Parva.Adhyaya 11.9

जनमेजय उवाच · janamejaya uvāca

गते भगवति व्यासे धृतराष्ट्रो महीपतिःकिमचेष्टत विप्रर्षे तन्मे व्याख्यातुमर्हसि

gate bhagavati vyāse dhṛtarāṣṭro mahīpatiḥkimaceṣṭata viprarṣe tanme vyākhyātumarhasi

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

एतच्छ्रुत्वा नरश्रेष्ठ चिरं ध्यात्वा त्वचेतनःसंजयं योजयेत्युक्त्वा विदुरं प्रत्यभाषत

etacchrutvā naraśreṣṭha ciraṃ dhyātvā tvacetanaḥsaṃjayaṃ yojayetyuktvā viduraṃ pratyabhāṣata

क्षिप्रमानय गान्धारीं सर्वाश्च भरतस्त्रियःवधूं कुन्तीमुपादाय याश्चान्यास्तत्र योषितः

kṣipramānaya gāndhārīṃ sarvāśca bharatastriyaḥvadhūṃ kuntīmupādāya yāścānyāstatra yoṣitaḥ

एवमुक्त्वा स धर्मात्मा विदुरं धर्मवित्तमम्शोकविप्रहतज्ञानो यानमेवान्वपद्यत

evamuktvā sa dharmātmā viduraṃ dharmavittamamśokaviprahatajñāno yānamevānvapadyata

गान्धारी चैव शोकार्ता भर्तुर्वचनचोदितासह कुन्त्या यतो राजा सह स्त्रीभिरुपाद्रवत्

gāndhārī caiva śokārtā bharturvacanacoditāsaha kuntyā yato rājā saha strībhirupādravat

ताः समासाद्य राजानं भृशं शोकसमन्विताःआमन्त्र्यान्योन्यमीयुः स्म भृशमुच्चुक्रुशुस्ततः

tāḥ samāsādya rājānaṃ bhṛśaṃ śokasamanvitāḥāmantryānyonyamīyuḥ sma bhṛśamuccukruśustataḥ

ताः समाश्वासयत्क्षत्ता ताभ्यश्चार्ततरः स्वयम्अश्रुकण्ठीः समारोप्य ततोऽसौ निर्ययौ पुरात्

tāḥ samāśvāsayatkṣattā tābhyaścārtataraḥ svayamaśrukaṇṭhīḥ samāropya tato'sau niryayau purāt

ततः प्रणादः संजज्ञे सर्वेषु कुरुवेश्मसुआकुमारं पुरं सर्वमभवच्छोककर्शितम्

tataḥ praṇādaḥ saṃjajñe sarveṣu kuruveśmasuākumāraṃ puraṃ sarvamabhavacchokakarśitam

अदृष्टपूर्वा या नार्यः पुरा देवगणैरपिपृथग्जनेन दृश्यन्त तास्तदा निहतेश्वराः

adṛṣṭapūrvā yā nāryaḥ purā devagaṇairapipṛthagjanena dṛśyanta tāstadā nihateśvarāḥ

प्रकीर्य केशान्सुशुभान्भूषणान्यवमुच्य चएकवस्त्रधरा नार्यः परिपेतुरनाथवत्

prakīrya keśānsuśubhānbhūṣaṇānyavamucya caekavastradharā nāryaḥ paripeturanāthavat

श्वेतपर्वतरूपेभ्यो गृहेभ्यस्तास्त्वपाक्रमन्गुहाभ्य इव शैलानां पृषत्यो हतयूथपाः

śvetaparvatarūpebhyo gṛhebhyastāstvapākramanguhābhya iva śailānāṃ pṛṣatyo hatayūthapāḥ

तान्युदीर्णानि नारीणां तदा वृन्दान्यनेकशःशोकार्तान्यद्रवन्राजन्किशोरीणामिवाङ्गने

tānyudīrṇāni nārīṇāṃ tadā vṛndānyanekaśaḥśokārtānyadravanrājankiśorīṇāmivāṅgane

प्रगृह्य बाहून्क्रोशन्त्यः पुत्रान्भ्रातॄन्पितॄनपिदर्शयन्तीव ता ह स्म युगान्ते लोकसंक्षयम्

pragṛhya bāhūnkrośantyaḥ putrānbhrātṝnpitṝnapidarśayantīva tā ha sma yugānte lokasaṃkṣayam

विलपन्त्यो रुदन्त्यश्च धावमानास्ततस्ततःशोकेनाभ्याहतज्ञानाः कर्तव्यं न प्रजज्ञिरे

vilapantyo rudantyaśca dhāvamānāstatastataḥśokenābhyāhatajñānāḥ kartavyaṃ na prajajñire

व्रीडां जग्मुः पुरा याः स्म सखीनामपि योषितःता एकवस्त्रा निर्लज्जाः श्वश्रूणां पुरतोऽभवन्

vrīḍāṃ jagmuḥ purā yāḥ sma sakhīnāmapi yoṣitaḥtā ekavastrā nirlajjāḥ śvaśrūṇāṃ purato'bhavan

परस्परं सुसूक्ष्मेषु शोकेष्वाश्वासयन्स्म याःताः शोकविह्वला राजन्नुपैक्षन्त परस्परम्

parasparaṃ susūkṣmeṣu śokeṣvāśvāsayansma yāḥtāḥ śokavihvalā rājannupaikṣanta parasparam

ताभिः परिवृतो राजा रुदतीभिः सहस्रशःनिर्ययौ नगराद्दीनस्तूर्णमायोधनं प्रति

tābhiḥ parivṛto rājā rudatībhiḥ sahasraśaḥniryayau nagarāddīnastūrṇamāyodhanaṃ prati

शिल्पिनो वणिजो वैश्याः सर्वकर्मोपजीविनःते पार्थिवं पुरस्कृत्य निर्ययुर्नगराद्बहिः

śilpino vaṇijo vaiśyāḥ sarvakarmopajīvinaḥte pārthivaṃ puraskṛtya niryayurnagarādbahiḥ

तासां विक्रोशमानानामार्तानां कुरुसंक्षयेप्रादुरासीन्महाञ्शब्दो व्यथयन्भुवनान्युत

tāsāṃ vikrośamānānāmārtānāṃ kurusaṃkṣayeprādurāsīnmahāñśabdo vyathayanbhuvanānyuta

युगान्तकाले संप्राप्ते भूतानां दह्यतामिवअभावः स्यादयं प्राप्त इति भूतानि मेनिरे

yugāntakāle saṃprāpte bhūtānāṃ dahyatāmivaabhāvaḥ syādayaṃ prāpta iti bhūtāni menire

भृशमुद्विग्नमनसस्ते पौराः कुरुसंक्षयेप्राक्रोशन्त महाराज स्वनुरक्तास्तदा भृशम्

bhṛśamudvignamanasaste paurāḥ kurusaṃkṣayeprākrośanta mahārāja svanuraktāstadā bhṛśam