुप्तमुत्तमौजसमन्तिके

dhṛṣṭadyumnaṃ ca hatvā sa tāṃścaivāsya padānugānapaśyacchayane suptamuttamaujasamantike

तमप्याक्रम्य पादेन कण्ठे चोरसि चौजसातथैव मारयामास विनर्दन्तमरिंदमम्

tamapyākramya pādena kaṇṭhe corasi caujasātathaiva mārayāmāsa vinardantamariṃdamam

युधामन्युस्तु संप्राप्तो मत्त्वा तं रक्षसा हतम्गदामुद्यम्य वेगेन हृदि द्रौणिमताडयत्

yudhāmanyustu saṃprāpto mattvā taṃ rakṣasā hatamgadāmudyamya vegena hṛdi drauṇimatāḍayat

तमभिद्रुत्य जग्राह क्षितौ चैनमपातयत्विस्फुरन्तं च पशुवत्तथैवैनममारयत्

tamabhidrutya jagrāha kṣitau cainamapātayatvisphurantaṃ ca paśuvattathaivainamamārayat

तथा स वीरो हत्वा तं ततोऽन्यान्समुपाद्रवत्संसुप्तानेव राजेन्द्र तत्र तत्र महारथान्स्फुरतो वेपमानांश्च शमितेव पशून्मखे

tathā sa vīro hatvā taṃ tato'nyānsamupādravatsaṃsuptāneva rājendra tatra tatra mahārathānsphurato vepamānāṃśca śamiteva paśūnmakhe

ततो निस्त्रिंशमादाय जघानान्यान्पृथग्जनान्भागशो विचरन्मार्गानसियुद्धविशारदः

tato nistriṃśamādāya jaghānānyānpṛthagjanānbhāgaśo vicaranmārgānasiyuddhaviśāradaḥ

तथैव गुल्मे संप्रेक्ष्य शयानान्मध्यगौल्मिकान्श्रान्तान्न्यस्तायुधान्सर्वान्क्षणेनैव व्यपोथयत्

tathaiva gulme saṃprekṣya śayānānmadhyagaulmikānśrāntānnyastāyudhānsarvānkṣaṇenaiva vyapothayat

योधानश्वान्द्विपांश्चैव प्राच्छिनत्स वरासिनारुधिरोक्षितसर्वाङ्गः कालसृष्ट इवान्तकः

yodhānaśvāndvipāṃścaiva prācchinatsa varāsinārudhirokṣitasarvāṅgaḥ kālasṛṣṭa ivāntakaḥ

विस्फुरद्भिश्च तैर्द्रौणिर्निस्त्रिंशस्योद्यमेन चआक्षेपेण तथैवासेस्त्रिधा रक्तोक्षितोऽभवत्

visphuradbhiśca tairdrauṇirnistriṃśasyodyamena caākṣepeṇa tathaivāsestridhā raktokṣito'bhavat

तस्य लोहितसिक्तस्य दीप्तखड्गस्य युध्यतःअमानुष इवाकारो बभौ परमभीषणः

tasya lohitasiktasya dīptakhaḍgasya yudhyataḥamānuṣa ivākāro babhau paramabhīṣaṇaḥ

ये त्वजाग्रत कौरव्य तेऽपि शब्देन मोहिताःनिरीक्ष्यमाणा अन्योन्यं द्रौणिं दृष्ट्वा प्रविव्यथुः

ye tvajāgrata kauravya te'pi śabdena mohitāḥnirīkṣyamāṇā anyonyaṃ drauṇiṃ dṛṣṭvā pravivyathuḥ

तद्रूपं तस्य ते दृष्ट्वा क्षत्रियाः शत्रुकर्शनाःराक्षसं मन्यमानास्तं नयनानि न्यमीलयन्

tadrūpaṃ tasya te dṛṣṭvā kṣatriyāḥ śatrukarśanāḥrākṣasaṃ manyamānāstaṃ nayanāni nyamīlayan

स घोररूपो व्यचरत्कालवच्छिबिरे ततःअपश्यद्द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान्

sa ghorarūpo vyacaratkālavacchibire tataḥapaśyaddraupadīputrānavaśiṣṭāṃśca somakān

तेन शब्देन वित्रस्ता धनुर्हस्ता महारथाःधृष्टद्युम्नं हतं श्रुत्वा द्रौपदेया विशां पतेअवाकिरञ्शरव्रातैर्भारद्वाजमभीतवत्

tena śabdena vitrastā dhanurhastā mahārathāḥdhṛṣṭadyumnaṃ hataṃ śrutvā draupadeyā viśāṃ pateavākirañśaravrātairbhāradvājamabhītavat

ततस्तेन निनादेन संप्रबुद्धाः प्रभद्रकाःशिलीमुखैः शिखण्डी च द्रोणपुत्रं समार्दयन्

tatastena ninādena saṃprabuddhāḥ prabhadrakāḥśilīmukhaiḥ śikhaṇḍī ca droṇaputraṃ samārdayan

भारद्वाजस्तु तान्दृष्ट्वा शरवर्षाणि वर्षतःननाद बलवन्नादं जिघांसुस्तान्सुदुर्जयान्

bhāradvājastu tāndṛṣṭvā śaravarṣāṇi varṣataḥnanāda balavannādaṃ jighāṃsustānsudurjayān

ततः परमसंक्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन्अवरुह्य रथोपस्थात्त्वरमाणोऽभिदुद्रुवे

tataḥ paramasaṃkruddhaḥ piturvadhamanusmaranavaruhya rathopasthāttvaramāṇo'bhidudruve

सहस्रचन्द्रं विपुलं गृहीत्वा चर्म संयुगेखड्गं च विपुलं दिव्यं जातरूपपरिष्कृतम्द्रौपदेयानभिद्रुत्य खड्गेन व्यचरद्बली

sahasracandraṃ vipulaṃ gṛhītvā carma saṃyugekhaḍgaṃ ca vipulaṃ divyaṃ jātarūpapariṣkṛtamdraupadeyānabhidrutya khaḍgena vyacaradbalī

ततः स नरशार्दूलः प्रतिविन्ध्यं तमाहवेकुक्षिदेशेऽवधीद्राजन्स हतो न्यपतद्भुवि

tataḥ sa naraśārdūlaḥ prativindhyaṃ tamāhavekukṣideśe'vadhīdrājansa hato nyapatadbhuvi

प्रासेन विद्ध्वा द्रौणिं तु सुतसोमः प्रतापवान्पुनश्चासिं समुद्यम्य द्रोणपुत्रमुपाद्रवत्

prāsena viddhvā drauṇiṃ tu sutasomaḥ pratāpavānpunaścāsiṃ samudyamya droṇaputramupādravat

सुतसोमस्य सासिं तु बाहुं छित्त्वा नरर्षभःपुनरभ्यहनत्पार्श्वे स भिन्नहृदयोऽपतत्

sutasomasya sāsiṃ tu bāhuṃ chittvā nararṣabhaḥpunarabhyahanatpārśve sa bhinnahṛdayo'patat

नाकुलिस्तु शतानीको रथचक्रेण वीर्यवान्दोर्भ्यामुत्क्षिप्य वेगेन वक्षस्येनमताडयत्

nākulistu śatānīko rathacakreṇa vīryavāndorbhyāmutkṣipya vegena vakṣasyenamatāḍayat

अताडयच्छतानीकं मुक्तचक्रं द्विजस्तु सःस विह्वलो ययौ भूमिं ततोऽस्यापाहरच्छिरः

atāḍayacchatānīkaṃ muktacakraṃ dvijastu saḥsa vihvalo yayau bhūmiṃ tato'syāpāharacchiraḥ

श्रुतकर्मा तु परिघं गृहीत्वा समताडयत्अभिद्रुत्य ततो द्रौणिं सव्ये स फलके भृशम्

śrutakarmā tu parighaṃ gṛhītvā samatāḍayatabhidrutya tato drauṇiṃ savye sa phalake bhṛśam

स तु तं श्रुतकर्माणमास्ये जघ्ने वरासिनास हतो न्यपतद्भूमौ विमूढो विकृताननः

sa tu taṃ śrutakarmāṇamāsye jaghne varāsināsa hato nyapatadbhūmau vimūḍho vikṛtānanaḥ

तेन शब्देन वीरस्तु श्रुतकीर्तिर्महाधनुःअश्वत्थामानमासाद्य शरवर्षैरवाकिरत्

tena śabdena vīrastu śrutakīrtirmahādhanuḥaśvatthāmānamāsādya śaravarṣairavākirat

तस्यापि शरवर्षाणि चर्मणा प्रतिवार्य सःसकुण्डलं शिरः कायाद्भ्राजमानमपाहरत्

tasyāpi śaravarṣāṇi carmaṇā prativārya saḥsakuṇḍalaṃ śiraḥ kāyādbhrājamānamapāharat

ततो भीष्मनिहन्ता तं सह सर्वैः प्रभद्रकैःअहनत्सर्वतो वीरं नानाप्रहरणैर्बलीशिलीमुखेन चाप्येनं भ्रुवोर्मध्ये समार्दयत्

tato bhīṣmanihantā taṃ saha sarvaiḥ prabhadrakaiḥahanatsarvato vīraṃ nānāpraharaṇairbalīśilīmukhena cāpyenaṃ bhruvormadhye samārdayat

स तु क्रोधसमाविष्टो द्रोणपुत्रो महाबलःशिखण्डिनं समासाद्य द्विधा चिच्छेद सोऽसिना

sa tu krodhasamāviṣṭo droṇaputro mahābalaḥśikhaṇḍinaṃ samāsādya dvidhā ciccheda so'sinā

शिखण्डिनं ततो हत्वा क्रोधाविष्टः परंतपःप्रभद्रकगणान्सर्वानभिदुद्राव वेगवान्यच्च शिष्टं विराटस्य बलं तच्च समाद्रवत्

śikhaṇḍinaṃ tato hatvā krodhāviṣṭaḥ paraṃtapaḥprabhadrakagaṇānsarvānabhidudrāva vegavānyacca śiṣṭaṃ virāṭasya balaṃ tacca samādravat

द्रुपदस्य च पुत्राणां पौत्राणां सुहृदामपिचकार कदनं घोरं दृष्ट्वा दृष्ट्वा महाबलः

drupadasya ca putrāṇāṃ pautrāṇāṃ suhṛdāmapicakāra kadanaṃ ghoraṃ dṛṣṭvā dṛṣṭvā mahābalaḥ

अन्यानन्यांश्च पुरुषानभिसृत्याभिसृत्य चन्यकृन्तदसिना द्रौणिरसिमार्गविशारदः

anyānanyāṃśca puruṣānabhisṛtyābhisṛtya canyakṛntadasinā drauṇirasimārgaviśāradaḥ

कालीं रक्तास्यनयनां रक्तमाल्यानुलेपनाम्रक्ताम्बरधरामेकां पाशहस्तां शिखण्डिनीम्

kālīṃ raktāsyanayanāṃ raktamālyānulepanāmraktāmbaradharāmekāṃ pāśahastāṃ śikhaṇḍinīm

ददृशुः कालरात्रिं ते स्मयमानामवस्थिताम्नराश्वकुञ्जरान्पाशैर्बद्ध्वा घोरैः प्रतस्थुषीम्हरन्तीं विविधान्प्रेतान्पाशबद्धान्विमूर्धजान्

dadṛśuḥ kālarātriṃ te smayamānāmavasthitāmnarāśvakuñjarānpāśairbaddhvā ghoraiḥ pratasthuṣīmharantīṃ vividhānpretānpāśabaddhānvimūrdhajān

स्वप्ने सुप्तान्नयन्तीं तां रात्रिष्वन्यासु मारिषददृशुर्योधमुख्यास्ते घ्नन्तं द्रौणिं च नित्यदा

svapne suptānnayantīṃ tāṃ rātriṣvanyāsu māriṣadadṛśuryodhamukhyāste ghnantaṃ drauṇiṃ ca nityadā

यतः प्रवृत्तः संग्रामः कुरुपाण्डवसेनयोःततः प्रभृति तां कृत्यामपश्यन्द्रौणिमेव च

yataḥ pravṛttaḥ saṃgrāmaḥ kurupāṇḍavasenayoḥtataḥ prabhṛti tāṃ kṛtyāmapaśyandrauṇimeva ca

तांस्तु दैवहतान्पूर्वं पश्चाद्द्रौणिर्न्यपातयत्त्रासयन्सर्वभूतानि विनदन्भैरवान्रवान्

tāṃstu daivahatānpūrvaṃ paścāddrauṇirnyapātayattrāsayansarvabhūtāni vinadanbhairavānravān

तदनुस्मृत्य ते वीरा दर्शनं पौर्वकालिकम्इदं तदित्यमन्यन्त दैवेनोपनिपीडिताः

tadanusmṛtya te vīrā darśanaṃ paurvakālikamidaṃ tadityamanyanta daivenopanipīḍitāḥ

ततस्तेन निनादेन प्रत्यबुध्यन्त धन्विनःशिबिरे पाण्डवेयानां शतशोऽथ सहस्रशः

tatastena ninādena pratyabudhyanta dhanvinaḥśibire pāṇḍaveyānāṃ śataśo'tha sahasraśaḥ

सोऽच्छिनत्कस्यचित्पादौ जघनं चैव कस्यचित्कांश्चिद्बिभेद पार्श्वेषु कालसृष्ट इवान्तकः

so'cchinatkasyacitpādau jaghanaṃ caiva kasyacitkāṃścidbibheda pārśveṣu kālasṛṣṭa ivāntakaḥ

अत्युग्रप्रतिपिष्टैश्च नदद्भिश्च भृशातुरैःगजाश्वमथितैश्चान्यैर्मही कीर्णाभवत्प्रभो

atyugrapratipiṣṭaiśca nadadbhiśca bhṛśāturaiḥgajāśvamathitaiścānyairmahī kīrṇābhavatprabho

क्रोशतां किमिदं कोऽयं किं शब्दः किं नु किं कृतम्एवं तेषां तदा द्रौणिरन्तकः समपद्यत

krośatāṃ kimidaṃ ko'yaṃ kiṃ śabdaḥ kiṃ nu kiṃ kṛtamevaṃ teṣāṃ tadā drauṇirantakaḥ samapadyata

अपेतशस्त्रसंनाहान्संरब्धान्पाण्डुसृञ्जयान्प्राहिणोन्मृत्युलोकाय द्रौणिः प्रहरतां वरः

apetaśastrasaṃnāhānsaṃrabdhānpāṇḍusṛñjayānprāhiṇonmṛtyulokāya drauṇiḥ praharatāṃ varaḥ

ततस्तच्छस्त्रवित्रस्ता उत्पतन्तो भयातुराःनिद्रान्धा नष्टसंज्ञाश्च तत्र तत्र निलिल्यिरे

tatastacchastravitrastā utpatanto bhayāturāḥnidrāndhā naṣṭasaṃjñāśca tatra tatra nililyire

ऊरुस्तम्भगृहीताश्च कश्मलाभिहतौजसःविनदन्तो भृशं त्रस्ताः संन्यपेषन्परस्परम्

ūrustambhagṛhītāśca kaśmalābhihataujasaḥvinadanto bhṛśaṃ trastāḥ saṃnyapeṣanparasparam

ततो रथं पुनर्द्रौणिरास्थितो भीमनिस्वनम्धनुष्पाणिः शरैरन्यान्प्रेषयद्वै यमक्षयम्

tato rathaṃ punardrauṇirāsthito bhīmanisvanamdhanuṣpāṇiḥ śarairanyānpreṣayadvai yamakṣayam

पुनरुत्पततः कांश्चिद्दूरादपि नरोत्तमान्शूरान्संपततश्चान्यान्कालरात्र्यै न्यवेदयत्

punarutpatataḥ kāṃściddūrādapi narottamānśūrānsaṃpatataścānyānkālarātryai nyavedayat

तथैव स्यन्दनाग्रेण प्रमथन्स विधावतिशरवर्षैश्च विविधैरवर्षच्छात्रवांस्ततः

tathaiva syandanāgreṇa pramathansa vidhāvatiśaravarṣaiśca vividhairavarṣacchātravāṃstataḥ

पुनश्च सुविचित्रेण शतचन्द्रेण चर्मणातेन चाकाशवर्णेन तदाचरत सोऽसिना

punaśca suvicitreṇa śatacandreṇa carmaṇātena cākāśavarṇena tadācarata so'sinā

तथा स शिबिरं तेषां द्रौणिराहवदुर्मदःव्यक्षोभयत राजेन्द्र महाह्रदमिव द्विपः

tathā sa śibiraṃ teṣāṃ drauṇirāhavadurmadaḥvyakṣobhayata rājendra mahāhradamiva dvipaḥ

उत्पेतुस्तेन शब्देन योधा राजन्विचेतसःनिद्रार्ताश्च भयार्ताश्च व्यधावन्त ततस्ततः

utpetustena śabdena yodhā rājanvicetasaḥnidrārtāśca bhayārtāśca vyadhāvanta tatastataḥ

विस्वरं चुक्रुशुश्चान्ये बह्वबद्धं तथावदन्न च स्म प्रतिपद्यन्ते शस्त्राणि वसनानि च

visvaraṃ cukruśuścānye bahvabaddhaṃ tathāvadanna ca sma pratipadyante śastrāṇi vasanāni ca

विमुक्तकेशाश्चाप्यन्ये नाभ्यजानन्परस्परम्उत्पतन्तः परे भीताः केचित्तत्र तथाभ्रमन्पुरीषमसृजन्केचित्केचिन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः

vimuktakeśāścāpyanye nābhyajānanparasparamutpatantaḥ pare bhītāḥ kecittatra tathābhramanpurīṣamasṛjankecitkecinmūtraṃ prasusruvuḥ

बन्धनानि च राजेन्द्र संछिद्य तुरगा द्विपाःसमं पर्यपतंश्चान्ये कुर्वन्तो महदाकुलम्

bandhanāni ca rājendra saṃchidya turagā dvipāḥsamaṃ paryapataṃścānye kurvanto mahadākulam

तत्र केचिन्नरा भीता व्यलीयन्त महीतलेतथैव तान्निपतितानपिंषन्गजवाजिनः

tatra kecinnarā bhītā vyalīyanta mahītaletathaiva tānnipatitānapiṃṣangajavājinaḥ

तस्मिंस्तथा वर्तमाने रक्षांसि पुरुषर्षभतृप्तानि व्यनदन्नुच्चैर्मुदा भरतसत्तम

tasmiṃstathā vartamāne rakṣāṃsi puruṣarṣabhatṛptāni vyanadannuccairmudā bharatasattama

स शब्दः प्रेरितो राजन्भूतसंघैर्मुदा युतैःअपूरयद्दिशः सर्वा दिवं चापि महास्वनः

sa śabdaḥ prerito rājanbhūtasaṃghairmudā yutaiḥapūrayaddiśaḥ sarvā divaṃ cāpi mahāsvanaḥ

तेषामार्तस्वरं श्रुत्वा वित्रस्ता गजवाजिनःमुक्ताः पर्यपतन्राजन्मृद्नन्तः शिबिरे जनम्

teṣāmārtasvaraṃ śrutvā vitrastā gajavājinaḥmuktāḥ paryapatanrājanmṛdnantaḥ śibire janam

तैस्तत्र परिधावद्भिश्चरणोदीरितं रजःअकरोच्छिबिरे तेषां रजन्यां द्विगुणं तमः

taistatra paridhāvadbhiścaraṇodīritaṃ rajaḥakarocchibire teṣāṃ rajanyāṃ dviguṇaṃ tamaḥ

तस्मिंस्तमसि संजाते प्रमूढाः सर्वतो जनाःनाजानन्पितरः पुत्रान्भ्रातॄन्भ्रातर एव च

tasmiṃstamasi saṃjāte pramūḍhāḥ sarvato janāḥnājānanpitaraḥ putrānbhrātṝnbhrātara eva ca

गजा गजानतिक्रम्य निर्मनुष्या हया हयान्अताडयंस्तथाभञ्जंस्तथामृद्नंश्च भारत

gajā gajānatikramya nirmanuṣyā hayā hayānatāḍayaṃstathābhañjaṃstathāmṛdnaṃśca bhārata

ते भग्नाः प्रपतन्तश्च निघ्नन्तश्च परस्परम्न्यपातयन्त च परान्पातयित्वा तथापिषन्

te bhagnāḥ prapatantaśca nighnantaśca parasparamnyapātayanta ca parānpātayitvā tathāpiṣan

विचेतसः सनिद्राश्च तमसा चावृता नराःजघ्नुः स्वानेव तत्राथ कालेनाभिप्रचोदिताः

vicetasaḥ sanidrāśca tamasā cāvṛtā narāḥjaghnuḥ svāneva tatrātha kālenābhipracoditāḥ

त्यक्त्वा द्वाराणि च द्वाःस्थास्तथा गुल्मांश्च गौल्मिकाःप्राद्रवन्त यथाशक्ति कांदिशीका विचेतसः

tyaktvā dvārāṇi ca dvāḥsthāstathā gulmāṃśca gaulmikāḥprādravanta yathāśakti kāṃdiśīkā vicetasaḥ

विप्रनष्टाश्च तेऽन्योन्यं नाजानन्त तदा विभोक्रोशन्तस्तात पुत्रेति दैवोपहतचेतसः

vipranaṣṭāśca te'nyonyaṃ nājānanta tadā vibhokrośantastāta putreti daivopahatacetasaḥ

पलायतां दिशस्तेषां स्वानप्युत्सृज्य बान्धवान्गोत्रनामभिरन्योन्यमाक्रन्दन्त ततो जनाः

palāyatāṃ diśasteṣāṃ svānapyutsṛjya bāndhavāngotranāmabhiranyonyamākrandanta tato janāḥ

हाहाकारं च कुर्वाणाः पृथिव्यां शेरते परेतान्बुद्ध्वा रणमत्तोऽसौ द्रोणपुत्रो व्यपोथयत्

hāhākāraṃ ca kurvāṇāḥ pṛthivyāṃ śerate paretānbuddhvā raṇamatto'sau droṇaputro vyapothayat

तत्रापरे वध्यमाना मुहुर्मुहुरचेतसःशिबिरान्निष्पतन्ति स्म क्षत्रिया भयपीडिताः

tatrāpare vadhyamānā muhurmuhuracetasaḥśibirānniṣpatanti sma kṣatriyā bhayapīḍitāḥ

तांस्तु निष्पततस्त्रस्ताञ्शिबिराञ्जीवितैषिणःकृतवर्मा कृपश्चैव द्वारदेशे निजघ्नतुः

tāṃstu niṣpatatastrastāñśibirāñjīvitaiṣiṇaḥkṛtavarmā kṛpaścaiva dvāradeśe nijaghnatuḥ

विशस्त्रयन्त्रकवचान्मुक्तकेशान्कृताञ्जलीन्वेपमानान्क्षितौ भीतान्नैव कांश्चिदमुञ्चताम्

viśastrayantrakavacānmuktakeśānkṛtāñjalīnvepamānānkṣitau bhītānnaiva kāṃścidamuñcatām

नामुच्यत तयोः कश्चिन्निष्क्रान्तः शिबिराद्बहिःकृपस्य च महाराज हार्दिक्यस्य च दुर्मतेः

nāmucyata tayoḥ kaścinniṣkrāntaḥ śibirādbahiḥkṛpasya ca mahārāja hārdikyasya ca durmateḥ

भूयश्चैव चिकीर्षन्तौ द्रोणपुत्रस्य तौ प्रियम्त्रिषु देशेषु ददतुः शिबिरस्य हुताशनम्

bhūyaścaiva cikīrṣantau droṇaputrasya tau priyamtriṣu deśeṣu dadatuḥ śibirasya hutāśanam

ततः प्रकाशे शिबिरे खड्गेन पितृनन्दनःअश्वत्थामा महाराज व्यचरत्कृतहस्तवत्

tataḥ prakāśe śibire khaḍgena pitṛnandanaḥaśvatthāmā mahārāja vyacaratkṛtahastavat

कांश्चिदापततो वीरानपरांश्च प्रधावतःव्ययोजयत खड्गेन प्राणैर्द्विजवरो नरान्

kāṃścidāpatato vīrānaparāṃśca pradhāvataḥvyayojayata khaḍgena prāṇairdvijavaro narān

कांश्चिद्योधान्स खड्गेन मध्ये संछिद्य वीर्यवान्अपातयद्द्रोणसुतः संरब्धस्तिलकाण्डवत्

kāṃścidyodhānsa khaḍgena madhye saṃchidya vīryavānapātayaddroṇasutaḥ saṃrabdhastilakāṇḍavat

विनदद्भिर्भृशायस्तैर्नराश्वद्विरदोत्तमैःपतितैरभवत्कीर्णा मेदिनी भरतर्षभ

vinadadbhirbhṛśāyastairnarāśvadviradottamaiḥpatitairabhavatkīrṇā medinī bharatarṣabha

मानुषाणां सहस्रेषु हतेषु पतितेषु चउदतिष्ठन्कबन्धानि बहून्युत्थाय चापतन्

mānuṣāṇāṃ sahasreṣu hateṣu patiteṣu caudatiṣṭhankabandhāni bahūnyutthāya cāpatan

सायुधान्साङ्गदान्बाहून्निचकर्त शिरांसि चहस्तिहस्तोपमानूरून्हस्तान्पादांश्च भारत

sāyudhānsāṅgadānbāhūnnicakarta śirāṃsi cahastihastopamānūrūnhastānpādāṃśca bhārata

पृष्ठच्छिन्नाञ्शिरश्छिन्नान्पार्श्वच्छिन्नांस्तथापरान्समासाद्याकरोद्द्रौणिः कांश्चिच्चापि पराङ्मुखान्

pṛṣṭhacchinnāñśiraśchinnānpārśvacchinnāṃstathāparānsamāsādyākaroddrauṇiḥ kāṃściccāpi parāṅmukhān

मध्यकायान्नरानन्यांश्चिच्छेदान्यांश्च कर्णतःअंसदेशे निहत्यान्यान्काये प्रावेशयच्छिरः

madhyakāyānnarānanyāṃścicchedānyāṃśca karṇataḥaṃsadeśe nihatyānyānkāye prāveśayacchiraḥ

एवं विचरतस्तस्य निघ्नतः सुबहून्नरान्तमसा रजनी घोरा बभौ दारुणदर्शना

evaṃ vicaratastasya nighnataḥ subahūnnarāntamasā rajanī ghorā babhau dāruṇadarśanā

किंचित्प्राणैश्च पुरुषैर्हतैश्चान्यैः सहस्रशःबहुना च गजाश्वेन भूरभूद्भीमदर्शना

kiṃcitprāṇaiśca puruṣairhataiścānyaiḥ sahasraśaḥbahunā ca gajāśvena bhūrabhūdbhīmadarśanā

यक्षरक्षःसमाकीर्णे रथाश्वद्विपदारुणेक्रुद्धेन द्रोणपुत्रेण संछिन्नाः प्रापतन्भुवि

yakṣarakṣaḥsamākīrṇe rathāśvadvipadāruṇekruddhena droṇaputreṇa saṃchinnāḥ prāpatanbhuvi

मातॄरन्ये पितॄनन्ये भ्रातॄनन्ये विचुक्रुशुःकेचिदूचुर्न तत्क्रुद्धैर्धार्तराष्ट्रैः कृतं रणे

mātṝranye pitṝnanye bhrātṝnanye vicukruśuḥkecidūcurna tatkruddhairdhārtarāṣṭraiḥ kṛtaṃ raṇe

यत्कृतं नः प्रसुप्तानां रक्षोभिः क्रूरकर्मभिःअसांनिध्याद्धि पार्थानामिदं नः कदनं कृतम्

yatkṛtaṃ naḥ prasuptānāṃ rakṣobhiḥ krūrakarmabhiḥasāṃnidhyāddhi pārthānāmidaṃ naḥ kadanaṃ kṛtam

न देवासुरगन्धर्वैर्न यक्षैर्न च राक्षसैःशक्यो विजेतुं कौन्तेयो गोप्ता यस्य जनार्दनः

na devāsuragandharvairna yakṣairna ca rākṣasaiḥśakyo vijetuṃ kaunteyo goptā yasya janārdanaḥ

ब्रह्मण्यः सत्यवाग्दान्तः सर्वभूतानुकम्पकःन च सुप्तं प्रमत्तं वा न्यस्तशस्त्रं कृताञ्जलिम्धावन्तं मुक्तकेशं वा हन्ति पार्थो धनंजयः

brahmaṇyaḥ satyavāgdāntaḥ sarvabhūtānukampakaḥna ca suptaṃ pramattaṃ vā nyastaśastraṃ kṛtāñjalimdhāvantaṃ muktakeśaṃ vā hanti pārtho dhanaṃjayaḥ

तदिदं नः कृतं घोरं रक्षोभिः क्रूरकर्मभिःइति लालप्यमानाः स्म शेरते बहवो जनाः

tadidaṃ naḥ kṛtaṃ ghoraṃ rakṣobhiḥ krūrakarmabhiḥiti lālapyamānāḥ sma śerate bahavo janāḥ

स्तनतां च मनुष्याणामपरेषां च कूजताम्ततो मुहूर्तात्प्राशाम्यत्स शब्दस्तुमुलो महान्

stanatāṃ ca manuṣyāṇāmapareṣāṃ ca kūjatāmtato muhūrtātprāśāmyatsa śabdastumulo mahān

शोणितव्यतिषिक्तायां वसुधायां च भूमिपतद्रजस्तुमुलं घोरं क्षणेनान्तरधीयत

śoṇitavyatiṣiktāyāṃ vasudhāyāṃ ca bhūmipatadrajastumulaṃ ghoraṃ kṣaṇenāntaradhīyata

संवेष्टमानानुद्विग्नान्निरुत्साहान्सहस्रशःन्यपातयन्नरान्क्रुद्धः पशून्पशुपतिर्यथा

saṃveṣṭamānānudvignānnirutsāhānsahasraśaḥnyapātayannarānkruddhaḥ paśūnpaśupatiryathā

अन्योन्यं संपरिष्वज्य शयानान्द्रवतोऽपरान्संलीनान्युध्यमानांश्च सर्वान्द्रौणिरपोथयत्

anyonyaṃ saṃpariṣvajya śayānāndravato'parānsaṃlīnānyudhyamānāṃśca sarvāndrauṇirapothayat

दह्यमाना हुताशेन वध्यमानाश्च तेन तेपरस्परं तदा योधा अनयन्यमसादनम्

dahyamānā hutāśena vadhyamānāśca tena teparasparaṃ tadā yodhā anayanyamasādanam

तस्या रजन्यास्त्वर्धेन पाण्डवानां महद्बलम्गमयामास राजेन्द्र द्रौणिर्यमनिवेशनम्

tasyā rajanyāstvardhena pāṇḍavānāṃ mahadbalamgamayāmāsa rājendra drauṇiryamaniveśanam

निशाचराणां सत्त्वानां स रात्रिर्हर्षवर्धिनीआसीन्नरगजाश्वानां रौद्री क्षयकरी भृशम्

niśācarāṇāṃ sattvānāṃ sa rātrirharṣavardhinīāsīnnaragajāśvānāṃ raudrī kṣayakarī bhṛśam

तत्रादृश्यन्त रक्षांसि पिशाचाश्च पृथग्विधाःखादन्तो नरमांसानि पिबन्तः शोणितानि च

tatrādṛśyanta rakṣāṃsi piśācāśca pṛthagvidhāḥkhādanto naramāṃsāni pibantaḥ śoṇitāni ca

करालाः पिङ्गला रौद्राः शैलदन्ता रजस्वलाःजटिला दीर्घसक्थाश्च पञ्चपादा महोदराः

karālāḥ piṅgalā raudrāḥ śailadantā rajasvalāḥjaṭilā dīrghasakthāśca pañcapādā mahodarāḥ

पश्चादङ्गुलयो रूक्षा विरूपा भैरवस्वनाःघटजानवोऽतिह्रस्वाश्च नीलकण्ठा विभीषणाः

paścādaṅgulayo rūkṣā virūpā bhairavasvanāḥghaṭajānavo'tihrasvāśca nīlakaṇṭhā vibhīṣaṇāḥ

सपुत्रदाराः सुक्रूरा दुर्दर्शनसुनिर्घृणाःविविधानि च रूपाणि तत्रादृश्यन्त रक्षसाम्

saputradārāḥ sukrūrā durdarśanasunirghṛṇāḥvividhāni ca rūpāṇi tatrādṛśyanta rakṣasām

पीत्वा च शोणितं हृष्टाः प्रानृत्यन्गणशोऽपरेइदं वरमिदं मेध्यमिदं स्वाद्विति चाब्रुवन्

pītvā ca śoṇitaṃ hṛṣṭāḥ prānṛtyangaṇaśo'pareidaṃ varamidaṃ medhyamidaṃ svādviti cābruvan

मेदोमज्जास्थिरक्तानां वसानां च भृशाशिताःपरमांसानि खादन्तः क्रव्यादा मांसजीविनः

medomajjāsthiraktānāṃ vasānāṃ ca bhṛśāśitāḥparamāṃsāni khādantaḥ kravyādā māṃsajīvinaḥ

वसां चाप्यपरे पीत्वा पर्यधावन्विकुक्षिलाःनानावक्त्रास्तथा रौद्राः क्रव्यादाः पिशिताशिनः

vasāṃ cāpyapare pītvā paryadhāvanvikukṣilāḥnānāvaktrāstathā raudrāḥ kravyādāḥ piśitāśinaḥ

अयुतानि च तत्रासन्प्रयुतान्यर्बुदानि चरक्षसां घोररूपाणां महतां क्रूरकर्मणाम्

ayutāni ca tatrāsanprayutānyarbudāni carakṣasāṃ ghorarūpāṇāṃ mahatāṃ krūrakarmaṇām

मुदितानां वितृप्तानां तस्मिन्महति वैशसेसमेतानि बहून्यासन्भूतानि च जनाधिप

muditānāṃ vitṛptānāṃ tasminmahati vaiśasesametāni bahūnyāsanbhūtāni ca janādhipa

प्रत्यूषकाले शिबिरात्प्रतिगन्तुमियेष सःनृशोणितावसिक्तस्य द्रौणेरासीदसित्सरुःपाणिना सह संश्लिष्ट एकीभूत इव प्रभो

pratyūṣakāle śibirātpratigantumiyeṣa saḥnṛśoṇitāvasiktasya drauṇerāsīdasitsaruḥpāṇinā saha saṃśliṣṭa ekībhūta iva prabho

स निःशेषानरीन्कृत्वा विरराज जनक्षयेयुगान्ते सर्वभूतानि भस्म कृत्वेव पावकः

sa niḥśeṣānarīnkṛtvā virarāja janakṣayeyugānte sarvabhūtāni bhasma kṛtveva pāvakaḥ

यथाप्रतिज्ञं तत्कर्म कृत्वा द्रौणायनिः प्रभोदुर्गमां पदवीं कृत्वा पितुरासीद्गतज्वरः

yathāpratijñaṃ tatkarma kṛtvā drauṇāyaniḥ prabhodurgamāṃ padavīṃ kṛtvā piturāsīdgatajvaraḥ

यथैव संसुप्तजने शिबिरे प्राविशन्निशितथैव हत्वा निःशब्दे निश्चक्राम नरर्षभः

yathaiva saṃsuptajane śibire prāviśanniśitathaiva hatvā niḥśabde niścakrāma nararṣabhaḥ

निष्क्रम्य शिबिरात्तस्मात्ताभ्यां संगम्य वीर्यवान्आचख्यौ कर्म तत्सर्वं हृष्टः संहर्षयन्विभो

niṣkramya śibirāttasmāttābhyāṃ saṃgamya vīryavānācakhyau karma tatsarvaṃ hṛṣṭaḥ saṃharṣayanvibho

तावप्याचख्यतुस्तस्मै प्रियं प्रियकरौ तदापाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिकृत्तान्सहस्रशःप्रीत्या चोच्चैरुदक्रोशंस्तथैवास्फोटयंस्तलान्

tāvapyācakhyatustasmai priyaṃ priyakarau tadāpāñcālānsṛñjayāṃścaiva vinikṛttānsahasraśaḥprītyā coccairudakrośaṃstathaivāsphoṭayaṃstalān

एवंविधा हि सा रात्रिः सोमकानां जनक्षयेप्रसुप्तानां प्रमत्तानामासीत्सुभृशदारुणा

evaṃvidhā hi sā rātriḥ somakānāṃ janakṣayeprasuptānāṃ pramattānāmāsītsubhṛśadāruṇā

असंशयं हि कालस्य पर्यायो दुरतिक्रमःतादृशा निहता यत्र कृत्वास्माकं जनक्षयम्

asaṃśayaṃ hi kālasya paryāyo duratikramaḥtādṛśā nihatā yatra kṛtvāsmākaṃ janakṣayam

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

प्रागेव सुमहत्कर्म द्रौणिरेतन्महारथःनाकरोदीदृशं कस्मान्मत्पुत्रविजये धृतः

prāgeva sumahatkarma drauṇiretanmahārathaḥnākarodīdṛśaṃ kasmānmatputravijaye dhṛtaḥ

अथ कस्माद्धते क्षत्रे कर्मेदं कृतवानसौद्रोणपुत्रो महेष्वासस्तन्मे शंसितुमर्हसि

atha kasmāddhate kṣatre karmedaṃ kṛtavānasaudroṇaputro maheṣvāsastanme śaṃsitumarhasi

संजय उवाच · saṃjaya uvāca

तेषां नूनं भयान्नासौ कृतवान्कुरुनन्दनअसांनिध्याद्धि पार्थानां केशवस्य च धीमतः

teṣāṃ nūnaṃ bhayānnāsau kṛtavānkurunandanaasāṃnidhyāddhi pārthānāṃ keśavasya ca dhīmataḥ

सात्यकेश्चापि कर्मेदं द्रोणपुत्रेण साधितम्न हि तेषां समक्षं तान्हन्यादपि मरुत्पतिः

sātyakeścāpi karmedaṃ droṇaputreṇa sādhitamna hi teṣāṃ samakṣaṃ tānhanyādapi marutpatiḥ

एतदीदृशकं वृत्तं राजन्सुप्तजने विभोततो जनक्षयं कृत्वा पाण्डवानां महात्ययम्दिष्ट्या दिष्ट्येति चान्योन्यं समेत्योचुर्महारथाः

etadīdṛśakaṃ vṛttaṃ rājansuptajane vibhotato janakṣayaṃ kṛtvā pāṇḍavānāṃ mahātyayamdiṣṭyā diṣṭyeti cānyonyaṃ sametyocurmahārathāḥ

पर्यष्वजत्ततो द्रौणिस्ताभ्यां च प्रतिनन्दितःइदं हर्षाच्च सुमहदाददे वाक्यमुत्तमम्

paryaṣvajattato drauṇistābhyāṃ ca pratinanditaḥidaṃ harṣācca sumahadādade vākyamuttamam

पाञ्चाला निहताः सर्वे द्रौपदेयाश्च सर्वशःसोमका मत्स्यशेषाश्च सर्वे विनिहता मया

pāñcālā nihatāḥ sarve draupadeyāśca sarvaśaḥsomakā matsyaśeṣāśca sarve vinihatā mayā

इदानीं कृतकृत्याः स्म याम तत्रैव माचिरम्यदि जीवति नो राजा तस्मै शंसामहे प्रियम्

idānīṃ kṛtakṛtyāḥ sma yāma tatraiva māciramyadi jīvati no rājā tasmai śaṃsāmahe priyam