Parva.Adhyaya 12.222

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

किंशीलः किंसमाचारः किंविद्यः किंपरायणःप्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम्

kiṃśīlaḥ kiṃsamācāraḥ kiṃvidyaḥ kiṃparāyaṇaḥprāpnoti brahmaṇaḥ sthānaṃ yatparaṃ prakṛterdhruvam

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

मोक्षधर्मेषु नियतो लघ्वाहारो जितेन्द्रियःप्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम्

mokṣadharmeṣu niyato laghvāhāro jitendriyaḥprāpnoti brahmaṇaḥ sthānaṃ yatparaṃ prakṛterdhruvam

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्जैगीषव्यस्य संवादमसितस्य च भारत

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamjaigīṣavyasya saṃvādamasitasya ca bhārata

जैगीषव्यं महाप्राज्ञं धर्माणामागतागमम्अक्रुध्यन्तमहृष्यन्तमसितो देवलोऽब्रवीत्

jaigīṣavyaṃ mahāprājñaṃ dharmāṇāmāgatāgamamakrudhyantamahṛṣyantamasito devalo'bravīt

न प्रीयसे वन्द्यमानो निन्द्यमानो न कुप्यसिका ते प्रज्ञा कुतश्चैषा किं चैतस्याः परायणम्

na prīyase vandyamāno nindyamāno na kupyasikā te prajñā kutaścaiṣā kiṃ caitasyāḥ parāyaṇam

इति तेनानुयुक्तः स तमुवाच महातपाःमहद्वाक्यमसंदिग्धं पुष्कलार्थपदं शुचि

iti tenānuyuktaḥ sa tamuvāca mahātapāḥmahadvākyamasaṃdigdhaṃ puṣkalārthapadaṃ śuci

या गतिर्या परा निष्ठा या शान्तिः पुण्यकर्मणाम्तां तेऽहं संप्रवक्ष्यामि यन्मां पृच्छसि वै द्विज

yā gatiryā parā niṣṭhā yā śāntiḥ puṇyakarmaṇāmtāṃ te'haṃ saṃpravakṣyāmi yanmāṃ pṛcchasi vai dvija

निन्दत्सु च समो नित्यं प्रशंसत्सु च देवलनिह्नुवन्ति च ये तेषां समयं सुकृतं च ये

nindatsu ca samo nityaṃ praśaṃsatsu ca devalanihnuvanti ca ye teṣāṃ samayaṃ sukṛtaṃ ca ye

उक्ताश्च न विवक्षन्ति वक्तारमहिते रतम्प्रतिहन्तुं न चेच्छन्ति हन्तारं वै मनीषिणः

uktāśca na vivakṣanti vaktāramahite ratampratihantuṃ na cecchanti hantāraṃ vai manīṣiṇaḥ

नाप्राप्तमनुशोचन्ति प्राप्तकालानि कुर्वतेन चातीतानि शोचन्ति न चैनान्प्रतिजानते

nāprāptamanuśocanti prāptakālāni kurvatena cātītāni śocanti na cainānpratijānate

संप्राप्तानां च पूज्यानां कामादर्थेषु देवलयथोपपत्तिं कुर्वन्ति शक्तिमन्तः कृतव्रताः

saṃprāptānāṃ ca pūjyānāṃ kāmādartheṣu devalayathopapattiṃ kurvanti śaktimantaḥ kṛtavratāḥ

पक्वविद्या महाप्राज्ञा जितक्रोधा जितेन्द्रियाःमनसा कर्मणा वाचा नापराध्यन्ति कस्यचित्

pakvavidyā mahāprājñā jitakrodhā jitendriyāḥmanasā karmaṇā vācā nāparādhyanti kasyacit

अनीर्षवो न चान्योन्यं विहिंसन्ति कदाचनन च जातूपतप्यन्ते धीराः परसमृद्धिभिः

anīrṣavo na cānyonyaṃ vihiṃsanti kadācanana ca jātūpatapyante dhīrāḥ parasamṛddhibhiḥ

निन्दाप्रशंसे चात्यर्थं न वदन्ति परस्य येन च निन्दाप्रशंसाभ्यां विक्रियन्ते कदाचन

nindāpraśaṃse cātyarthaṃ na vadanti parasya yena ca nindāpraśaṃsābhyāṃ vikriyante kadācana

सर्वतश्च प्रशान्ता ये सर्वभूतहिते रताःन क्रुध्यन्ति न हृष्यन्ति नापराध्यन्ति कस्यचित्विमुच्य हृदयग्रन्थींश्चङ्क्रम्यन्ते यथासुखम्

sarvataśca praśāntā ye sarvabhūtahite ratāḥna krudhyanti na hṛṣyanti nāparādhyanti kasyacitvimucya hṛdayagranthīṃścaṅkramyante yathāsukham

न येषां बान्धवाः सन्ति ये चान्येषां न बान्धवाःअमित्राश्च न सन्त्येषां ये चामित्रा न कस्यचित्

na yeṣāṃ bāndhavāḥ santi ye cānyeṣāṃ na bāndhavāḥamitrāśca na santyeṣāṃ ye cāmitrā na kasyacit

य एवं कुर्वते मर्त्याः सुखं जीवन्ति सर्वदाधर्ममेवानुवर्तन्ते धर्मज्ञा द्विजसत्तमये ह्यतो विच्युता मार्गात्ते हृष्यन्त्युद्विजन्ति च

ya evaṃ kurvate martyāḥ sukhaṃ jīvanti sarvadādharmamevānuvartante dharmajñā dvijasattamaye hyato vicyutā mārgātte hṛṣyantyudvijanti ca

आस्थितस्तमहं मार्गमसूयिष्यामि कं कथम्निन्द्यमानः प्रशस्तो वा हृष्येयं केन हेतुना

āsthitastamahaṃ mārgamasūyiṣyāmi kaṃ kathamnindyamānaḥ praśasto vā hṛṣyeyaṃ kena hetunā

यद्यदिच्छन्ति तन्मार्गमभिगच्छन्ति मानवाःन मे निन्दाप्रशंसाभ्यां ह्रासवृद्धी भविष्यतः

yadyadicchanti tanmārgamabhigacchanti mānavāḥna me nindāpraśaṃsābhyāṃ hrāsavṛddhī bhaviṣyataḥ

अमृतस्येव संतृप्येदवमानस्य तत्त्ववित्विषस्येवोद्विजेन्नित्यं संमानस्य विचक्षणः

amṛtasyeva saṃtṛpyedavamānasya tattvavitviṣasyevodvijennityaṃ saṃmānasya vicakṣaṇaḥ

अवज्ञातः सुखं शेते इह चामुत्र चोभयोःविमुक्तः सर्वपापेभ्यो योऽवमन्ता स बध्यते

avajñātaḥ sukhaṃ śete iha cāmutra cobhayoḥvimuktaḥ sarvapāpebhyo yo'vamantā sa badhyate

परां गतिं च ये केचित्प्रार्थयन्ति मनीषिणःएतद्व्रतं समाश्रित्य सुखमेधन्ति ते जनाः

parāṃ gatiṃ ca ye kecitprārthayanti manīṣiṇaḥetadvrataṃ samāśritya sukhamedhanti te janāḥ

सर्वतश्च समाहृत्य क्रतून्सर्वाञ्जितेन्द्रियःप्राप्नोति ब्रह्मणः स्थानं यत्परं प्रकृतेर्ध्रुवम्

sarvataśca samāhṛtya kratūnsarvāñjitendriyaḥprāpnoti brahmaṇaḥ sthānaṃ yatparaṃ prakṛterdhruvam

नास्य देवा न गन्धर्वा न पिशाचा न राक्षसाःपदमन्ववरोहन्ति प्राप्तस्य परमां गतिम्

nāsya devā na gandharvā na piśācā na rākṣasāḥpadamanvavarohanti prāptasya paramāṃ gatim