Parva.Adhyaya 12.97

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

नाधर्मेण महीं जेतुं लिप्सेत जगतीपतिःअधर्मविजयं लब्ध्वा कोऽनुमन्येत भूमिपः

nādharmeṇa mahīṃ jetuṃ lipseta jagatīpatiḥadharmavijayaṃ labdhvā ko'numanyeta bhūmipaḥ

अधर्मयुक्तो विजयो ह्यध्रुवोऽस्वर्ग्य एव चसादयत्येष राजानं महीं च भरतर्षभ

adharmayukto vijayo hyadhruvo'svargya eva casādayatyeṣa rājānaṃ mahīṃ ca bharatarṣabha

विशीर्णकवचं चैव तवास्मीति च वादिनम्कृताञ्जलिं न्यस्तशस्त्रं गृहीत्वा न विहिंसयेत्

viśīrṇakavacaṃ caiva tavāsmīti ca vādinamkṛtāñjaliṃ nyastaśastraṃ gṛhītvā na vihiṃsayet

बलेनावजितो यश्च न तं युध्येत भूमिपःसंवत्सरं विप्रणयेत्तस्माज्जातः पुनर्भवेत्

balenāvajito yaśca na taṃ yudhyeta bhūmipaḥsaṃvatsaraṃ vipraṇayettasmājjātaḥ punarbhavet

नार्वाक्संवत्सरात्कन्या स्प्रष्टव्या विक्रमाहृताएवमेव धनं सर्वं यच्चान्यत्सहसाहृतम्

nārvāksaṃvatsarātkanyā spraṣṭavyā vikramāhṛtāevameva dhanaṃ sarvaṃ yaccānyatsahasāhṛtam

न तु वन्ध्यं धनं तिष्ठेत्पिबेयुर्ब्राह्मणाः पयःयुञ्जीरन्वाप्यनडुहः क्षन्तव्यं वा तदा भवेत्

na tu vandhyaṃ dhanaṃ tiṣṭhetpibeyurbrāhmaṇāḥ payaḥyuñjīranvāpyanaḍuhaḥ kṣantavyaṃ vā tadā bhavet

राज्ञा राजैव योद्धव्यस्तथा धर्मो विधीयतेनान्यो राजानमभ्यसेदराजन्यः कथंचन

rājñā rājaiva yoddhavyastathā dharmo vidhīyatenānyo rājānamabhyasedarājanyaḥ kathaṃcana

अनीकयोः संहतयोर्यदीयाद्ब्राह्मणोऽन्तराशान्तिमिच्छन्नुभयतो न योद्धव्यं तदा भवेत्मर्यादां शाश्वतीं भिन्द्याद्ब्राह्मणं योऽभिलङ्घयेत्

anīkayoḥ saṃhatayoryadīyādbrāhmaṇo'ntarāśāntimicchannubhayato na yoddhavyaṃ tadā bhavetmaryādāṃ śāśvatīṃ bhindyādbrāhmaṇaṃ yo'bhilaṅghayet

अथ चेल्लङ्घयेदेनां मर्यादां क्षत्रियब्रुवःअप्रशस्यस्तदूर्ध्वं स्यादनादेयश्च संसदि

atha cellaṅghayedenāṃ maryādāṃ kṣatriyabruvaḥapraśasyastadūrdhvaṃ syādanādeyaśca saṃsadi

या तु धर्मविलोपेन मर्यादाभेदनेन चतां वृत्तिं नानुवर्तेत विजिगीषुर्महीपतिःधर्मलब्धाद्धि विजयात्को लाभोऽभ्यधिको भवेत्

yā tu dharmavilopena maryādābhedanena catāṃ vṛttiṃ nānuvarteta vijigīṣurmahīpatiḥdharmalabdhāddhi vijayātko lābho'bhyadhiko bhavet

सहसा नाम्य भूतानि क्षिप्रमेव प्रसादयेत्सान्त्वेन भोगदानेन स राज्ञां परमो नयः

sahasā nāmya bhūtāni kṣiprameva prasādayetsāntvena bhogadānena sa rājñāṃ paramo nayaḥ

भुज्यमाना ह्ययोगेन स्वराष्ट्रादभितापिताःअमित्रान्पर्युपासीरन्व्यसनौघप्रतीक्षिणः

bhujyamānā hyayogena svarāṣṭrādabhitāpitāḥamitrānparyupāsīranvyasanaughapratīkṣiṇaḥ

अमित्रोपग्रहं चास्य ते कुर्युः क्षिप्रमापदिसंदुष्टाः सर्वतो राजन्राजव्यसनकाङ्क्षिणः

amitropagrahaṃ cāsya te kuryuḥ kṣipramāpadisaṃduṣṭāḥ sarvato rājanrājavyasanakāṅkṣiṇaḥ

नामित्रो विनिकर्तव्यो नातिच्छेद्यः कथंचनजीवितं ह्यप्यतिच्छिन्नः संत्यजत्येकदा नरः

nāmitro vinikartavyo nāticchedyaḥ kathaṃcanajīvitaṃ hyapyaticchinnaḥ saṃtyajatyekadā naraḥ

अल्पेनापि हि संयुक्तस्तुष्यत्येवापराधिकःशुद्धं जीवितमेवापि तादृशो बहु मन्यते

alpenāpi hi saṃyuktastuṣyatyevāparādhikaḥśuddhaṃ jīvitamevāpi tādṛśo bahu manyate

यस्य स्फीतो जनपदः संपन्नः प्रियराजकःसंतुष्टभृत्यसचिवो दृढमूलः स पार्थिवः

yasya sphīto janapadaḥ saṃpannaḥ priyarājakaḥsaṃtuṣṭabhṛtyasacivo dṛḍhamūlaḥ sa pārthivaḥ

ऋत्विक्पुरोहिताचार्या ये चान्ये श्रुतसंमताःपूजार्हाः पूजिता यस्य स वै लोकजिदुच्यते

ṛtvikpurohitācāryā ye cānye śrutasaṃmatāḥpūjārhāḥ pūjitā yasya sa vai lokajiducyate

एतेनैव च वृत्तेन महीं प्राप सुरोत्तमःअन्वेव चैन्द्रं विजयं व्यजिगीषन्त पार्थिवाः

etenaiva ca vṛttena mahīṃ prāpa surottamaḥanveva caindraṃ vijayaṃ vyajigīṣanta pārthivāḥ

भूमिवर्जं पुरं राजा जित्वा राजानमाहवेअमृताश्चौषधीः शश्वदाजहार प्रतर्दनः

bhūmivarjaṃ puraṃ rājā jitvā rājānamāhaveamṛtāścauṣadhīḥ śaśvadājahāra pratardanaḥ

अग्निहोत्राण्यग्निशेषं हविर्भाजनमेव चआजहार दिवोदासस्ततो विप्रकृतोऽभवत्

agnihotrāṇyagniśeṣaṃ havirbhājanameva caājahāra divodāsastato viprakṛto'bhavat

सराजकानि राष्ट्राणि नाभागो दक्षिणां ददौअन्यत्र श्रोत्रियस्वाच्च तापसस्वाच्च भारत

sarājakāni rāṣṭrāṇi nābhāgo dakṣiṇāṃ dadauanyatra śrotriyasvācca tāpasasvācca bhārata

उच्चावचानि वृत्तानि धर्मज्ञानां युधिष्ठिरआसन्राज्ञां पुराणानां सर्वं तन्मम रोचते

uccāvacāni vṛttāni dharmajñānāṃ yudhiṣṭhiraāsanrājñāṃ purāṇānāṃ sarvaṃ tanmama rocate

सर्वविद्यातिरेकाद्वा जयमिच्छेन्महीपतिःन मायया न दम्भेन य इच्छेद्भूतिमात्मनः

sarvavidyātirekādvā jayamicchenmahīpatiḥna māyayā na dambhena ya icchedbhūtimātmanaḥ