Parva.Adhyaya 12.145

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

विमानस्थौ तु तौ राजँल्लुब्धको वै ददर्श हदृष्ट्वा तौ दंपती दुःखादचिन्तयत सद्गतिम्

vimānasthau tu tau rājam̐llubdhako vai dadarśa hadṛṣṭvā tau daṃpatī duḥkhādacintayata sadgatim

कीदृशेनेह तपसा गच्छेयं परमां गतिम्इति बुद्ध्या विनिश्चित्य गमनायोपचक्रमे

kīdṛśeneha tapasā gaccheyaṃ paramāṃ gatimiti buddhyā viniścitya gamanāyopacakrame

महाप्रस्थानमाश्रित्य लुब्धकः पक्षिजीवनःनिश्चेष्टो मारुताहारो निर्ममः स्वर्गकाङ्क्षया

mahāprasthānamāśritya lubdhakaḥ pakṣijīvanaḥniśceṣṭo mārutāhāro nirmamaḥ svargakāṅkṣayā

ततोऽपश्यत्सुविस्तीर्णं हृद्यं पद्मविभूषितम्नानाद्विजगणाकीर्णं सरः शीतजलं शुभम्पिपासार्तोऽपि तद्दृष्ट्वा तृप्तः स्यान्नात्र संशयः

tato'paśyatsuvistīrṇaṃ hṛdyaṃ padmavibhūṣitamnānādvijagaṇākīrṇaṃ saraḥ śītajalaṃ śubhampipāsārto'pi taddṛṣṭvā tṛptaḥ syānnātra saṃśayaḥ

उपवासकृशोऽत्यर्थं स तु पार्थिव लुब्धकःउपसर्पत संहृष्टः श्वापदाध्युषितं वनम्

upavāsakṛśo'tyarthaṃ sa tu pārthiva lubdhakaḥupasarpata saṃhṛṣṭaḥ śvāpadādhyuṣitaṃ vanam

महान्तं निश्चयं कृत्वा लुब्धकः प्रविवेश हप्रविशन्नेव च वनं निगृहीतः स कण्टकैः

mahāntaṃ niścayaṃ kṛtvā lubdhakaḥ praviveśa hapraviśanneva ca vanaṃ nigṛhītaḥ sa kaṇṭakaiḥ

स कण्टकविभुग्नाङ्गो लोहितार्द्रीकृतच्छविःबभ्राम तस्मिन्विजने नानामृगसमाकुले

sa kaṇṭakavibhugnāṅgo lohitārdrīkṛtacchaviḥbabhrāma tasminvijane nānāmṛgasamākule

ततो द्रुमाणां महतां पवनेन वने तदाउदतिष्ठत संघर्षात्सुमहान्हव्यवाहनः

tato drumāṇāṃ mahatāṃ pavanena vane tadāudatiṣṭhata saṃgharṣātsumahānhavyavāhanaḥ

तद्वनं वृक्षसंकीर्णं लताविटपसंकुलम्ददाह पावकः क्रुद्धो युगान्ताग्निसमप्रभः

tadvanaṃ vṛkṣasaṃkīrṇaṃ latāviṭapasaṃkulamdadāha pāvakaḥ kruddho yugāntāgnisamaprabhaḥ

सज्वालैः पवनोद्धूतैर्विस्फुलिङ्गैः समन्वितःददाह तद्वनं घोरं मृगपक्षिसमाकुलम्

sajvālaiḥ pavanoddhūtairvisphuliṅgaiḥ samanvitaḥdadāha tadvanaṃ ghoraṃ mṛgapakṣisamākulam

ततः स देहमोक्षार्थं संप्रहृष्टेन चेतसाअभ्यधावत संवृद्धं पावकं लुब्धकस्तदा

tataḥ sa dehamokṣārthaṃ saṃprahṛṣṭena cetasāabhyadhāvata saṃvṛddhaṃ pāvakaṃ lubdhakastadā

ततस्तेनाग्निना दग्धो लुब्धको नष्टकिल्बिषःजगाम परमां सिद्धिं तदा भरतसत्तम

tatastenāgninā dagdho lubdhako naṣṭakilbiṣaḥjagāma paramāṃ siddhiṃ tadā bharatasattama

ततः स्वर्गस्थमात्मानं सोऽपश्यद्विगतज्वरःयक्षगन्धर्वसिद्धानां मध्ये भ्राजन्तमिन्द्रवत्

tataḥ svargasthamātmānaṃ so'paśyadvigatajvaraḥyakṣagandharvasiddhānāṃ madhye bhrājantamindravat

एवं खलु कपोतश्च कपोती च पतिव्रतालुब्धकेन सह स्वर्गं गताः पुण्येन कर्मणा

evaṃ khalu kapotaśca kapotī ca pativratālubdhakena saha svargaṃ gatāḥ puṇyena karmaṇā

यापि चैवंविधा नारी भर्तारमनुवर्ततेविराजते हि सा क्षिप्रं कपोतीव दिवि स्थिता

yāpi caivaṃvidhā nārī bhartāramanuvartatevirājate hi sā kṣipraṃ kapotīva divi sthitā

एवमेतत्पुरा वृत्तं लुब्धकस्य महात्मनःकपोतस्य च धर्मिष्ठा गतिः पुण्येन कर्मणा

evametatpurā vṛttaṃ lubdhakasya mahātmanaḥkapotasya ca dharmiṣṭhā gatiḥ puṇyena karmaṇā

यश्चेदं शृणुयान्नित्यं यश्चेदं परिकीर्तयेत्नाशुभं विद्यते तस्य मनसापि प्रमाद्यतः

yaścedaṃ śṛṇuyānnityaṃ yaścedaṃ parikīrtayetnāśubhaṃ vidyate tasya manasāpi pramādyataḥ

युधिष्ठिर महानेष धर्मो धर्मभृतां वरगोघ्नेष्वपि भवेदस्मिन्निष्कृतिः पापकर्मणःनिष्कृतिर्न भवेत्तस्मिन्यो हन्याच्छरणागतम्

yudhiṣṭhira mahāneṣa dharmo dharmabhṛtāṃ varagoghneṣvapi bhavedasminniṣkṛtiḥ pāpakarmaṇaḥniṣkṛtirna bhavettasminyo hanyāccharaṇāgatam