Parva.Adhyaya 12.223

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

प्रियः सर्वस्य लोकस्य सर्वसत्त्वाभिनन्दितागुणैः सर्वैरुपेतश्च को न्वस्ति भुवि मानवः

priyaḥ sarvasya lokasya sarvasattvābhinanditāguṇaiḥ sarvairupetaśca ko nvasti bhuvi mānavaḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्र ते वर्तयिष्यामि पृच्छतो भरतर्षभउग्रसेनस्य संवादं नारदे केशवस्य च

atra te vartayiṣyāmi pṛcchato bharatarṣabhaugrasenasya saṃvādaṃ nārade keśavasya ca

उग्रसेन उवाच · ugrasena uvāca

पश्य संकल्पते लोको नारदस्य प्रकीर्तनेमन्ये स गुणसंपन्नो ब्रूहि तन्मम पृच्छतः

paśya saṃkalpate loko nāradasya prakīrtanemanye sa guṇasaṃpanno brūhi tanmama pṛcchataḥ

वासुदेव उवाच · vāsudeva uvāca

कुकुराधिप यान्मन्ये शृणु तान्मे विवक्षतःनारदस्य गुणान्साधून्संक्षेपेण नराधिप

kukurādhipa yānmanye śṛṇu tānme vivakṣataḥnāradasya guṇānsādhūnsaṃkṣepeṇa narādhipa

न चारित्रनिमित्तोऽस्याहंकारो देहपातनःअभिन्नश्रुतचारित्रस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

na cāritranimitto'syāhaṃkāro dehapātanaḥabhinnaśrutacāritrastasmātsarvatra pūjitaḥ

तपस्वी नारदो बाढं वाचि नास्य व्यतिक्रमःकामाद्वा यदि वा लोभात्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

tapasvī nārado bāḍhaṃ vāci nāsya vyatikramaḥkāmādvā yadi vā lobhāttasmātsarvatra pūjitaḥ

अध्यात्मविधितत्त्वज्ञः क्षान्तः शक्तो जितेन्द्रियःऋजुश्च सत्यवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः

adhyātmavidhitattvajñaḥ kṣāntaḥ śakto jitendriyaḥṛjuśca satyavādī ca tasmātsarvatra pūjitaḥ

तेजसा यशसा बुद्ध्या नयेन विनयेन चजन्मना तपसा वृद्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

tejasā yaśasā buddhyā nayena vinayena cajanmanā tapasā vṛddhastasmātsarvatra pūjitaḥ

सुखशीलः सुसंभोगः सुभोज्यः स्वादरः शुचिःसुवाक्यश्चाप्यनीर्ष्यश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः

sukhaśīlaḥ susaṃbhogaḥ subhojyaḥ svādaraḥ śuciḥsuvākyaścāpyanīrṣyaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ

कल्याणं कुरुते बाढं पापमस्मिन्न विद्यतेन प्रीयते परानर्थैस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

kalyāṇaṃ kurute bāḍhaṃ pāpamasminna vidyatena prīyate parānarthaistasmātsarvatra pūjitaḥ

वेदश्रुतिभिराख्यानैरर्थानभिजिगीषतेतितिक्षुरनवज्ञश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः

vedaśrutibhirākhyānairarthānabhijigīṣatetitikṣuranavajñaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ

समत्वाद्धि प्रियो नास्ति नाप्रियश्च कथंचनमनोनुकूलवादी च तस्मात्सर्वत्र पूजितः

samatvāddhi priyo nāsti nāpriyaśca kathaṃcanamanonukūlavādī ca tasmātsarvatra pūjitaḥ

बहुश्रुतश्चैत्रकथः पण्डितोऽनलसोऽशठःअदीनोऽक्रोधनोऽलुब्धस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

bahuśrutaścaitrakathaḥ paṇḍito'nalaso'śaṭhaḥadīno'krodhano'lubdhastasmātsarvatra pūjitaḥ

नार्थे न धर्मे कामे वा भूतपूर्वोऽस्य विग्रहःदोषाश्चास्य समुच्छिन्नास्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

nārthe na dharme kāme vā bhūtapūrvo'sya vigrahaḥdoṣāścāsya samucchinnāstasmātsarvatra pūjitaḥ

दृढभक्तिरनिन्द्यात्मा श्रुतवाननृशंसवान्वीतसंमोहदोषश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः

dṛḍhabhaktiranindyātmā śrutavānanṛśaṃsavānvītasaṃmohadoṣaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ

असक्तः सर्वसङ्गेषु सक्तात्मेव च लक्ष्यतेअदीर्घसंशयो वाग्मी तस्मात्सर्वत्र पूजितः

asaktaḥ sarvasaṅgeṣu saktātmeva ca lakṣyateadīrghasaṃśayo vāgmī tasmātsarvatra pūjitaḥ

समाधिर्नास्य मानार्थे नात्मानं स्तौति कर्हिचित्अनीर्ष्युर्दृढसंभाषस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

samādhirnāsya mānārthe nātmānaṃ stauti karhicitanīrṣyurdṛḍhasaṃbhāṣastasmātsarvatra pūjitaḥ

लोकस्य विविधं वृत्तं प्रकृतेश्चाप्यकुत्सयन्संसर्गविद्याकुशलस्तस्मात्सर्वत्र पूजितः

lokasya vividhaṃ vṛttaṃ prakṛteścāpyakutsayansaṃsargavidyākuśalastasmātsarvatra pūjitaḥ

नासूयत्यागमं कंचित्स्वं तपो नोपजीवतिअवन्ध्यकालो वश्यात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः

nāsūyatyāgamaṃ kaṃcitsvaṃ tapo nopajīvatiavandhyakālo vaśyātmā tasmātsarvatra pūjitaḥ

कृतश्रमः कृतप्रज्ञो न च तृप्तः समाधितःनियमस्थोऽप्रमत्तश्च तस्मात्सर्वत्र पूजितः

kṛtaśramaḥ kṛtaprajño na ca tṛptaḥ samādhitaḥniyamastho'pramattaśca tasmātsarvatra pūjitaḥ

सापत्रपश्च युक्तश्च सुनेयः श्रेयसे परैःअभेत्ता परगुह्यानां तस्मात्सर्वत्र पूजितः

sāpatrapaśca yuktaśca suneyaḥ śreyase paraiḥabhettā paraguhyānāṃ tasmātsarvatra pūjitaḥ

न हृष्यत्यर्थलाभेषु नालाभेषु व्यथत्यपिस्थिरबुद्धिरसक्तात्मा तस्मात्सर्वत्र पूजितः

na hṛṣyatyarthalābheṣu nālābheṣu vyathatyapisthirabuddhirasaktātmā tasmātsarvatra pūjitaḥ

तं सर्वगुणसंपन्नं दक्षं शुचिमकातरम्कालज्ञं च नयज्ञं च कः प्रियं न करिष्यति

taṃ sarvaguṇasaṃpannaṃ dakṣaṃ śucimakātaramkālajñaṃ ca nayajñaṃ ca kaḥ priyaṃ na kariṣyati