Parva.Adhyaya 12.133

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्यथा दस्युः समर्यादः प्रेत्यभावे न नश्यति

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamyathā dasyuḥ samaryādaḥ pretyabhāve na naśyati

प्रहर्ता मतिमाञ्शूरः श्रुतवाननृशंसवान्रक्षन्नक्षयिणं धर्मं ब्रह्मण्यो गुरुपूजकः

prahartā matimāñśūraḥ śrutavānanṛśaṃsavānrakṣannakṣayiṇaṃ dharmaṃ brahmaṇyo gurupūjakaḥ

निषाद्यां क्षत्रियाज्जातः क्षत्रधर्मानुपालकःकापव्यो नाम नैषादिर्दस्युत्वात्सिद्धिमाप्तवान्

niṣādyāṃ kṣatriyājjātaḥ kṣatradharmānupālakaḥkāpavyo nāma naiṣādirdasyutvātsiddhimāptavān

अरण्ये सायपूर्वाह्णे मृगयूथप्रकोपिताविधिज्ञो मृगजातीनां निपानानां च कोविदः

araṇye sāyapūrvāhṇe mṛgayūthaprakopitāvidhijño mṛgajātīnāṃ nipānānāṃ ca kovidaḥ

सर्वकाननदेशज्ञः पारियात्रचरः सदाधर्मज्ञः सर्वभूतानाममोघेषुर्दृढायुधः

sarvakānanadeśajñaḥ pāriyātracaraḥ sadādharmajñaḥ sarvabhūtānāmamogheṣurdṛḍhāyudhaḥ

अप्यनेकशताः सेना एक एव जिगाय सःस वृद्धावन्धपितरौ महारण्येऽभ्यपूजयत्

apyanekaśatāḥ senā eka eva jigāya saḥsa vṛddhāvandhapitarau mahāraṇye'bhyapūjayat

मधुमांसैर्मूलफलैरन्नैरुच्चावचैरपिसत्कृत्य भोजयामास सम्यक्परिचचार च

madhumāṃsairmūlaphalairannairuccāvacairapisatkṛtya bhojayāmāsa samyakparicacāra ca

आरण्यकान्प्रव्रजितान्ब्राह्मणान्परिपालयन्अपि तेभ्यो मृगान्हत्वा निनाय च महावने

āraṇyakānpravrajitānbrāhmaṇānparipālayanapi tebhyo mṛgānhatvā nināya ca mahāvane

ये स्म न प्रतिगृह्णन्ति दस्युभोजनशङ्कयातेषामासज्य गेहेषु काल्य एव स गच्छति

ye sma na pratigṛhṇanti dasyubhojanaśaṅkayāteṣāmāsajya geheṣu kālya eva sa gacchati

तं बहूनि सहस्राणि ग्रामणित्वेऽभिवव्रिरेनिर्मर्यादानि दस्यूनां निरनुक्रोशकारिणाम्

taṃ bahūni sahasrāṇi grāmaṇitve'bhivavrirenirmaryādāni dasyūnāṃ niranukrośakāriṇām

दस्यव ऊचुःमुहूर्तदेशकालज्ञ प्राज्ञ शीलदृढायुधग्रामणीर्भव नो मुख्यः सर्वेषामेव संमतः

dasyava ūcuḥmuhūrtadeśakālajña prājña śīladṛḍhāyudhagrāmaṇīrbhava no mukhyaḥ sarveṣāmeva saṃmataḥ

यथा यथा वक्ष्यसि नः करिष्यामस्तथा तथापालयास्मान्यथान्यायं यथा माता यथा पिता

yathā yathā vakṣyasi naḥ kariṣyāmastathā tathāpālayāsmānyathānyāyaṃ yathā mātā yathā pitā

कापव्य उवाच · kāpavya uvāca

मा वधीस्त्वं स्त्रियं भीरुं मा शिशुं मा तपस्विनम्नायुध्यमानो हन्तव्यो न च ग्राह्या बलात्स्त्रियः

mā vadhīstvaṃ striyaṃ bhīruṃ mā śiśuṃ mā tapasvinamnāyudhyamāno hantavyo na ca grāhyā balātstriyaḥ

सर्वथा स्त्री न हन्तव्या सर्वसत्त्वेषु युध्यतानित्यं गोब्राह्मणे स्वस्ति योद्धव्यं च तदर्थतः

sarvathā strī na hantavyā sarvasattveṣu yudhyatānityaṃ gobrāhmaṇe svasti yoddhavyaṃ ca tadarthataḥ

सस्यं च नापहन्तव्यं सीरविघ्नं च मा कृथाःपूज्यन्ते यत्र देवाश्च पितरोऽतिथयस्तथा

sasyaṃ ca nāpahantavyaṃ sīravighnaṃ ca mā kṛthāḥpūjyante yatra devāśca pitaro'tithayastathā

सर्वभूतेष्वपि च वै ब्राह्मणो मोक्षमर्हतिकार्या चापचितिस्तेषां सर्वस्वेनापि या भवेत्

sarvabhūteṣvapi ca vai brāhmaṇo mokṣamarhatikāryā cāpacitisteṣāṃ sarvasvenāpi yā bhavet

यस्य ह्येते संप्ररुष्टा मन्त्रयन्ति पराभवम्न तस्य त्रिषु लोकेषु त्राता भवति कश्चन

yasya hyete saṃpraruṣṭā mantrayanti parābhavamna tasya triṣu lokeṣu trātā bhavati kaścana

यो ब्राह्मणान्परिभवेद्विनाशं वापि रोचयेत्सूर्योदय इवावश्यं ध्रुवं तस्य पराभवः

yo brāhmaṇānparibhavedvināśaṃ vāpi rocayetsūryodaya ivāvaśyaṃ dhruvaṃ tasya parābhavaḥ

इहैव फलमासीनः प्रत्याकाङ्क्षति शक्तितःये ये नो न प्रदास्यन्ति तांस्तान्सेनाभियास्यति

ihaiva phalamāsīnaḥ pratyākāṅkṣati śaktitaḥye ye no na pradāsyanti tāṃstānsenābhiyāsyati

शिष्ट्यर्थं विहितो दण्डो न वधार्थं विनिश्चयःये च शिष्टान्प्रबाधन्ते धर्मस्तेषां वधः स्मृतः

śiṣṭyarthaṃ vihito daṇḍo na vadhārthaṃ viniścayaḥye ca śiṣṭānprabādhante dharmasteṣāṃ vadhaḥ smṛtaḥ

ये हि राष्ट्रोपरोधेन वृत्तिं कुर्वन्ति केचनतदेव तेऽनु मीयन्ते कुणपं कृमयो यथा

ye hi rāṣṭroparodhena vṛttiṃ kurvanti kecanatadeva te'nu mīyante kuṇapaṃ kṛmayo yathā

ये पुनर्धर्मशास्त्रेण वर्तेरन्निह दस्यवःअपि ते दस्यवो भूत्वा क्षिप्रं सिद्धिमवाप्नुयुः

ye punardharmaśāstreṇa varteranniha dasyavaḥapi te dasyavo bhūtvā kṣipraṃ siddhimavāpnuyuḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

तत्सर्वमुपचक्रुस्ते कापव्यस्यानुशासनम्वृत्तिं च लेभिरे सर्वे पापेभ्यश्चाप्युपारमन्

tatsarvamupacakruste kāpavyasyānuśāsanamvṛttiṃ ca lebhire sarve pāpebhyaścāpyupāraman

कापव्यः कर्मणा तेन महतीं सिद्धिमाप्तवान्साधूनामाचरन्क्षेमं दस्यून्पापान्निवर्तयन्

kāpavyaḥ karmaṇā tena mahatīṃ siddhimāptavānsādhūnāmācarankṣemaṃ dasyūnpāpānnivartayan

इदं कापव्यचरितं यो नित्यमनुकीर्तयेत्नारण्येभ्यः स भूतेभ्यो भयमार्छेत्कदाचन

idaṃ kāpavyacaritaṃ yo nityamanukīrtayetnāraṇyebhyaḥ sa bhūtebhyo bhayamārchetkadācana

भयं तस्य न मर्त्येभ्यो नामर्त्येभ्यः कथंचनन सतो नासतो राजन्स ह्यरण्येषु गोपतिः

bhayaṃ tasya na martyebhyo nāmartyebhyaḥ kathaṃcanana sato nāsato rājansa hyaraṇyeṣu gopatiḥ