Parva.Adhyaya 12.160

वैशंपायन उवाच · vaiśaṃpāyana uvāca

कथान्तरमथासाद्य खड्गयुद्धविशारदःनकुलः शरतल्पस्थमिदमाह पितामहम्

kathāntaramathāsādya khaḍgayuddhaviśāradaḥnakulaḥ śaratalpasthamidamāha pitāmaham

धनुः प्रहरणं श्रेष्ठमिति वादः पितामहमतस्तु मम धर्मज्ञ खड्ग एव सुसंशितः

dhanuḥ praharaṇaṃ śreṣṭhamiti vādaḥ pitāmahamatastu mama dharmajña khaḍga eva susaṃśitaḥ

विशीर्णे कार्मुके राजन्प्रक्षीणेषु च वाजिषुखड्गेन शक्यते युद्धे साध्वात्मा परिरक्षितुम्

viśīrṇe kārmuke rājanprakṣīṇeṣu ca vājiṣukhaḍgena śakyate yuddhe sādhvātmā parirakṣitum

शरासनधरांश्चैव गदाशक्तिधरांस्तथाएकः खड्गधरो वीरः समर्थः प्रतिबाधितुम्

śarāsanadharāṃścaiva gadāśaktidharāṃstathāekaḥ khaḍgadharo vīraḥ samarthaḥ pratibādhitum

अत्र मे संशयश्चैव कौतूहलमतीव चकिं स्वित्प्रहरणं श्रेष्ठं सर्वयुद्धेषु पार्थिव

atra me saṃśayaścaiva kautūhalamatīva cakiṃ svitpraharaṇaṃ śreṣṭhaṃ sarvayuddheṣu pārthiva

कथं चोत्पादितः खड्गः कस्यार्थाय च केन वापूर्वाचार्यं च खड्गस्य प्रब्रूहि प्रपितामह

kathaṃ cotpāditaḥ khaḍgaḥ kasyārthāya ca kena vāpūrvācāryaṃ ca khaḍgasya prabrūhi prapitāmaha

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा माद्रीपुत्रस्य धीमतःसर्वकौशलसंयुक्तं सूक्ष्मचित्रार्थवच्छुभम्

tasya tadvacanaṃ śrutvā mādrīputrasya dhīmataḥsarvakauśalasaṃyuktaṃ sūkṣmacitrārthavacchubham

ततस्तस्योत्तरं वाक्यं स्वरवर्णोपपादितम्शिक्षान्यायोपसंपन्नं द्रोणशिष्याय पृच्छते

tatastasyottaraṃ vākyaṃ svaravarṇopapāditamśikṣānyāyopasaṃpannaṃ droṇaśiṣyāya pṛcchate

उवाच सर्वधर्मज्ञो धनुर्वेदस्य पारगःशरतल्पगतो भीष्मो नकुलाय महात्मने

uvāca sarvadharmajño dhanurvedasya pāragaḥśaratalpagato bhīṣmo nakulāya mahātmane

तत्त्वं शृणुष्व माद्रेय यदेतत्परिपृच्छसिप्रबोधितोऽस्मि भवता धातुमानिव पर्वतः

tattvaṃ śṛṇuṣva mādreya yadetatparipṛcchasiprabodhito'smi bhavatā dhātumāniva parvataḥ

सलिलैकार्णवं तात पुरा सर्वमभूदिदम्निष्प्रकम्पमनाकाशमनिर्देश्यमहीतलम्

salilaikārṇavaṃ tāta purā sarvamabhūdidamniṣprakampamanākāśamanirdeśyamahītalam

तमःसंवृतमस्पर्शमतिगम्भीरदर्शनम्निःशब्दं चाप्रमेयं च तत्र जज्ञे पितामहः

tamaḥsaṃvṛtamasparśamatigambhīradarśanamniḥśabdaṃ cāprameyaṃ ca tatra jajñe pitāmahaḥ

सोऽसृजद्वायुमग्निं च भास्करं चापि वीर्यवान्आकाशमसृजच्चोर्ध्वमधो भूमिं च नैरृतिम्

so'sṛjadvāyumagniṃ ca bhāskaraṃ cāpi vīryavānākāśamasṛjaccordhvamadho bhūmiṃ ca nairṛtim

नभः सचन्द्रतारं च नक्षत्राणि ग्रहांस्तथासंवत्सरानहोरात्रानृतूनथ लवान्क्षणान्

nabhaḥ sacandratāraṃ ca nakṣatrāṇi grahāṃstathāsaṃvatsarānahorātrānṛtūnatha lavānkṣaṇān

ततः शरीरं लोकस्थं स्थापयित्वा पितामहःजनयामास भगवान्पुत्रानुत्तमतेजसः

tataḥ śarīraṃ lokasthaṃ sthāpayitvā pitāmahaḥjanayāmāsa bhagavānputrānuttamatejasaḥ

मरीचिमृषिमत्रिं च पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम्वसिष्ठाङ्गिरसौ चोभौ रुद्रं च प्रभुमीश्वरम्

marīcimṛṣimatriṃ ca pulastyaṃ pulahaṃ kratumvasiṣṭhāṅgirasau cobhau rudraṃ ca prabhumīśvaram

प्राचेतसस्तथा दक्षः कन्याः षष्टिमजीजनत्ता वै ब्रह्मर्षयः सर्वाः प्रजार्थं प्रतिपेदिरे

prācetasastathā dakṣaḥ kanyāḥ ṣaṣṭimajījanattā vai brahmarṣayaḥ sarvāḥ prajārthaṃ pratipedire

ताभ्यो विश्वानि भूतानि देवाः पितृगणास्तथागन्धर्वाप्सरसश्चैव रक्षांसि विविधानि च

tābhyo viśvāni bhūtāni devāḥ pitṛgaṇāstathāgandharvāpsarasaścaiva rakṣāṃsi vividhāni ca

पतत्रिमृगमीनाश्च प्लवंगाश्च महोरगाःनानाकृतिबलाश्चान्ये जलक्षितिविचारिणः

patatrimṛgamīnāśca plavaṃgāśca mahoragāḥnānākṛtibalāścānye jalakṣitivicāriṇaḥ

औद्भिदाः स्वेदजाश्चैव अण्डजाश्च जरायुजाःजज्ञे तात तथा सर्वं जगत्स्थावरजङ्गमम्

audbhidāḥ svedajāścaiva aṇḍajāśca jarāyujāḥjajñe tāta tathā sarvaṃ jagatsthāvarajaṅgamam

भूतसर्गमिमं कृत्वा सर्वलोकपितामहःशाश्वतं वेदपठितं धर्मं च युयुजे पुनः

bhūtasargamimaṃ kṛtvā sarvalokapitāmahaḥśāśvataṃ vedapaṭhitaṃ dharmaṃ ca yuyuje punaḥ

तस्मिन्धर्मे स्थिता देवाः सहाचार्यपुरोहिताःआदित्या वसवो रुद्राः ससाध्या मरुदश्विनः

tasmindharme sthitā devāḥ sahācāryapurohitāḥādityā vasavo rudrāḥ sasādhyā marudaśvinaḥ

भृग्वत्र्यङ्गिरसः सिद्धाः काश्यपश्च तपोधनःवसिष्ठगौतमागस्त्यास्तथा नारदपर्वतौ

bhṛgvatryaṅgirasaḥ siddhāḥ kāśyapaśca tapodhanaḥvasiṣṭhagautamāgastyāstathā nāradaparvatau

ऋषयो वालखिल्याश्च प्रभासाः सिकतास्तथाघृताचाः सोमवायव्या वैखानसमरीचिपाः

ṛṣayo vālakhilyāśca prabhāsāḥ sikatāstathāghṛtācāḥ somavāyavyā vaikhānasamarīcipāḥ

अकृष्टाश्चैव हंसाश्च ऋषयोऽथाग्नियोनिजाःवानप्रस्थाः पृश्नयश्च स्थिता ब्रह्मानुशासने

akṛṣṭāścaiva haṃsāśca ṛṣayo'thāgniyonijāḥvānaprasthāḥ pṛśnayaśca sthitā brahmānuśāsane

दानवेन्द्रास्त्वतिक्रम्य तत्पितामहशासनम्धर्मस्यापचयं चक्रुः क्रोधलोभसमन्विताः

dānavendrāstvatikramya tatpitāmahaśāsanamdharmasyāpacayaṃ cakruḥ krodhalobhasamanvitāḥ

हिरण्यकशिपुश्चैव हिरण्याक्षो विरोचनःशम्बरो विप्रचित्तिश्च प्रह्रादो नमुचिर्बलिः

hiraṇyakaśipuścaiva hiraṇyākṣo virocanaḥśambaro vipracittiśca prahrādo namucirbaliḥ

एते चान्ये च बहवः सगणा दैत्यदानवाःधर्मसेतुमतिक्रम्य रेमिरेऽधर्मनिश्चयाः

ete cānye ca bahavaḥ sagaṇā daityadānavāḥdharmasetumatikramya remire'dharmaniścayāḥ

सर्वे स्म तुल्यजातीया यथा देवास्तथा वयम्इत्येवं हेतुमास्थाय स्पर्धमानाः सुरर्षिभिः

sarve sma tulyajātīyā yathā devāstathā vayamityevaṃ hetumāsthāya spardhamānāḥ surarṣibhiḥ

न प्रियं नाप्यनुक्रोशं चक्रुर्भूतेषु भारतत्रीनुपायानतिक्रम्य दण्डेन रुरुधुः प्रजाःन जग्मुः संविदं तैश्च दर्पादसुरसत्तमाः

na priyaṃ nāpyanukrośaṃ cakrurbhūteṣu bhāratatrīnupāyānatikramya daṇḍena rurudhuḥ prajāḥna jagmuḥ saṃvidaṃ taiśca darpādasurasattamāḥ

अथ वै भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मर्षिभिरुपस्थितःतदा हिमवतः पृष्ठे सुरम्ये पद्मतारके

atha vai bhagavānbrahmā brahmarṣibhirupasthitaḥtadā himavataḥ pṛṣṭhe suramye padmatārake

शतयोजनविस्तारे मणिमुक्ताचयाचितेतस्मिन्गिरिवरे पुत्र पुष्पितद्रुमकाननेतस्थौ स विबुधश्रेष्ठो ब्रह्मा लोकार्थसिद्धये

śatayojanavistāre maṇimuktācayācitetasmingirivare putra puṣpitadrumakānanetasthau sa vibudhaśreṣṭho brahmā lokārthasiddhaye

ततो वर्षसहस्रान्ते वितानमकरोत्प्रभुःविधिना कल्पदृष्टेन यथोक्तेनोपपादितम्

tato varṣasahasrānte vitānamakarotprabhuḥvidhinā kalpadṛṣṭena yathoktenopapāditam

ऋषिभिर्यज्ञपटुभिर्यथावत्कर्मकर्तृभिःमरुद्भिः परिसंस्तीर्णं दीप्यमानैश्च पावकैः

ṛṣibhiryajñapaṭubhiryathāvatkarmakartṛbhiḥmarudbhiḥ parisaṃstīrṇaṃ dīpyamānaiśca pāvakaiḥ

काञ्चनैर्यज्ञभाण्डैश्च भ्राजिष्णुभिरलंकृतम्वृतं देवगणैश्चैव प्रबभौ यज्ञमण्डलम्

kāñcanairyajñabhāṇḍaiśca bhrājiṣṇubhiralaṃkṛtamvṛtaṃ devagaṇaiścaiva prababhau yajñamaṇḍalam

तथा ब्रह्मर्षिभिश्चैव सदस्यैरुपशोभितम्तत्र घोरतमं वृत्तमृषीणां मे परिश्रुतम्

tathā brahmarṣibhiścaiva sadasyairupaśobhitamtatra ghoratamaṃ vṛttamṛṣīṇāṃ me pariśrutam

चन्द्रमा विमलं व्योम यथाभ्युदिततारकम्विदार्याग्निं तथा भूतमुत्थितं श्रूयते ततः

candramā vimalaṃ vyoma yathābhyuditatārakamvidāryāgniṃ tathā bhūtamutthitaṃ śrūyate tataḥ

नीलोत्पलसवर्णाभं तीक्ष्णदंष्ट्रं कृशोदरम्प्रांशु दुर्दर्शनं चैवाप्यतितेजस्तथैव च

nīlotpalasavarṇābhaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ kṛśodaramprāṃśu durdarśanaṃ caivāpyatitejastathaiva ca

तस्मिन्नुत्पतमाने च प्रचचाल वसुंधरातत्रोर्मिकलिलावर्तश्चुक्षुभे च महार्णवः

tasminnutpatamāne ca pracacāla vasuṃdharātatrormikalilāvartaścukṣubhe ca mahārṇavaḥ

पेतुरुल्का महोत्पाताः शाखाश्च मुमुचुर्द्रुमाःअप्रसन्ना दिशः सर्वाः पवनश्चाशिवो ववौमुहुर्मुहुश्च भूतानि प्राव्यथन्त भयात्तथा

peturulkā mahotpātāḥ śākhāśca mumucurdrumāḥaprasannā diśaḥ sarvāḥ pavanaścāśivo vavaumuhurmuhuśca bhūtāni prāvyathanta bhayāttathā

ततः सुतुमुलं दृष्ट्वा तदद्भुतमुपस्थितम्महर्षिसुरगन्धर्वानुवाचेदं पितामहः

tataḥ sutumulaṃ dṛṣṭvā tadadbhutamupasthitammaharṣisuragandharvānuvācedaṃ pitāmahaḥ

मयैतच्चिन्तितं भूतमसिर्नामैष वीर्यवान्रक्षणार्थाय लोकस्य वधाय च सुरद्विषाम्

mayaitaccintitaṃ bhūtamasirnāmaiṣa vīryavānrakṣaṇārthāya lokasya vadhāya ca suradviṣām

ततस्तद्रूपमुत्सृज्य बभौ निस्त्रिंश एव सःविमलस्तीक्ष्णधारश्च कालान्तक इवोद्यतः

tatastadrūpamutsṛjya babhau nistriṃśa eva saḥvimalastīkṣṇadhāraśca kālāntaka ivodyataḥ

ततस्तं शितिकण्ठाय रुद्रायर्षभकेतवेब्रह्मा ददावसिं दीप्तमधर्मप्रतिवारणम्

tatastaṃ śitikaṇṭhāya rudrāyarṣabhaketavebrahmā dadāvasiṃ dīptamadharmaprativāraṇam

ततः स भगवान्रुद्रो ब्रह्मर्षिगणसंस्तुतःप्रगृह्यासिममेयात्मा रूपमन्यच्चकार ह

tataḥ sa bhagavānrudro brahmarṣigaṇasaṃstutaḥpragṛhyāsimameyātmā rūpamanyaccakāra ha

चतुर्बाहुः स्पृशन्मूर्ध्ना भूस्थितोऽपि नभस्तलम्ऊर्ध्वदृष्टिर्महालिङ्गो मुखाज्ज्वालाः समुत्सृजन्विकुर्वन्बहुधा वर्णान्नीलपाण्डुरलोहितान्

caturbāhuḥ spṛśanmūrdhnā bhūsthito'pi nabhastalamūrdhvadṛṣṭirmahāliṅgo mukhājjvālāḥ samutsṛjanvikurvanbahudhā varṇānnīlapāṇḍuralohitān

बिभ्रत्कृष्णाजिनं वासो हेमप्रवरतारकम्नेत्रं चैकं ललाटेन भास्करप्रतिमं महत्शुशुभाते च विमले द्वे नेत्रे कृष्णपिङ्गले

bibhratkṛṣṇājinaṃ vāso hemapravaratārakamnetraṃ caikaṃ lalāṭena bhāskarapratimaṃ mahatśuśubhāte ca vimale dve netre kṛṣṇapiṅgale

ततो देवो महादेवः शूलपाणिर्भगाक्षिहासंप्रगृह्य तु निस्त्रिंशं कालार्कानलसंनिभम्

tato devo mahādevaḥ śūlapāṇirbhagākṣihāsaṃpragṛhya tu nistriṃśaṃ kālārkānalasaṃnibham

त्रिकूटं चर्म चोद्यम्य सविद्युतमिवाम्बुदम्चचार विविधान्मार्गान्महाबलपराक्रमःविधुन्वन्नसिमाकाशे दानवान्तचिकीर्षया

trikūṭaṃ carma codyamya savidyutamivāmbudamcacāra vividhānmārgānmahābalaparākramaḥvidhunvannasimākāśe dānavāntacikīrṣayā

तस्य नादं विनदतो महाहासं च मुञ्चतःबभौ प्रतिभयं रूपं तदा रुद्रस्य भारत

tasya nādaṃ vinadato mahāhāsaṃ ca muñcataḥbabhau pratibhayaṃ rūpaṃ tadā rudrasya bhārata

तद्रूपधारिणं रुद्रं रौद्रकर्म चिकीर्षवःनिशम्य दानवाः सर्वे हृष्टाः समभिदुद्रुवुः

tadrūpadhāriṇaṃ rudraṃ raudrakarma cikīrṣavaḥniśamya dānavāḥ sarve hṛṣṭāḥ samabhidudruvuḥ

अश्मभिश्चाप्यवर्षन्त प्रदीप्तैश्च तथोल्मुकैःघोरैः प्रहरणैश्चान्यैः शितधारैरयोमुखैः

aśmabhiścāpyavarṣanta pradīptaiśca tatholmukaiḥghoraiḥ praharaṇaiścānyaiḥ śitadhārairayomukhaiḥ

ततस्तद्दानवानीकं संप्रणेतारमच्युतम्रुद्रखड्गबलोद्धूतं प्रचचाल मुमोह च

tatastaddānavānīkaṃ saṃpraṇetāramacyutamrudrakhaḍgabaloddhūtaṃ pracacāla mumoha ca

चित्रं शीघ्रतरत्वाच्च चरन्तमसिधारिणम्तमेकमसुराः सर्वे सहस्रमिति मेनिरे

citraṃ śīghrataratvācca carantamasidhāriṇamtamekamasurāḥ sarve sahasramiti menire

छिन्दन्भिन्दन्रुजन्कृन्तन्दारयन्प्रमथन्नपिअचरद्दैत्यसंघेषु रुद्रोऽग्निरिव कक्षगः

chindanbhindanrujankṛntandārayanpramathannapiacaraddaityasaṃgheṣu rudro'gniriva kakṣagaḥ

असिवेगप्ररुग्णास्ते छिन्नबाहूरुवक्षसःसंप्रकृत्तोत्तमाङ्गाश्च पेतुरुर्व्यां महासुराः

asivegaprarugṇāste chinnabāhūruvakṣasaḥsaṃprakṛttottamāṅgāśca petururvyāṃ mahāsurāḥ

अपरे दानवा भग्ना रुद्रघातावपीडिताःअन्योन्यमभिनर्दन्तो दिशः संप्रतिपेदिरे

apare dānavā bhagnā rudraghātāvapīḍitāḥanyonyamabhinardanto diśaḥ saṃpratipedire

भूमिं केचित्प्रविविशुः पर्वतानपरे तथाअपरे जग्मुराकाशमपरेऽम्भः समाविशन्

bhūmiṃ kecitpraviviśuḥ parvatānapare tathāapare jagmurākāśamapare'mbhaḥ samāviśan

तस्मिन्महति संवृत्ते समरे भृशदारुणेबभौ भूमिः प्रतिभया तदा रुधिरकर्दमा

tasminmahati saṃvṛtte samare bhṛśadāruṇebabhau bhūmiḥ pratibhayā tadā rudhirakardamā

दानवानां शरीरैश्च महद्भिः शोणितोक्षितैःसमाकीर्णा महाबाहो शैलैरिव सकिंशुकैः

dānavānāṃ śarīraiśca mahadbhiḥ śoṇitokṣitaiḥsamākīrṇā mahābāho śailairiva sakiṃśukaiḥ

रुधिरेण परिक्लिन्ना प्रबभौ वसुधा तदारक्तार्द्रवसना श्यामा नारीव मदविह्वला

rudhireṇa pariklinnā prababhau vasudhā tadāraktārdravasanā śyāmā nārīva madavihvalā

स रुद्रो दानवान्हत्वा कृत्वा धर्मोत्तरं जगत्रौद्रं रूपं विहायाशु चक्रे रूपं शिवं शिवः

sa rudro dānavānhatvā kṛtvā dharmottaraṃ jagatraudraṃ rūpaṃ vihāyāśu cakre rūpaṃ śivaṃ śivaḥ

ततो महर्षयः सर्वे सर्वे देवगणास्तथाजयेनाद्भुतकल्पेन देवदेवमथार्चयन्

tato maharṣayaḥ sarve sarve devagaṇāstathājayenādbhutakalpena devadevamathārcayan

ततः स भगवान्रुद्रो दानवक्षतजोक्षितम्असिं धर्मस्य गोप्तारं ददौ सत्कृत्य विष्णवे

tataḥ sa bhagavānrudro dānavakṣatajokṣitamasiṃ dharmasya goptāraṃ dadau satkṛtya viṣṇave

विष्णुर्मरीचये प्रादान्मरीचिर्भगवांश्च तम्महर्षिभ्यो ददौ खड्गमृषयो वासवाय तु

viṣṇurmarīcaye prādānmarīcirbhagavāṃśca tammaharṣibhyo dadau khaḍgamṛṣayo vāsavāya tu

महेन्द्रो लोकपालेभ्यो लोकपालास्तु पुत्रकमनवे सूर्यपुत्राय ददुः खड्गं सुविस्तरम्

mahendro lokapālebhyo lokapālāstu putrakamanave sūryaputrāya daduḥ khaḍgaṃ suvistaram

ऊचुश्चैनं तथैवाद्यं मानुषाणां त्वमीश्वरःअसिना धर्मगर्भेण पालयस्व प्रजा इति

ūcuścainaṃ tathaivādyaṃ mānuṣāṇāṃ tvamīśvaraḥasinā dharmagarbheṇa pālayasva prajā iti

धर्मसेतुमतिक्रान्ताः सूक्ष्मस्थूलार्थकारणात्विभज्य दण्डं रक्ष्याः स्युर्धर्मतो न यदृच्छया

dharmasetumatikrāntāḥ sūkṣmasthūlārthakāraṇātvibhajya daṇḍaṃ rakṣyāḥ syurdharmato na yadṛcchayā

दुर्वाचा निग्रहो दण्डो हिरण्यबहुलस्तथाव्यङ्गनं च शरीरस्य वधो वानल्पकारणात्

durvācā nigraho daṇḍo hiraṇyabahulastathāvyaṅganaṃ ca śarīrasya vadho vānalpakāraṇāt

असेरेतानि रूपाणि दुर्वाचादीनि निर्दिशेत्असेरेव प्रमाणानि परिमाणव्यतिक्रमात्

aseretāni rūpāṇi durvācādīni nirdiśetasereva pramāṇāni parimāṇavyatikramāt

अधिसृज्याथ पुत्रं स्वं प्रजानामधिपं ततःमनुः प्रजानां रक्षार्थं क्षुपाय प्रददावसिम्

adhisṛjyātha putraṃ svaṃ prajānāmadhipaṃ tataḥmanuḥ prajānāṃ rakṣārthaṃ kṣupāya pradadāvasim

क्षुपाज्जग्राह चेक्ष्वाकुरिक्ष्वाकोश्च पुरूरवाःआयुश्च तस्माल्लेभे तं नहुषश्च ततो भुवि

kṣupājjagrāha cekṣvākurikṣvākośca purūravāḥāyuśca tasmāllebhe taṃ nahuṣaśca tato bhuvi

ययातिर्नहुषाच्चापि पूरुस्तस्माच्च लब्धवान्आमूर्तरयसस्तस्मात्ततो भूमिशयो नृपः

yayātirnahuṣāccāpi pūrustasmācca labdhavānāmūrtarayasastasmāttato bhūmiśayo nṛpaḥ

भरतश्चापि दौःषन्तिर्लेभे भूमिशयादसिम्तस्माच्च लेभे धर्मज्ञो राजन्नैडबिडस्तथा

bharataścāpi dauḥṣantirlebhe bhūmiśayādasimtasmācca lebhe dharmajño rājannaiḍabiḍastathā

ततश्चैडबिडाल्लेभे धुन्धुमारो जनेश्वरःधुन्धुमाराच्च काम्बोजो मुचुकुन्दस्ततोऽलभत्

tataścaiḍabiḍāllebhe dhundhumāro janeśvaraḥdhundhumārācca kāmbojo mucukundastato'labhat

मुचुकुन्दान्मरुत्तश्च मरुत्तादपि रैवतःरैवताद्युवनाश्वश्च युवनाश्वात्ततो रघुः

mucukundānmaruttaśca maruttādapi raivataḥraivatādyuvanāśvaśca yuvanāśvāttato raghuḥ

इक्ष्वाकुवंशजस्तस्माद्धरिणाश्वः प्रतापवान्हरिणाश्वादसिं लेभे शुनकः शुनकादपि

ikṣvākuvaṃśajastasmāddhariṇāśvaḥ pratāpavānhariṇāśvādasiṃ lebhe śunakaḥ śunakādapi

उशीनरो वै धर्मात्मा तस्माद्भोजाः सयादवाःयदुभ्यश्च शिबिर्लेभे शिबेश्चापि प्रतर्दनः

uśīnaro vai dharmātmā tasmādbhojāḥ sayādavāḥyadubhyaśca śibirlebhe śibeścāpi pratardanaḥ

प्रतर्दनादष्टकश्च रुशदश्वोऽष्टकादपिरुशदश्वाद्भरद्वाजो द्रोणस्तस्मात्कृपस्ततःततस्त्वं भ्रातृभिः सार्धं परमासिमवाप्तवान्

pratardanādaṣṭakaśca ruśadaśvo'ṣṭakādapiruśadaśvādbharadvājo droṇastasmātkṛpastataḥtatastvaṃ bhrātṛbhiḥ sārdhaṃ paramāsimavāptavān

कृत्तिकाश्चास्य नक्षत्रमसेरग्निश्च दैवतम्रोहिण्यो गोत्रमस्याथ रुद्रश्च गुरुरुत्तमः

kṛttikāścāsya nakṣatramaseragniśca daivatamrohiṇyo gotramasyātha rudraśca gururuttamaḥ

असेरष्टौ च नामानि रहस्यानि निबोध मेपाण्डवेय सदा यानि कीर्तयँल्लभते जयम्

aseraṣṭau ca nāmāni rahasyāni nibodha mepāṇḍaveya sadā yāni kīrtayam̐llabhate jayam

असिर्विशसनः खड्गस्तीक्ष्णवर्त्मा दुरासदःश्रीगर्भो विजयश्चैव धर्मपालस्तथैव च

asirviśasanaḥ khaḍgastīkṣṇavartmā durāsadaḥśrīgarbho vijayaścaiva dharmapālastathaiva ca

अग्र्यः प्रहरणानां च खड्गो माद्रवतीसुतमहेश्वरप्रणीतश्च पुराणे निश्चयं गतः

agryaḥ praharaṇānāṃ ca khaḍgo mādravatīsutamaheśvarapraṇītaśca purāṇe niścayaṃ gataḥ

पृथुस्तूत्पादयामास धनुराद्यमरिंदमतेनेयं पृथिवी पूर्वं वैन्येन परिरक्षिता

pṛthustūtpādayāmāsa dhanurādyamariṃdamateneyaṃ pṛthivī pūrvaṃ vainyena parirakṣitā

तदेतदार्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुमर्हसिअसेश्च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः

tadetadārṣaṃ mādreya pramāṇaṃ kartumarhasiaseśca pūjā kartavyā sadā yuddhaviśāradaiḥ

इत्येष प्रथमः कल्पो व्याख्यातस्ते सुविस्तरःअसेरुत्पत्तिसंसर्गो यथावद्भरतर्षभ

ityeṣa prathamaḥ kalpo vyākhyātaste suvistaraḥaserutpattisaṃsargo yathāvadbharatarṣabha

सर्वथैतदिह श्रुत्वा खड्गसाधनमुत्तमम्लभते पुरुषः कीर्तिं प्रेत्य चानन्त्यमश्नुते

sarvathaitadiha śrutvā khaḍgasādhanamuttamamlabhate puruṣaḥ kīrtiṃ pretya cānantyamaśnute