Parva.Adhyaya 12.249

स्थाणुरुवाचप्रजासर्गनिमित्तं मे कार्यवत्तामिमां प्रभोविद्धि सृष्टास्त्वया हीमा मा कुप्यासां पितामह

sthāṇuruvācaprajāsarganimittaṃ me kāryavattāmimāṃ prabhoviddhi sṛṣṭāstvayā hīmā mā kupyāsāṃ pitāmaha

तव तेजोग्निना देव प्रजा दह्यन्ति सर्वशःता दृष्ट्वा मम कारुण्यं मा कुप्यासां जगत्प्रभो

tava tejogninā deva prajā dahyanti sarvaśaḥtā dṛṣṭvā mama kāruṇyaṃ mā kupyāsāṃ jagatprabho

प्रजापतिरुवाचन कुप्ये न च मे कामो न भवेरन्प्रजा इतिलाघवार्थं धरण्यास्तु ततः संहार इष्यते

prajāpatiruvācana kupye na ca me kāmo na bhaveranprajā itilāghavārthaṃ dharaṇyāstu tataḥ saṃhāra iṣyate

इयं हि मां सदा देवी भारार्ता समचोदयत्संहारार्थं महादेव भारेणाप्सु निमज्जति

iyaṃ hi māṃ sadā devī bhārārtā samacodayatsaṃhārārthaṃ mahādeva bhāreṇāpsu nimajjati

यदाहं नाधिगच्छामि बुद्ध्या बहु विचारयन्संहारमासां वृद्धानां ततो मां क्रोध आविशत्

yadāhaṃ nādhigacchāmi buddhyā bahu vicārayansaṃhāramāsāṃ vṛddhānāṃ tato māṃ krodha āviśat

स्थाणुरुवाचसंहारान्तं प्रसीदस्व मा क्रुधस्त्रिदशेश्वरमा प्रजाः स्थावरं चैव जङ्गमं च विनीनशः

sthāṇuruvācasaṃhārāntaṃ prasīdasva mā krudhastridaśeśvaramā prajāḥ sthāvaraṃ caiva jaṅgamaṃ ca vinīnaśaḥ

पल्वलानि च सर्वाणि सर्वं चैव तृणोलपम्स्थावरं जङ्गमं चैव भूतग्रामं चतुर्विधम्

palvalāni ca sarvāṇi sarvaṃ caiva tṛṇolapamsthāvaraṃ jaṅgamaṃ caiva bhūtagrāmaṃ caturvidham

तदेतद्भस्मसाद्भूतं जगत्सर्वमुपप्लुतम्प्रसीद भगवन्साधो वर एष वृतो मया

tadetadbhasmasādbhūtaṃ jagatsarvamupaplutamprasīda bhagavansādho vara eṣa vṛto mayā

नष्टा न पुनरेष्यन्ति प्रजा ह्येताः कथंचनतस्मान्निवर्त्यतामेतत्तेजः स्वेनैव तेजसा

naṣṭā na punareṣyanti prajā hyetāḥ kathaṃcanatasmānnivartyatāmetattejaḥ svenaiva tejasā

उपायमन्यं संपश्य प्रजानां हितकाम्ययायथेमे जन्तवः सर्वे निवर्तेरन्परंतप

upāyamanyaṃ saṃpaśya prajānāṃ hitakāmyayāyatheme jantavaḥ sarve nivarteranparaṃtapa

अभावमभिगच्छेयुरुत्सन्नप्रजनाः प्रजाःअधिदैवनियुक्तोऽस्मि त्वया लोकेष्विहेश्वर

abhāvamabhigaccheyurutsannaprajanāḥ prajāḥadhidaivaniyukto'smi tvayā lokeṣviheśvara

त्वद्भवं हि जगन्नाथ जगत्स्थावरजङ्गमम्प्रसाद्य त्वां महादेव याचाम्यावृत्तिजाः प्रजाः

tvadbhavaṃ hi jagannātha jagatsthāvarajaṅgamamprasādya tvāṃ mahādeva yācāmyāvṛttijāḥ prajāḥ

नारद उवाच · nārada uvāca

श्रुत्वा तु वचनं देवः स्थाणोर्नियतवाङ्मनाःतेजस्तत्स्वं निजग्राह पुनरेवान्तरात्मना

śrutvā tu vacanaṃ devaḥ sthāṇorniyatavāṅmanāḥtejastatsvaṃ nijagrāha punarevāntarātmanā

ततोऽग्निमुपसंगृह्य भगवाँल्लोकपूजितःप्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कल्पयामास वै प्रभुः

tato'gnimupasaṃgṛhya bhagavām̐llokapūjitaḥpravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kalpayāmāsa vai prabhuḥ

उपसंहरतस्तस्य तमग्निं रोषजं तदाप्रादुर्बभूव विश्वेभ्यः खेभ्यो नारी महात्मनः

upasaṃharatastasya tamagniṃ roṣajaṃ tadāprādurbabhūva viśvebhyaḥ khebhyo nārī mahātmanaḥ

कृष्णा रक्ताम्बरधरा रक्तनेत्रतलान्तरादिव्यकुण्डलसंपन्ना दिव्याभरणभूषिता

kṛṣṇā raktāmbaradharā raktanetratalāntarādivyakuṇḍalasaṃpannā divyābharaṇabhūṣitā

सा विनिःसृत्य वै खेभ्यो दक्षिणामाश्रिता दिशम्ददृशातेऽथ तौ कन्यां देवौ विश्वेश्वरावुभौ

sā viniḥsṛtya vai khebhyo dakṣiṇāmāśritā diśamdadṛśāte'tha tau kanyāṃ devau viśveśvarāvubhau

तामाहूय तदा देवो लोकानामादिरीश्वरःमृत्यो इति महीपाल जहि चेमाः प्रजा इति

tāmāhūya tadā devo lokānāmādirīśvaraḥmṛtyo iti mahīpāla jahi cemāḥ prajā iti

त्वं हि संहारबुद्ध्या मे चिन्तिता रुषितेन चतस्मात्संहर सर्वास्त्वं प्रजाः सजडपण्डिताः

tvaṃ hi saṃhārabuddhyā me cintitā ruṣitena catasmātsaṃhara sarvāstvaṃ prajāḥ sajaḍapaṇḍitāḥ

अविशेषेण चैव त्वं प्रजाः संहर भामिनिमम त्वं हि नियोगेन श्रेयः परमवाप्स्यसि

aviśeṣeṇa caiva tvaṃ prajāḥ saṃhara bhāminimama tvaṃ hi niyogena śreyaḥ paramavāpsyasi

एवमुक्ता तु सा देवी मृत्युः कमलमालिनीप्रदध्यौ दुःखिता बाला साश्रुपातमतीव हि

evamuktā tu sā devī mṛtyuḥ kamalamālinīpradadhyau duḥkhitā bālā sāśrupātamatīva hi

पाणिभ्यां चैव जग्राह तान्यश्रूणि जनेश्वरःमानवानां हितार्थाय ययाचे पुनरेव च

pāṇibhyāṃ caiva jagrāha tānyaśrūṇi janeśvaraḥmānavānāṃ hitārthāya yayāce punareva ca