Parva.Adhyaya 12.100

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्प्रतर्दनो मैथिलश्च संग्रामं यत्र चक्रतुः

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanampratardano maithilaśca saṃgrāmaṃ yatra cakratuḥ

यज्ञोपवीती संग्रामे जनको मैथिलो यथायोधानुद्धर्षयामास तन्निबोध युधिष्ठिर

yajñopavītī saṃgrāme janako maithilo yathāyodhānuddharṣayāmāsa tannibodha yudhiṣṭhira

जनको मैथिलो राजा महात्मा सर्वतत्त्ववित्योधान्स्वान्दर्शयामास स्वर्गं नरकमेव च

janako maithilo rājā mahātmā sarvatattvavityodhānsvāndarśayāmāsa svargaṃ narakameva ca

अभीतानामिमे लोका भास्वन्तो हन्त पश्यतपूर्णा गन्धर्वकन्याभिः सर्वकामदुहोऽक्षयाः

abhītānāmime lokā bhāsvanto hanta paśyatapūrṇā gandharvakanyābhiḥ sarvakāmaduho'kṣayāḥ

इमे पलायमानानां नरकाः प्रत्युपस्थिताःअकीर्तिः शाश्वती चैव पतितव्यमनन्तरम्

ime palāyamānānāṃ narakāḥ pratyupasthitāḥakīrtiḥ śāśvatī caiva patitavyamanantaram

तान्दृष्ट्वारीन्विजयतो भूत्वा संत्यागबुद्धयःनरकस्याप्रतिष्ठस्य मा भूत वशवर्तिनः

tāndṛṣṭvārīnvijayato bhūtvā saṃtyāgabuddhayaḥnarakasyāpratiṣṭhasya mā bhūta vaśavartinaḥ

त्यागमूलं हि शूराणां स्वर्गद्वारमनुत्तमम्इत्युक्तास्ते नृपतिना योधाः परपुरंजय

tyāgamūlaṃ hi śūrāṇāṃ svargadvāramanuttamamityuktāste nṛpatinā yodhāḥ parapuraṃjaya

व्यजयन्त रणे शत्रून्हर्षयन्तो जनेश्वरम्तस्मादात्मवता नित्यं स्थातव्यं रणमूर्धनि

vyajayanta raṇe śatrūnharṣayanto janeśvaramtasmādātmavatā nityaṃ sthātavyaṃ raṇamūrdhani

गजानां रथिनो मध्ये रथानामनु सादिनःसादिनामन्तरा स्थाप्यं पादातमिह दंशितम्

gajānāṃ rathino madhye rathānāmanu sādinaḥsādināmantarā sthāpyaṃ pādātamiha daṃśitam

य एवं व्यूहते राजा स नित्यं जयते द्विषःतस्मादेवं विधातव्यं नित्यमेव युधिष्ठिर

ya evaṃ vyūhate rājā sa nityaṃ jayate dviṣaḥtasmādevaṃ vidhātavyaṃ nityameva yudhiṣṭhira

सर्वे सुकृतमिच्छन्तः सुयुद्धेनातिमन्यवःक्षोभयेयुरनीकानि सागरं मकरा इव

sarve sukṛtamicchantaḥ suyuddhenātimanyavaḥkṣobhayeyuranīkāni sāgaraṃ makarā iva

हर्षयेयुर्विषण्णांश्च व्यवस्थाप्य परस्परम्जितां च भूमिं रक्षेत भग्नान्नात्यनुसारयेत्

harṣayeyurviṣaṇṇāṃśca vyavasthāpya parasparamjitāṃ ca bhūmiṃ rakṣeta bhagnānnātyanusārayet

पुनरावर्तमानानां निराशानां च जीवितेन वेगः सुसहो राजंस्तस्मान्नात्यनुसारयेत्

punarāvartamānānāṃ nirāśānāṃ ca jīvitena vegaḥ susaho rājaṃstasmānnātyanusārayet

न हि प्रहर्तुमिच्छन्ति शूराः प्राद्रवतां भयात्तस्मात्पलायमानानां कुर्यान्नात्यनुसारणम्

na hi prahartumicchanti śūrāḥ prādravatāṃ bhayāttasmātpalāyamānānāṃ kuryānnātyanusāraṇam

चराणामचरा ह्यन्नमदंष्ट्रा दंष्ट्रिणामपिअपाणयः पाणिमतामन्नं शूरस्य कातराः

carāṇāmacarā hyannamadaṃṣṭrā daṃṣṭriṇāmapiapāṇayaḥ pāṇimatāmannaṃ śūrasya kātarāḥ

समानपृष्ठोदरपाणिपादाः; पश्चाच्छूरं भीरवोऽनुव्रजन्तिअतो भयार्ताः प्रणिपत्य भूयः; कृत्वाञ्जलीनुपतिष्ठन्ति शूरान्

samānapṛṣṭhodarapāṇipādāḥ; paścācchūraṃ bhīravo'nuvrajantiato bhayārtāḥ praṇipatya bhūyaḥ; kṛtvāñjalīnupatiṣṭhanti śūrān

शूरबाहुषु लोकोऽयं लम्बते पुत्रवत्सदातस्मात्सर्वास्ववस्थासु शूरः संमानमर्हति

śūrabāhuṣu loko'yaṃ lambate putravatsadātasmātsarvāsvavasthāsu śūraḥ saṃmānamarhati

न हि शौर्यात्परं किंचित्त्रिषु लोकेषु विद्यतेशूरः सर्वं पालयति सर्वं शूरे प्रतिष्ठितम्

na hi śauryātparaṃ kiṃcittriṣu lokeṣu vidyateśūraḥ sarvaṃ pālayati sarvaṃ śūre pratiṣṭhitam