Parva.Adhyaya 12.166

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अथ तत्र महार्चिष्माननलो वातसारथिःतस्याविदूरे रक्षार्थं खगेन्द्रेण कृतोऽभवत्

atha tatra mahārciṣmānanalo vātasārathiḥtasyāvidūre rakṣārthaṃ khagendreṇa kṛto'bhavat

स चापि पार्श्वे सुष्वाप विश्वस्तो बकराट्तदाकृतघ्नस्तु स दुष्टात्मा तं जिघांसुरजागरत्

sa cāpi pārśve suṣvāpa viśvasto bakarāṭtadākṛtaghnastu sa duṣṭātmā taṃ jighāṃsurajāgarat

ततोऽलातेन दीप्तेन विश्वस्तं निजघान तम्निहत्य च मुदा युक्तः सोऽनुबन्धं न दृष्टवान्

tato'lātena dīptena viśvastaṃ nijaghāna tamnihatya ca mudā yuktaḥ so'nubandhaṃ na dṛṣṭavān

स तं विपक्षरोमाणं कृत्वाग्नावपचत्तदातं गृहीत्वा सुवर्णं च ययौ द्रुततरं द्विजः

sa taṃ vipakṣaromāṇaṃ kṛtvāgnāvapacattadātaṃ gṛhītvā suvarṇaṃ ca yayau drutataraṃ dvijaḥ

ततोऽन्यस्मिन्गते चाह्नि विरूपाक्षोऽब्रवीत्सुतम्न प्रेक्षे राजधर्माणमद्य पुत्र खगोत्तमम्

tato'nyasmingate cāhni virūpākṣo'bravītsutamna prekṣe rājadharmāṇamadya putra khagottamam

स पूर्वसंध्यां ब्रह्माणं वन्दितुं याति सर्वदामां चादृष्ट्वा कदाचित्स न गच्छति गृहान्खगः

sa pūrvasaṃdhyāṃ brahmāṇaṃ vandituṃ yāti sarvadāmāṃ cādṛṣṭvā kadācitsa na gacchati gṛhānkhagaḥ

उभे द्विरात्रं संध्ये वै नाभ्यगात्स ममालयम्तस्मान्न शुध्यते भावो मम स ज्ञायतां सुहृत्

ubhe dvirātraṃ saṃdhye vai nābhyagātsa mamālayamtasmānna śudhyate bhāvo mama sa jñāyatāṃ suhṛt

स्वाध्यायेन वियुक्तो हि ब्रह्मवर्चसवर्जितःतं गतस्तत्र मे शङ्का हन्यात्तं स द्विजाधमः

svādhyāyena viyukto hi brahmavarcasavarjitaḥtaṃ gatastatra me śaṅkā hanyāttaṃ sa dvijādhamaḥ

दुराचारस्तु दुर्बुद्धिरिङ्गितैर्लक्षितो मयानिष्क्रियो दारुणाकारः कृष्णो दस्युरिवाधमः

durācārastu durbuddhiriṅgitairlakṣito mayāniṣkriyo dāruṇākāraḥ kṛṣṇo dasyurivādhamaḥ

गौतमः स गतस्तत्र तेनोद्विग्नं मनो ममपुत्र शीघ्रमितो गत्वा राजधर्मनिवेशनम्ज्ञायतां स विशुद्धात्मा यदि जीवति माचिरम्

gautamaḥ sa gatastatra tenodvignaṃ mano mamaputra śīghramito gatvā rājadharmaniveśanamjñāyatāṃ sa viśuddhātmā yadi jīvati māciram

स एवमुक्तस्त्वरितो रक्षोभिः सहितो ययौन्यग्रोधं तत्र चापश्यत्कङ्कालं राजधर्मणः

sa evamuktastvarito rakṣobhiḥ sahito yayaunyagrodhaṃ tatra cāpaśyatkaṅkālaṃ rājadharmaṇaḥ

स रुदन्नगमत्पुत्रो राक्षसेन्द्रस्य धीमतःत्वरमाणः परं शक्त्या गौतमग्रहणाय वै

sa rudannagamatputro rākṣasendrasya dhīmataḥtvaramāṇaḥ paraṃ śaktyā gautamagrahaṇāya vai

ततोऽविदूरे जगृहुर्गौतमं राक्षसास्तदाराजधर्मशरीरं च पक्षास्थिचरणोज्झितम्

tato'vidūre jagṛhurgautamaṃ rākṣasāstadārājadharmaśarīraṃ ca pakṣāsthicaraṇojjhitam

तमादायाथ रक्षांसि द्रुतं मेरुव्रजं ययुःराज्ञश्च दर्शयामासुः शरीरं राजधर्मणःकृतघ्नं पुरुषं तं च गौतमं पापचेतसम्

tamādāyātha rakṣāṃsi drutaṃ meruvrajaṃ yayuḥrājñaśca darśayāmāsuḥ śarīraṃ rājadharmaṇaḥkṛtaghnaṃ puruṣaṃ taṃ ca gautamaṃ pāpacetasam

रुरोद राजा तं दृष्ट्वा सामात्यः सपुरोहितःआर्तनादश्च सुमहानभूत्तस्य निवेशने

ruroda rājā taṃ dṛṣṭvā sāmātyaḥ sapurohitaḥārtanādaśca sumahānabhūttasya niveśane

सस्त्रीकुमारं च पुरं बभूवास्वस्थमानसम्अथाब्रवीन्नृपः पुत्रं पापोऽयं वध्यतामिति

sastrīkumāraṃ ca puraṃ babhūvāsvasthamānasamathābravīnnṛpaḥ putraṃ pāpo'yaṃ vadhyatāmiti

अस्य मांसैरिमे सर्वे विहरन्तु यथेष्टतःपापाचारः पापकर्मा पापात्मा पापनिश्चयःहन्तव्योऽयं मम मतिर्भवद्भिरिति राक्षसाः

asya māṃsairime sarve viharantu yatheṣṭataḥpāpācāraḥ pāpakarmā pāpātmā pāpaniścayaḥhantavyo'yaṃ mama matirbhavadbhiriti rākṣasāḥ

इत्युक्ता राक्षसेन्द्रेण राक्षसा घोरविक्रमाःनैच्छन्त तं भक्षयितुं पापकर्मायमित्युत

ityuktā rākṣasendreṇa rākṣasā ghoravikramāḥnaicchanta taṃ bhakṣayituṃ pāpakarmāyamityuta

दस्यूनां दीयतामेष साध्वद्य पुरुषाधमःइत्यूचुस्तं महाराज राक्षसेन्द्रं निशाचराः

dasyūnāṃ dīyatāmeṣa sādhvadya puruṣādhamaḥityūcustaṃ mahārāja rākṣasendraṃ niśācarāḥ

शिरोभिश्च गता भूमिमूचू रक्षोगणाधिपम्न दातुमर्हसि त्वं नो भक्षणायास्य किल्बिषम्

śirobhiśca gatā bhūmimūcū rakṣogaṇādhipamna dātumarhasi tvaṃ no bhakṣaṇāyāsya kilbiṣam

एवमस्त्विति तानाह राक्षसेन्द्रो निशाचरान्दस्यूनां दीयतामेष कृतघ्नोऽद्यैव राक्षसाः

evamastviti tānāha rākṣasendro niśācarāndasyūnāṃ dīyatāmeṣa kṛtaghno'dyaiva rākṣasāḥ

इत्युक्ते तस्य ते दासाः शूलमुद्गरपाणयःछित्त्वा तं खण्डशः पापं दस्युभ्यः प्रददुस्तदा

ityukte tasya te dāsāḥ śūlamudgarapāṇayaḥchittvā taṃ khaṇḍaśaḥ pāpaṃ dasyubhyaḥ pradadustadā

दस्यवश्चापि नैच्छन्त तमत्तुं पापकारिणम्क्रव्यादा अपि राजेन्द्र कृतघ्नं नोपभुञ्जते

dasyavaścāpi naicchanta tamattuṃ pāpakāriṇamkravyādā api rājendra kṛtaghnaṃ nopabhuñjate

ब्रह्मघ्ने च सुरापे च चोरे भग्नव्रते तथानिष्कृतिर्विहिता राजन्कृतघ्ने नास्ति निष्कृतिः

brahmaghne ca surāpe ca core bhagnavrate tathāniṣkṛtirvihitā rājankṛtaghne nāsti niṣkṛtiḥ

मित्रद्रोही नृशंसश्च कृतघ्नश्च नराधमःक्रव्यादैः कृमिभिश्चान्यैर्न भुज्यन्ते हि तादृशाः

mitradrohī nṛśaṃsaśca kṛtaghnaśca narādhamaḥkravyādaiḥ kṛmibhiścānyairna bhujyante hi tādṛśāḥ