Parva.Adhyaya 12.156

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

सत्यं धर्मे प्रशंसन्ति विप्रर्षिपितृदेवताःसत्यमिच्छाम्यहं श्रोतुं तन्मे ब्रूहि पितामह

satyaṃ dharme praśaṃsanti viprarṣipitṛdevatāḥsatyamicchāmyahaṃ śrotuṃ tanme brūhi pitāmaha

सत्यं किंलक्षणं राजन्कथं वा तदवाप्यतेसत्यं प्राप्य भवेत्किं च कथं चैव तदुच्यते

satyaṃ kiṃlakṣaṇaṃ rājankathaṃ vā tadavāpyatesatyaṃ prāpya bhavetkiṃ ca kathaṃ caiva taducyate

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

चातुर्वर्ण्यस्य धर्माणां संकरो न प्रशस्यतेअविकारितमं सत्यं सर्ववर्णेषु भारत

cāturvarṇyasya dharmāṇāṃ saṃkaro na praśasyateavikāritamaṃ satyaṃ sarvavarṇeṣu bhārata

सत्यं सत्सु सदा धर्मः सत्यं धर्मः सनातनःसत्यमेव नमस्येत सत्यं हि परमा गतिः

satyaṃ satsu sadā dharmaḥ satyaṃ dharmaḥ sanātanaḥsatyameva namasyeta satyaṃ hi paramā gatiḥ

सत्यं धर्मस्तपो योगः सत्यं ब्रह्म सनातनम्सत्यं यज्ञः परः प्रोक्तः सत्ये सर्वं प्रतिष्ठितम्

satyaṃ dharmastapo yogaḥ satyaṃ brahma sanātanamsatyaṃ yajñaḥ paraḥ proktaḥ satye sarvaṃ pratiṣṭhitam

आचारानिह सत्यस्य यथावदनुपूर्वशःलक्षणं च प्रवक्ष्यामि सत्यस्येह यथाक्रमम्

ācārāniha satyasya yathāvadanupūrvaśaḥlakṣaṇaṃ ca pravakṣyāmi satyasyeha yathākramam

प्राप्यते हि यथा सत्यं तच्च श्रोतुं त्वमर्हसिसत्यं त्रयोदशविधं सर्वलोकेषु भारत

prāpyate hi yathā satyaṃ tacca śrotuṃ tvamarhasisatyaṃ trayodaśavidhaṃ sarvalokeṣu bhārata

सत्यं च समता चैव दमश्चैव न संशयःअमात्सर्यं क्षमा चैव ह्रीस्तितिक्षानसूयता

satyaṃ ca samatā caiva damaścaiva na saṃśayaḥamātsaryaṃ kṣamā caiva hrīstitikṣānasūyatā

त्यागो ध्यानमथार्यत्वं धृतिश्च सततं स्थिराअहिंसा चैव राजेन्द्र सत्याकारास्त्रयोदश

tyāgo dhyānamathāryatvaṃ dhṛtiśca satataṃ sthirāahiṃsā caiva rājendra satyākārāstrayodaśa

सत्यं नामाव्ययं नित्यमविकारि तथैव चसर्वधर्माविरुद्धं च योगेनैतदवाप्यते

satyaṃ nāmāvyayaṃ nityamavikāri tathaiva casarvadharmāviruddhaṃ ca yogenaitadavāpyate

आत्मनीष्टे तथानिष्टे रिपौ च समता तथाइच्छाद्वेषक्षयं प्राप्य कामक्रोधक्षयं तथा

ātmanīṣṭe tathāniṣṭe ripau ca samatā tathāicchādveṣakṣayaṃ prāpya kāmakrodhakṣayaṃ tathā

दमो नान्यस्पृहा नित्यं धैर्यं गाम्भीर्यमेव चअभयं क्रोधशमनं ज्ञानेनैतदवाप्यते

damo nānyaspṛhā nityaṃ dhairyaṃ gāmbhīryameva caabhayaṃ krodhaśamanaṃ jñānenaitadavāpyate

अमात्सर्यं बुधाः प्राहुर्दानं धर्मे च संयमम्अवस्थितेन नित्यं च सत्येनामत्सरी भवेत्

amātsaryaṃ budhāḥ prāhurdānaṃ dharme ca saṃyamamavasthitena nityaṃ ca satyenāmatsarī bhavet

अक्षमायाः क्षमायाश्च प्रियाणीहाप्रियाणि चक्षमते सर्वतः साधुः साध्वाप्नोति च सत्यवान्

akṣamāyāḥ kṣamāyāśca priyāṇīhāpriyāṇi cakṣamate sarvataḥ sādhuḥ sādhvāpnoti ca satyavān

कल्याणं कुरुते गाढं ह्रीमान्न श्लाघते क्वचित्प्रशान्तवाङ्मना नित्यं ह्रीस्तु धर्मादवाप्यते

kalyāṇaṃ kurute gāḍhaṃ hrīmānna ślāghate kvacitpraśāntavāṅmanā nityaṃ hrīstu dharmādavāpyate

धर्मार्थहेतोः क्षमते तितिक्षा क्षान्तिरुच्यतेलोकसंग्रहणार्थं तु सा तु धैर्येण लभ्यते

dharmārthahetoḥ kṣamate titikṣā kṣāntirucyatelokasaṃgrahaṇārthaṃ tu sā tu dhairyeṇa labhyate

त्यागः स्नेहस्य यस्त्यागो विषयाणां तथैव चरागद्वेषप्रहीणस्य त्यागो भवति नान्यथा

tyāgaḥ snehasya yastyāgo viṣayāṇāṃ tathaiva carāgadveṣaprahīṇasya tyāgo bhavati nānyathā

आर्यता नाम भूतानां यः करोति प्रयत्नतःशुभं कर्म निराकारो वीतरागत्वमेव च

āryatā nāma bhūtānāṃ yaḥ karoti prayatnataḥśubhaṃ karma nirākāro vītarāgatvameva ca

धृतिर्नाम सुखे दुःखे यथा नाप्नोति विक्रियाम्तां भजेत सदा प्राज्ञो य इच्छेद्भूतिमात्मनः

dhṛtirnāma sukhe duḥkhe yathā nāpnoti vikriyāmtāṃ bhajeta sadā prājño ya icchedbhūtimātmanaḥ

सर्वथा क्षमिणा भाव्यं तथा सत्यपरेण चवीतहर्षभयक्रोधो धृतिमाप्नोति पण्डितः

sarvathā kṣamiṇā bhāvyaṃ tathā satyapareṇa cavītaharṣabhayakrodho dhṛtimāpnoti paṇḍitaḥ

अद्रोहः सर्वभूतेषु कर्मणा मनसा गिराअनुग्रहश्च दानं च सतां धर्मः सनातनः

adrohaḥ sarvabhūteṣu karmaṇā manasā girāanugrahaśca dānaṃ ca satāṃ dharmaḥ sanātanaḥ

एते त्रयोदशाकाराः पृथक्सत्यैकलक्षणाःभजन्ते सत्यमेवेह बृंहयन्ति च भारत

ete trayodaśākārāḥ pṛthaksatyaikalakṣaṇāḥbhajante satyameveha bṛṃhayanti ca bhārata

नान्तः शक्यो गुणानां हि वक्तुं सत्यस्य भारतअतः सत्यं प्रशंसन्ति विप्राः सपितृदेवताः

nāntaḥ śakyo guṇānāṃ hi vaktuṃ satyasya bhārataataḥ satyaṃ praśaṃsanti viprāḥ sapitṛdevatāḥ

नास्ति सत्यात्परो धर्मो नानृतात्पातकं परम्स्थितिर्हि सत्यं धर्मस्य तस्मात्सत्यं न लोपयेत्

nāsti satyātparo dharmo nānṛtātpātakaṃ paramsthitirhi satyaṃ dharmasya tasmātsatyaṃ na lopayet

उपैति सत्याद्दानं हि तथा यज्ञाः सदक्षिणाःव्रताग्निहोत्रं वेदाश्च ये चान्ये धर्मनिश्चयाः

upaiti satyāddānaṃ hi tathā yajñāḥ sadakṣiṇāḥvratāgnihotraṃ vedāśca ye cānye dharmaniścayāḥ

अश्वमेधसहस्रं च सत्यं च तुलया धृतम्अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेवातिरिच्यते

aśvamedhasahasraṃ ca satyaṃ ca tulayā dhṛtamaśvamedhasahasrāddhi satyamevātiricyate