Parva.Adhyaya 12.11

अर्जुन उवाच · arjuna uvāca

अत्रैवोदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्तापसैः सह संवादं शक्रस्य भरतर्षभ

atraivodāharantīmamitihāsaṃ purātanamtāpasaiḥ saha saṃvādaṃ śakrasya bharatarṣabha

केचिद्गृहान्परित्यज्य वनमभ्यगमन्द्विजाःअजातश्मश्रवो मन्दाः कुले जाताः प्रवव्रजुः

kecidgṛhānparityajya vanamabhyagamandvijāḥajātaśmaśravo mandāḥ kule jātāḥ pravavrajuḥ

धर्मोऽयमिति मन्वाना ब्रह्मचर्ये व्यवस्थिताःत्यक्त्वा गृहान्पितॄंश्चैव तानिन्द्रोऽन्वकृपायत

dharmo'yamiti manvānā brahmacarye vyavasthitāḥtyaktvā gṛhānpitṝṃścaiva tānindro'nvakṛpāyata

तानाबभाषे भगवान्पक्षी भूत्वा हिरण्मयःसुदुष्करं मनुष्यैश्च यत्कृतं विघसाशिभिः

tānābabhāṣe bhagavānpakṣī bhūtvā hiraṇmayaḥsuduṣkaraṃ manuṣyaiśca yatkṛtaṃ vighasāśibhiḥ

पुण्यं च बत कर्मैषां प्रशस्तं चैव जीवितम्संसिद्धास्ते गतिं मुख्यां प्राप्ता धर्मपरायणाः

puṇyaṃ ca bata karmaiṣāṃ praśastaṃ caiva jīvitamsaṃsiddhāste gatiṃ mukhyāṃ prāptā dharmaparāyaṇāḥ

ऋषय ऊचुःअहो बतायं शकुनिर्विघसाशान्प्रशंसतिअस्मान्नूनमयं शास्ति वयं च विघसाशिनः

ṛṣaya ūcuḥaho batāyaṃ śakunirvighasāśānpraśaṃsatiasmānnūnamayaṃ śāsti vayaṃ ca vighasāśinaḥ

शकुनिरुवाचनाहं युष्मान्प्रशंसामि पङ्कदिग्धान्रजस्वलान्उच्छिष्टभोजिनो मन्दानन्ये वै विघसाशिनः

śakuniruvācanāhaṃ yuṣmānpraśaṃsāmi paṅkadigdhānrajasvalānucchiṣṭabhojino mandānanye vai vighasāśinaḥ

ऋषय ऊचुःइदं श्रेयः परमिति वयमेवाभ्युपास्महेशकुने ब्रूहि यच्छ्रेयो भृशं वै श्रद्दधाम ते

ṛṣaya ūcuḥidaṃ śreyaḥ paramiti vayamevābhyupāsmaheśakune brūhi yacchreyo bhṛśaṃ vai śraddadhāma te

शकुनिरुवाचयदि मां नाभिशङ्कध्वं विभज्यात्मानमात्मनाततोऽहं वः प्रवक्ष्यामि याथातथ्यं हितं वचः

śakuniruvācayadi māṃ nābhiśaṅkadhvaṃ vibhajyātmānamātmanātato'haṃ vaḥ pravakṣyāmi yāthātathyaṃ hitaṃ vacaḥ

ऋषय ऊचुःशृणुमस्ते वचस्तात पन्थानो विदितास्तवनियोगे चैव धर्मात्मन्स्थातुमिच्छाम शाधि नः

ṛṣaya ūcuḥśṛṇumaste vacastāta panthāno viditāstavaniyoge caiva dharmātmansthātumicchāma śādhi naḥ

शकुनिरुवाचचतुष्पदां गौः प्रवरा लोहानां काञ्चनं वरम्शब्दानां प्रवरो मन्त्रो ब्राह्मणो द्विपदां वरः

śakuniruvācacatuṣpadāṃ gauḥ pravarā lohānāṃ kāñcanaṃ varamśabdānāṃ pravaro mantro brāhmaṇo dvipadāṃ varaḥ

मन्त्रोऽयं जातकर्मादि ब्राह्मणस्य विधीयतेजीवतो यो यथाकालं श्मशाननिधनादिति

mantro'yaṃ jātakarmādi brāhmaṇasya vidhīyatejīvato yo yathākālaṃ śmaśānanidhanāditi

कर्माणि वैदिकान्यस्य स्वर्ग्यः पन्थास्त्वनुत्तमःअथ सर्वाणि कर्माणि मन्त्रसिद्धानि चक्षते

karmāṇi vaidikānyasya svargyaḥ panthāstvanuttamaḥatha sarvāṇi karmāṇi mantrasiddhāni cakṣate

आम्नायदृढवादीनि तथा सिद्धिरिहेष्यतेमासार्धमासा ऋतव आदित्यशशितारकम्

āmnāyadṛḍhavādīni tathā siddhiriheṣyatemāsārdhamāsā ṛtava ādityaśaśitārakam

ईहन्ते सर्वभूतानि तदृतं कर्मसङ्गिनाम्सिद्धिक्षेत्रमिदं पुण्यमयमेवाश्रमो महान्

īhante sarvabhūtāni tadṛtaṃ karmasaṅgināmsiddhikṣetramidaṃ puṇyamayamevāśramo mahān

अथ ये कर्म निन्दन्तो मनुष्याः कापथं गताःमूढानामर्थहीनानां तेषामेनस्तु विद्यते

atha ye karma nindanto manuṣyāḥ kāpathaṃ gatāḥmūḍhānāmarthahīnānāṃ teṣāmenastu vidyate

देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्वतान्संत्यज्य मूढा वर्तन्ते ततो यान्त्यश्रुतीपथम्

devavaṃśānpitṛvaṃśānbrahmavaṃśāṃśca śāśvatānsaṃtyajya mūḍhā vartante tato yāntyaśrutīpatham

एतद्वोऽस्तु तपो युक्तं ददानीत्यृषिचोदितम्तस्मात्तदध्यवसतस्तपस्वि तप उच्यते

etadvo'stu tapo yuktaṃ dadānītyṛṣicoditamtasmāttadadhyavasatastapasvi tapa ucyate

देववंशान्पितृवंशान्ब्रह्मवंशांश्च शाश्वतान्संविभज्य गुरोश्चर्यां तद्वै दुष्करमुच्यते

devavaṃśānpitṛvaṃśānbrahmavaṃśāṃśca śāśvatānsaṃvibhajya guroścaryāṃ tadvai duṣkaramucyate

देवा वै दुष्करं कृत्वा विभूतिं परमां गताःतस्माद्गार्हस्थ्यमुद्वोढुं दुष्करं प्रब्रवीमि वः

devā vai duṣkaraṃ kṛtvā vibhūtiṃ paramāṃ gatāḥtasmādgārhasthyamudvoḍhuṃ duṣkaraṃ prabravīmi vaḥ

तपः श्रेष्ठं प्रजानां हि मूलमेतन्न संशयःकुटुम्बविधिनानेन यस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्

tapaḥ śreṣṭhaṃ prajānāṃ hi mūlametanna saṃśayaḥkuṭumbavidhinānena yasminsarvaṃ pratiṣṭhitam

एतद्विदुस्तपो विप्रा द्वंद्वातीता विमत्सराःतस्माद्वनं मध्यमं च लोकेषु तप उच्यते

etadvidustapo viprā dvaṃdvātītā vimatsarāḥtasmādvanaṃ madhyamaṃ ca lokeṣu tapa ucyate

दुराधर्षं पदं चैव गच्छन्ति विघसाशिनःसायंप्रातर्विभज्यान्नं स्वकुटुम्बे यथाविधि

durādharṣaṃ padaṃ caiva gacchanti vighasāśinaḥsāyaṃprātarvibhajyānnaṃ svakuṭumbe yathāvidhi

दत्त्वातिथिभ्यो देवेभ्यः पितृभ्यः स्वजनस्य चअवशिष्टानि येऽश्नन्ति तानाहुर्विघसाशिनः

dattvātithibhyo devebhyaḥ pitṛbhyaḥ svajanasya caavaśiṣṭāni ye'śnanti tānāhurvighasāśinaḥ

तस्मात्स्वधर्ममास्थाय सुव्रताः सत्यवादिनःलोकस्य गुरवो भूत्वा ते भवन्त्यनुपस्कृताः

tasmātsvadharmamāsthāya suvratāḥ satyavādinaḥlokasya guravo bhūtvā te bhavantyanupaskṛtāḥ

त्रिदिवं प्राप्य शक्रस्य स्वर्गलोके विमत्सराःवसन्ति शाश्वतीर्वर्षा जना दुष्करकारिणः

tridivaṃ prāpya śakrasya svargaloke vimatsarāḥvasanti śāśvatīrvarṣā janā duṣkarakāriṇaḥ

ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा तस्य धर्मार्थसंहितम्उत्सृज्य नास्तिकगतिं गार्हस्थ्यं धर्ममाश्रिताः

tataste tadvacaḥ śrutvā tasya dharmārthasaṃhitamutsṛjya nāstikagatiṃ gārhasthyaṃ dharmamāśritāḥ

तस्मात्त्वमपि दुर्धर्ष धैर्यमालम्ब्य शाश्वतम्प्रशाधि पृथिवीं कृत्स्नां हतामित्रां नरोत्तम

tasmāttvamapi durdharṣa dhairyamālambya śāśvatampraśādhi pṛthivīṃ kṛtsnāṃ hatāmitrāṃ narottama