Parva.Adhyaya 12.198

मनुरुवाचज्ञानं ज्ञेयाभिनिर्वृत्तं विद्धि ज्ञानगुणं मनःप्रज्ञाकरणसंयुक्तं ततो बुद्धिः प्रवर्तते

manuruvācajñānaṃ jñeyābhinirvṛttaṃ viddhi jñānaguṇaṃ manaḥprajñākaraṇasaṃyuktaṃ tato buddhiḥ pravartate

यदा कर्मगुणोपेता बुद्धिर्मनसि वर्ततेतदा प्रज्ञायते ब्रह्म ध्यानयोगसमाधिना

yadā karmaguṇopetā buddhirmanasi vartatetadā prajñāyate brahma dhyānayogasamādhinā

सेयं गुणवती बुद्धिर्गुणेष्वेवाभिवर्ततेअवताराभिनिःस्रोतं गिरेः शृङ्गादिवोदकम्

seyaṃ guṇavatī buddhirguṇeṣvevābhivartateavatārābhiniḥsrotaṃ gireḥ śṛṅgādivodakam

यदा निर्गुणमाप्नोति ध्यानं मनसि पूर्वजम्तदा प्रज्ञायते ब्रह्म निकष्यं निकषे यथा

yadā nirguṇamāpnoti dhyānaṃ manasi pūrvajamtadā prajñāyate brahma nikaṣyaṃ nikaṣe yathā

मनस्त्वपहृतं बुद्धिमिन्द्रियार्थनिदर्शनम्न समक्षं गुणावेक्षि निर्गुणस्य निदर्शनम्

manastvapahṛtaṃ buddhimindriyārthanidarśanamna samakṣaṃ guṇāvekṣi nirguṇasya nidarśanam

सर्वाण्येतानि संवार्य द्वाराणि मनसि स्थितःमनस्येकाग्रतां कृत्वा तत्परं प्रतिपद्यते

sarvāṇyetāni saṃvārya dvārāṇi manasi sthitaḥmanasyekāgratāṃ kṛtvā tatparaṃ pratipadyate

यथा महान्ति भूतानि निवर्तन्ते गुणक्षयेतथेन्द्रियाण्युपादाय बुद्धिर्मनसि वर्तते

yathā mahānti bhūtāni nivartante guṇakṣayetathendriyāṇyupādāya buddhirmanasi vartate

यदा मनसि सा बुद्धिर्वर्ततेऽन्तरचारिणीव्यवसायगुणोपेता तदा संपद्यते मनः

yadā manasi sā buddhirvartate'ntaracāriṇīvyavasāyaguṇopetā tadā saṃpadyate manaḥ

गुणवद्भिर्गुणोपेतं यदा ध्यानगुणं मनःतदा सर्वगुणान्हित्वा निर्गुणं प्रतिपद्यते

guṇavadbhirguṇopetaṃ yadā dhyānaguṇaṃ manaḥtadā sarvaguṇānhitvā nirguṇaṃ pratipadyate

अव्यक्तस्येह विज्ञाने नास्ति तुल्यं निदर्शनम्यत्र नास्ति पदन्यासः कस्तं विषयमाप्नुयात्

avyaktasyeha vijñāne nāsti tulyaṃ nidarśanamyatra nāsti padanyāsaḥ kastaṃ viṣayamāpnuyāt

तपसा चानुमानेन गुणैर्जात्या श्रुतेन चनिनीषेत्तत्परं ब्रह्म विशुद्धेनान्तरात्मना

tapasā cānumānena guṇairjātyā śrutena caninīṣettatparaṃ brahma viśuddhenāntarātmanā

गुणहीनो हि तं मार्गं बहिः समनुवर्ततेगुणाभावात्प्रकृत्या च निस्तर्क्यं ज्ञेयसंमितम्

guṇahīno hi taṃ mārgaṃ bahiḥ samanuvartateguṇābhāvātprakṛtyā ca nistarkyaṃ jñeyasaṃmitam

नैर्गुण्याद्ब्रह्म चाप्नोति सगुणत्वान्निवर्ततेगुणप्रसारिणी बुद्धिर्हुताशन इवेन्धने

nairguṇyādbrahma cāpnoti saguṇatvānnivartateguṇaprasāriṇī buddhirhutāśana ivendhane

यथा पञ्च विमुक्तानि इन्द्रियाणि स्वकर्मभिःतथा तत्परमं ब्रह्म विमुक्तं प्रकृतेः परम्

yathā pañca vimuktāni indriyāṇi svakarmabhiḥtathā tatparamaṃ brahma vimuktaṃ prakṛteḥ param

एवं प्रकृतितः सर्वे प्रभवन्ति शरीरिणःनिवर्तन्ते निवृत्तौ च सर्गं नैवोपयान्ति च

evaṃ prakṛtitaḥ sarve prabhavanti śarīriṇaḥnivartante nivṛttau ca sargaṃ naivopayānti ca

पुरुषः प्रकृतिर्बुद्धिर्विशेषाश्चेन्द्रियाणि चअहंकारोऽभिमानश्च संभूतो भूतसंज्ञकः

puruṣaḥ prakṛtirbuddhirviśeṣāścendriyāṇi caahaṃkāro'bhimānaśca saṃbhūto bhūtasaṃjñakaḥ

एकस्याद्या प्रवृत्तिस्तु प्रधानात्संप्रवर्ततेद्वितीया मिथुनव्यक्तिमविशेषान्नियच्छति

ekasyādyā pravṛttistu pradhānātsaṃpravartatedvitīyā mithunavyaktimaviśeṣānniyacchati

धर्मादुत्कृष्यते श्रेयस्तथाश्रेयोऽप्यधर्मतःरागवान्प्रकृतिं ह्येति विरक्तो ज्ञानवान्भवेत्

dharmādutkṛṣyate śreyastathāśreyo'pyadharmataḥrāgavānprakṛtiṃ hyeti virakto jñānavānbhavet