Parva.Adhyaya 12.348

नाग उवाच · nāga uvāca

अथ ब्राह्मणरूपेण कं तं समनुपश्यसिमानुषं केवलं विप्रं देवं वाथ शुचिस्मिते

atha brāhmaṇarūpeṇa kaṃ taṃ samanupaśyasimānuṣaṃ kevalaṃ vipraṃ devaṃ vātha śucismite

को हि मां मानुषः शक्तो द्रष्टुकामो यशस्विनिसंदर्शनरुचिर्वाक्यमाज्ञापूर्वं वदिष्यति

ko hi māṃ mānuṣaḥ śakto draṣṭukāmo yaśasvinisaṃdarśanarucirvākyamājñāpūrvaṃ vadiṣyati

सुरासुरगणानां च देवर्षीणां च भामिनिननु नागा महावीर्याः सौरसेयास्तरस्विनः

surāsuragaṇānāṃ ca devarṣīṇāṃ ca bhāmininanu nāgā mahāvīryāḥ sauraseyāstarasvinaḥ

वन्दनीयाश्च वरदा वयमप्यनुयायिनःमनुष्याणां विशेषेण धनाध्यक्षा इति श्रुतिः

vandanīyāśca varadā vayamapyanuyāyinaḥmanuṣyāṇāṃ viśeṣeṇa dhanādhyakṣā iti śrutiḥ

नागभार्योवाचआर्जवेनाभिजानामि नासौ देवोऽनिलाशनएकं त्वस्य विजानामि भक्तिमानतिरोषणः

nāgabhāryovācaārjavenābhijānāmi nāsau devo'nilāśanaekaṃ tvasya vijānāmi bhaktimānatiroṣaṇaḥ

स हि कार्यान्तराकाङ्क्षी जलेप्सुः स्तोकको यथावर्षं वर्षप्रियः पक्षी दर्शनं तव काङ्क्षति

sa hi kāryāntarākāṅkṣī jalepsuḥ stokako yathāvarṣaṃ varṣapriyaḥ pakṣī darśanaṃ tava kāṅkṣati

न हि त्वा दैवतं किंचिद्विविग्नं प्रतिपालयेत्तुल्ये ह्यभिजने जातो न कश्चित्पर्युपासते

na hi tvā daivataṃ kiṃcidvivignaṃ pratipālayettulye hyabhijane jāto na kaścitparyupāsate

तद्रोषं सहजं त्यक्त्वा त्वमेनं द्रष्टुमर्हसिआशाछेदेन तस्याद्य नात्मानं दग्धुमर्हसि

tadroṣaṃ sahajaṃ tyaktvā tvamenaṃ draṣṭumarhasiāśāchedena tasyādya nātmānaṃ dagdhumarhasi

आशया त्वभिपन्नानामकृत्वाश्रुप्रमार्जनम्राजा वा राजपुत्रो वा भ्रूणहत्यैव युज्यते

āśayā tvabhipannānāmakṛtvāśrupramārjanamrājā vā rājaputro vā bhrūṇahatyaiva yujyate

मौनाज्ज्ञानफलावाप्तिर्दानेन च यशो महत्वाग्मित्वं सत्यवाक्येन परत्र च महीयते

maunājjñānaphalāvāptirdānena ca yaśo mahatvāgmitvaṃ satyavākyena paratra ca mahīyate

भूमिप्रदानेन गतिं लभत्याश्रमसंमिताम्नष्टस्यार्थस्य संप्राप्तिं कृत्वा फलमुपाश्नुते

bhūmipradānena gatiṃ labhatyāśramasaṃmitāmnaṣṭasyārthasya saṃprāptiṃ kṛtvā phalamupāśnute

अभिप्रेतामसंक्लिष्टां कृत्वाकामवतीं क्रियाम्न याति निरयं कश्चिदिति धर्मविदो विदुः

abhipretāmasaṃkliṣṭāṃ kṛtvākāmavatīṃ kriyāmna yāti nirayaṃ kaściditi dharmavido viduḥ

नाग उवाच · nāga uvāca

अभिमानेन मानो मे जातिदोषेण वै महान्रोषः संकल्पजः साध्वि दग्धो वाचाग्निना त्वया

abhimānena māno me jātidoṣeṇa vai mahānroṣaḥ saṃkalpajaḥ sādhvi dagdho vācāgninā tvayā

न च रोषादहं साध्वि पश्येयमधिकं तमःयस्य वक्तव्यतां यान्ति विशेषेण भुजंगमाः

na ca roṣādahaṃ sādhvi paśyeyamadhikaṃ tamaḥyasya vaktavyatāṃ yānti viśeṣeṇa bhujaṃgamāḥ

दोषस्य हि वशं गत्वा दशग्रीवः प्रतापवान्तथा शक्रप्रतिस्पर्धी हतो रामेण संयुगे

doṣasya hi vaśaṃ gatvā daśagrīvaḥ pratāpavāntathā śakrapratispardhī hato rāmeṇa saṃyuge

अन्तःपुरगतं वत्सं श्रुत्वा रामेण निर्हृतम्धर्षणाद्रोषसंविग्नाः कार्तवीर्यसुता हताः

antaḥpuragataṃ vatsaṃ śrutvā rāmeṇa nirhṛtamdharṣaṇādroṣasaṃvignāḥ kārtavīryasutā hatāḥ

जामदग्न्येन रामेण सहस्रनयनोपमःसंयुगे निहतो रोषात्कार्तवीर्यो महाबलः

jāmadagnyena rāmeṇa sahasranayanopamaḥsaṃyuge nihato roṣātkārtavīryo mahābalaḥ

तदेष तपसां शत्रुः श्रेयसश्च निपातनःनिगृहीतो मया रोषः श्रुत्वैव वचनं तव

tadeṣa tapasāṃ śatruḥ śreyasaśca nipātanaḥnigṛhīto mayā roṣaḥ śrutvaiva vacanaṃ tava

आत्मानं च विशेषेण प्रशंसाम्यनपायिनियस्य मे त्वं विशालाक्षि भार्या सर्वगुणान्विता

ātmānaṃ ca viśeṣeṇa praśaṃsāmyanapāyiniyasya me tvaṃ viśālākṣi bhāryā sarvaguṇānvitā

एष तत्रैव गच्छामि यत्र तिष्ठत्यसौ द्विजःसर्वथा चोक्तवान्वाक्यं नाकृतार्थः प्रयास्यति

eṣa tatraiva gacchāmi yatra tiṣṭhatyasau dvijaḥsarvathā coktavānvākyaṃ nākṛtārthaḥ prayāsyati