Parva.Adhyaya 12.96

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अथ यो विजिगीषेत क्षत्रियः क्षत्रियं युधिकस्तस्य धर्म्यो विजय एतत्पृष्टो ब्रवीहि मे

atha yo vijigīṣeta kṣatriyaḥ kṣatriyaṃ yudhikastasya dharmyo vijaya etatpṛṣṭo bravīhi me

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

ससहायोऽसहायो वा राष्ट्रमागम्य भूमिपःब्रूयादहं वो राजेति रक्षिष्यामि च वः सदा

sasahāyo'sahāyo vā rāṣṭramāgamya bhūmipaḥbrūyādahaṃ vo rājeti rakṣiṣyāmi ca vaḥ sadā

मम धर्म्यं बलिं दत्त किं वा मां प्रतिपत्स्यथते चेत्तमागतं तत्र वृणुयुः कुशलं भवेत्

mama dharmyaṃ baliṃ datta kiṃ vā māṃ pratipatsyathate cettamāgataṃ tatra vṛṇuyuḥ kuśalaṃ bhavet

ते चेदक्षत्रियाः सन्तो विरुध्येयुः कथंचनसर्वोपायैर्नियन्तव्या विकर्मस्था नराधिप

te cedakṣatriyāḥ santo virudhyeyuḥ kathaṃcanasarvopāyairniyantavyā vikarmasthā narādhipa

अशक्तं क्षत्रियं मत्वा शस्त्रं गृह्णात्यथापरःत्राणायाप्यसमर्थं तं मन्यमानमतीव च

aśaktaṃ kṣatriyaṃ matvā śastraṃ gṛhṇātyathāparaḥtrāṇāyāpyasamarthaṃ taṃ manyamānamatīva ca

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

अथ यः क्षत्रियो राजा क्षत्रियं प्रत्युपाव्रजेत्कथं स प्रतियोद्धव्यस्तन्मे ब्रूहि पितामह

atha yaḥ kṣatriyo rājā kṣatriyaṃ pratyupāvrajetkathaṃ sa pratiyoddhavyastanme brūhi pitāmaha

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

नासंनद्धो नाकवचो योद्धव्यः क्षत्रियो रणेएक एकेन वाच्यश्च विसृजस्व क्षिपामि च

nāsaṃnaddho nākavaco yoddhavyaḥ kṣatriyo raṇeeka ekena vācyaśca visṛjasva kṣipāmi ca

स चेत्संनद्ध आगच्छेत्संनद्धव्यं ततो भवेत्स चेत्ससैन्य आगच्छेत्ससैन्यस्तमथाह्वयेत्

sa cetsaṃnaddha āgacchetsaṃnaddhavyaṃ tato bhavetsa cetsasainya āgacchetsasainyastamathāhvayet

स चेन्निकृत्या युध्येत निकृत्या तं प्रयोधयेत्अथ चेद्धर्मतो युध्येद्धर्मेणैव निवारयेत्

sa cennikṛtyā yudhyeta nikṛtyā taṃ prayodhayetatha ceddharmato yudhyeddharmeṇaiva nivārayet

नाश्वेन रथिनं यायादुदियाद्रथिनं रथीव्यसने न प्रहर्तव्यं न भीताय जिताय च

nāśvena rathinaṃ yāyādudiyādrathinaṃ rathīvyasane na prahartavyaṃ na bhītāya jitāya ca

नेषुर्लिप्तो न कर्णी स्यादसतामेतदायुधम्जयार्थमेव योद्धव्यं न क्रुध्येदजिघांसतः

neṣurlipto na karṇī syādasatāmetadāyudhamjayārthameva yoddhavyaṃ na krudhyedajighāṃsataḥ

साधूनां तु मिथोभेदात्साधुश्चेद्व्यसनी भवेत्सव्रणो नाभिहन्तव्यो नानपत्यः कथंचन

sādhūnāṃ tu mithobhedātsādhuścedvyasanī bhavetsavraṇo nābhihantavyo nānapatyaḥ kathaṃcana

भग्नशस्त्रो विपन्नाश्वश्छिन्नज्यो हतवाहनःचिकित्स्यः स्यात्स्वविषये प्राप्यो वा स्वगृहान्भवेत्निर्व्रणोऽपि च मोक्तव्य एष धर्मः सनातनः

bhagnaśastro vipannāśvaśchinnajyo hatavāhanaḥcikitsyaḥ syātsvaviṣaye prāpyo vā svagṛhānbhavetnirvraṇo'pi ca moktavya eṣa dharmaḥ sanātanaḥ

तस्माद्धर्मेण योद्धव्यं मनुः स्वायंभुवोऽब्रवीत्सत्सु नित्यं सतां धर्मस्तमास्थाय न नाशयेत्

tasmāddharmeṇa yoddhavyaṃ manuḥ svāyaṃbhuvo'bravītsatsu nityaṃ satāṃ dharmastamāsthāya na nāśayet

यो वै जयत्यधर्मेण क्षत्रियो वर्धमानकःआत्मानमात्मना हन्ति पापो निकृतिजीवनः

yo vai jayatyadharmeṇa kṣatriyo vardhamānakaḥātmānamātmanā hanti pāpo nikṛtijīvanaḥ

कर्म चैतदसाधूनामसाधुं साधुना जयेत्धर्मेण निधनं श्रेयो न जयः पापकर्मणा

karma caitadasādhūnāmasādhuṃ sādhunā jayetdharmeṇa nidhanaṃ śreyo na jayaḥ pāpakarmaṇā

नाधर्मश्चरितो राजन्सद्यः फलति गौरिवमूलान्यस्य प्रशाखाश्च दहन्समनुगच्छति

nādharmaścarito rājansadyaḥ phalati gaurivamūlānyasya praśākhāśca dahansamanugacchati

पापेन कर्मणा वित्तं लब्ध्वा पापः प्रहृष्यतिस वर्धमानः स्तेयेन पापः पापे प्रसज्जति

pāpena karmaṇā vittaṃ labdhvā pāpaḥ prahṛṣyatisa vardhamānaḥ steyena pāpaḥ pāpe prasajjati

न धर्मोऽस्तीति मन्वानः शुचीनवहसन्निवअश्रद्दधानभावाच्च विनाशमुपगच्छति

na dharmo'stīti manvānaḥ śucīnavahasannivaaśraddadhānabhāvācca vināśamupagacchati

स बद्धो वारुणैः पाशैरमर्त्य इव मन्यतेमहादृतिरिवाध्मातः स्वकृतेन विवर्धते

sa baddho vāruṇaiḥ pāśairamartya iva manyatemahādṛtirivādhmātaḥ svakṛtena vivardhate

ततः समूलो ह्रियते नदीकूलादिव द्रुमःअथैनमभिनिन्दन्ति भिन्नं कुम्भमिवाश्मनितस्माद्धर्मेण विजयं कामं लिप्सेत भूमिपः

tataḥ samūlo hriyate nadīkūlādiva drumaḥathainamabhinindanti bhinnaṃ kumbhamivāśmanitasmāddharmeṇa vijayaṃ kāmaṃ lipseta bhūmipaḥ