Parva.Adhyaya 12.257

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्प्रजानामनुकम्पार्थं गीतं राज्ञा विचख्नुना

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamprajānāmanukampārthaṃ gītaṃ rājñā vicakhnunā

छिन्नस्थूणं वृषं दृष्ट्वा विरावं च गवां भृशम्गोग्रहे यज्ञवाटस्य प्रेक्षमाणः स पार्थिवः

chinnasthūṇaṃ vṛṣaṃ dṛṣṭvā virāvaṃ ca gavāṃ bhṛśamgograhe yajñavāṭasya prekṣamāṇaḥ sa pārthivaḥ

स्वस्ति गोभ्योऽस्तु लोकेषु ततो निर्वचनं कृतम्हिंसायां हि प्रवृत्तायामाशीरेषानुकल्पिता

svasti gobhyo'stu lokeṣu tato nirvacanaṃ kṛtamhiṃsāyāṃ hi pravṛttāyāmāśīreṣānukalpitā

अव्यवस्थितमर्यादैर्विमूढैर्नास्तिकैर्नरैःसंशयात्मभिरव्यक्तैर्हिंसा समनुकीर्तिता

avyavasthitamaryādairvimūḍhairnāstikairnaraiḥsaṃśayātmabhiravyaktairhiṃsā samanukīrtitā

सर्वकर्मस्वहिंसा हि धर्मात्मा मनुरब्रवीत्कामरागाद्विहिंसन्ति बहिर्वेद्यां पशून्नराः

sarvakarmasvahiṃsā hi dharmātmā manurabravītkāmarāgādvihiṃsanti bahirvedyāṃ paśūnnarāḥ

तस्मात्प्रमाणतः कार्यो धर्मः सूक्ष्मो विजानताअहिंसैव हि सर्वेभ्यो धर्मेभ्यो ज्यायसी मता

tasmātpramāṇataḥ kāryo dharmaḥ sūkṣmo vijānatāahiṃsaiva hi sarvebhyo dharmebhyo jyāyasī matā

उपोष्य संशितो भूत्वा हित्वा वेदकृताः श्रुतीःआचार इत्यनाचाराः कृपणाः फलहेतवः

upoṣya saṃśito bhūtvā hitvā vedakṛtāḥ śrutīḥācāra ityanācārāḥ kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ

यदि यज्ञांश्च वृक्षांश्च यूपांश्चोद्दिश्य मानवाःवृथा मांसानि खादन्ति नैष धर्मः प्रशस्यते

yadi yajñāṃśca vṛkṣāṃśca yūpāṃścoddiśya mānavāḥvṛthā māṃsāni khādanti naiṣa dharmaḥ praśasyate

मांसं मधु सुरा मत्स्या आसवं कृसरौदनम्धूर्तैः प्रवर्तितं ह्येतन्नैतद्वेदेषु कल्पितम्

māṃsaṃ madhu surā matsyā āsavaṃ kṛsaraudanamdhūrtaiḥ pravartitaṃ hyetannaitadvedeṣu kalpitam

कामान्मोहाच्च लोभाच्च लौल्यमेतत्प्रवर्तितम्विष्णुमेवाभिजानन्ति सर्वयज्ञेषु ब्राह्मणाःपायसैः सुमनोभिश्च तस्यापि यजनं स्मृतम्

kāmānmohācca lobhācca laulyametatpravartitamviṣṇumevābhijānanti sarvayajñeṣu brāhmaṇāḥpāyasaiḥ sumanobhiśca tasyāpi yajanaṃ smṛtam

यज्ञियाश्चैव ये वृक्षा वेदेषु परिकल्पिताःयच्चापि किंचित्कर्तव्यमन्यच्चोक्षैः सुसंस्कृतम्महासत्त्वैः शुद्धभावैः सर्वं देवार्हमेव तत्

yajñiyāścaiva ye vṛkṣā vedeṣu parikalpitāḥyaccāpi kiṃcitkartavyamanyaccokṣaiḥ susaṃskṛtammahāsattvaiḥ śuddhabhāvaiḥ sarvaṃ devārhameva tat

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

शरीरमापदश्चापि विवदन्त्यविहिंसतःकथं यात्रा शरीरस्य निरारम्भस्य सेत्स्यति

śarīramāpadaścāpi vivadantyavihiṃsataḥkathaṃ yātrā śarīrasya nirārambhasya setsyati

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

यथा शरीरं न ग्लायेन्नेयान्मृत्युवशं यथातथा कर्मसु वर्तेत समर्थो धर्ममाचरेत्

yathā śarīraṃ na glāyenneyānmṛtyuvaśaṃ yathātathā karmasu varteta samartho dharmamācaret