Parva.Adhyaya 12.62

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

शिवान्सुखान्महोदर्कानहिंस्राँल्लोकसंमतान्ब्रूहि धर्मान्सुखोपायान्मद्विधानां सुखावहान्

śivānsukhānmahodarkānahiṃsrām̐llokasaṃmatānbrūhi dharmānsukhopāyānmadvidhānāṃ sukhāvahān

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

ब्राह्मणस्येह चत्वार आश्रमा विहिताः प्रभोवर्णास्ताननुवर्तन्ते त्रयो भरतसत्तम

brāhmaṇasyeha catvāra āśramā vihitāḥ prabhovarṇāstānanuvartante trayo bharatasattama

उक्तानि कर्माणि बहूनि राज;न्स्वर्ग्याणि राजन्यपरायणानिनेमानि दृष्टान्तविधौ स्मृतानि; क्षात्रे हि सर्वं विहितं यथावत्

uktāni karmāṇi bahūni rāja;nsvargyāṇi rājanyaparāyaṇāninemāni dṛṣṭāntavidhau smṛtāni; kṣātre hi sarvaṃ vihitaṃ yathāvat

क्षात्राणि वैश्यानि च सेवमानः; शौद्राणि कर्माणि च ब्राह्मणः सन्अस्मिँल्लोके निन्दितो मन्दचेताः; परे च लोके निरयं प्रयाति

kṣātrāṇi vaiśyāni ca sevamānaḥ; śaudrāṇi karmāṇi ca brāhmaṇaḥ sanasmim̐lloke nindito mandacetāḥ; pare ca loke nirayaṃ prayāti

या संज्ञा विहिता लोके दासे शुनि वृके पशौविकर्मणि स्थिते विप्रे तां संज्ञां कुरु पाण्डव

yā saṃjñā vihitā loke dāse śuni vṛke paśauvikarmaṇi sthite vipre tāṃ saṃjñāṃ kuru pāṇḍava

षट्कर्मसंप्रवृत्तस्य आश्रमेषु चतुर्ष्वपिसर्वधर्मोपपन्नस्य संभूतस्य कृतात्मनः

ṣaṭkarmasaṃpravṛttasya āśrameṣu caturṣvapisarvadharmopapannasya saṃbhūtasya kṛtātmanaḥ

ब्राह्मणस्य विशुद्धस्य तपस्यभिरतस्य चनिराशिषो वदान्यस्य लोका ह्यक्षरसंज्ञिताः

brāhmaṇasya viśuddhasya tapasyabhiratasya canirāśiṣo vadānyasya lokā hyakṣarasaṃjñitāḥ

यो यस्मिन्कुरुते कर्म यादृशं येन यत्र चतादृशं तादृशेनैव स गुणं प्रतिपद्यते

yo yasminkurute karma yādṛśaṃ yena yatra catādṛśaṃ tādṛśenaiva sa guṇaṃ pratipadyate

वृद्ध्या कृषिवणिक्त्वेन जीवसंजीवनेन चवेत्तुमर्हसि राजेन्द्र स्वाध्यायगणितं महत्

vṛddhyā kṛṣivaṇiktvena jīvasaṃjīvanena cavettumarhasi rājendra svādhyāyagaṇitaṃ mahat

कालसंचोदितः कालः कालपर्यायनिश्चितःउत्तमाधममध्यानि कर्माणि कुरुतेऽवशः

kālasaṃcoditaḥ kālaḥ kālaparyāyaniścitaḥuttamādhamamadhyāni karmāṇi kurute'vaśaḥ

अन्तवन्ति प्रदानानि पुरा श्रेयस्कराणि चस्वकर्मनिरतो लोको ह्यक्षरः सर्वतोमुखः

antavanti pradānāni purā śreyaskarāṇi casvakarmanirato loko hyakṣaraḥ sarvatomukhaḥ