Parva.Adhyaya 11.6

धृतराष्ट्र उवाच · dhṛtarāṣṭra uvāca

अहो खलु महद्दुःखं कृच्छ्रवासं वसत्यसौकथं तस्य रतिस्तत्र तुष्टिर्वा वदतां वर

aho khalu mahadduḥkhaṃ kṛcchravāsaṃ vasatyasaukathaṃ tasya ratistatra tuṣṭirvā vadatāṃ vara

स देशः क्व नु यत्रासौ वसते धर्मसंकटेकथं वा स विमुच्येत नरस्तस्मान्महाभयात्

sa deśaḥ kva nu yatrāsau vasate dharmasaṃkaṭekathaṃ vā sa vimucyeta narastasmānmahābhayāt

एतन्मे सर्वमाचक्ष्व साधु चेष्टामहे तथाकृपा मे महती जाता तस्याभ्युद्धरणेन हि

etanme sarvamācakṣva sādhu ceṣṭāmahe tathākṛpā me mahatī jātā tasyābhyuddharaṇena hi

विदुर उवाच · vidura uvāca

उपमानमिदं राजन्मोक्षविद्भिरुदाहृतम्सुगतिं विन्दते येन परलोकेषु मानवः

upamānamidaṃ rājanmokṣavidbhirudāhṛtamsugatiṃ vindate yena paralokeṣu mānavaḥ

यत्तदुच्यति कान्तारं महत्संसार एव सःवनं दुर्गं हि यत्त्वेतत्संसारगहनं हि तत्

yattaducyati kāntāraṃ mahatsaṃsāra eva saḥvanaṃ durgaṃ hi yattvetatsaṃsāragahanaṃ hi tat

ये च ते कथिता व्याला व्याधयस्ते प्रकीर्तिताःया सा नारी बृहत्काया अधितिष्ठति तत्र वैतामाहुस्तु जरां प्राज्ञा वर्णरूपविनाशिनीम्

ye ca te kathitā vyālā vyādhayaste prakīrtitāḥyā sā nārī bṛhatkāyā adhitiṣṭhati tatra vaitāmāhustu jarāṃ prājñā varṇarūpavināśinīm

यस्तत्र कूपो नृपते स तु देहः शरीरिणाम्यस्तत्र वसतेऽधस्तान्महाहिः काल एव सःअन्तकः सर्वभूतानां देहिनां सर्वहार्यसौ

yastatra kūpo nṛpate sa tu dehaḥ śarīriṇāmyastatra vasate'dhastānmahāhiḥ kāla eva saḥantakaḥ sarvabhūtānāṃ dehināṃ sarvahāryasau

कूपमध्ये च या जाता वल्ली यत्र स मानवःप्रताने लम्बते सा तु जीविताशा शरीरिणाम्

kūpamadhye ca yā jātā vallī yatra sa mānavaḥpratāne lambate sā tu jīvitāśā śarīriṇām

स यस्तु कूपवीनाहे तं वृक्षं परिसर्पतिषड्वक्त्रः कुञ्जरो राजन्स तु संवत्सरः स्मृतःमुखानि ऋतवो मासाः पादा द्वादश कीर्तिताः

sa yastu kūpavīnāhe taṃ vṛkṣaṃ parisarpatiṣaḍvaktraḥ kuñjaro rājansa tu saṃvatsaraḥ smṛtaḥmukhāni ṛtavo māsāḥ pādā dvādaśa kīrtitāḥ

ये तु वृक्षं निकृन्तन्ति मूषकाः सततोत्थिताःरात्र्यहानि तु तान्याहुर्भूतानां परिचिन्तकाःये ते मधुकरास्तत्र कामास्ते परिकीर्तिताः

ye tu vṛkṣaṃ nikṛntanti mūṣakāḥ satatotthitāḥrātryahāni tu tānyāhurbhūtānāṃ paricintakāḥye te madhukarāstatra kāmāste parikīrtitāḥ

यास्तु ता बहुशो धाराः स्रवन्ति मधुनिस्रवम्तांस्तु कामरसान्विद्याद्यत्र मज्जन्ति मानवाः

yāstu tā bahuśo dhārāḥ sravanti madhunisravamtāṃstu kāmarasānvidyādyatra majjanti mānavāḥ

एवं संसारचक्रस्य परिवृत्तिं स्म ये विदुःते वै संसारचक्रस्य पाशांश्छिन्दन्ति वै बुधाः

evaṃ saṃsāracakrasya parivṛttiṃ sma ye viduḥte vai saṃsāracakrasya pāśāṃśchindanti vai budhāḥ