Parva.Adhyaya 13.102

युधिष्ठिर उवाच · yudhiṣṭhira uvāca

श्रुतं मे भरतश्रेष्ठ पुष्पधूपप्रदायिनाम्फलं बलिविधाने च तद्भूयो वक्तुमर्हसि

śrutaṃ me bharataśreṣṭha puṣpadhūpapradāyināmphalaṃ balividhāne ca tadbhūyo vaktumarhasi

धूपप्रदानस्य फलं प्रदीपस्य तथैव चबलयश्च किमर्थं वै क्षिप्यन्ते गृहमेधिभिः

dhūpapradānasya phalaṃ pradīpasya tathaiva cabalayaśca kimarthaṃ vai kṣipyante gṛhamedhibhiḥ

भीष्म उवाच · bhīṣma uvāca

अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम्नहुषं प्रति संवादमगस्त्यस्य भृगोस्तथा

atrāpyudāharantīmamitihāsaṃ purātanamnahuṣaṃ prati saṃvādamagastyasya bhṛgostathā

नहुषो हि महाराज राजर्षिः सुमहातपाःदेवराज्यमनुप्राप्तः सुकृतेनेह कर्मणा

nahuṣo hi mahārāja rājarṣiḥ sumahātapāḥdevarājyamanuprāptaḥ sukṛteneha karmaṇā

तत्रापि प्रयतो राजन्नहुषस्त्रिदिवे वसन्मानुषीश्चैव दिव्याश्च कुर्वाणो विविधाः क्रियाः

tatrāpi prayato rājannahuṣastridive vasanmānuṣīścaiva divyāśca kurvāṇo vividhāḥ kriyāḥ

मानुष्यस्तत्र सर्वाः स्म क्रियास्तस्य महात्मनःप्रवृत्तास्त्रिदिवे राजन्दिव्याश्चैव सनातनाः

mānuṣyastatra sarvāḥ sma kriyāstasya mahātmanaḥpravṛttāstridive rājandivyāścaiva sanātanāḥ

अग्निकार्याणि समिधः कुशाः सुमनसस्तथाबलयश्चान्नलाजाभिर्धूपनं दीपकर्म च

agnikāryāṇi samidhaḥ kuśāḥ sumanasastathābalayaścānnalājābhirdhūpanaṃ dīpakarma ca

सर्वं तस्य गृहे राज्ञः प्रावर्तत महात्मनःजपयज्ञान्मनोयज्ञांस्त्रिदिवेऽपि चकार सः

sarvaṃ tasya gṛhe rājñaḥ prāvartata mahātmanaḥjapayajñānmanoyajñāṃstridive'pi cakāra saḥ

दैवतान्यर्चयंश्चापि विधिवत्स सुरेश्वरःसर्वाण्येव यथान्यायं यथापूर्वमरिंदम

daivatānyarcayaṃścāpi vidhivatsa sureśvaraḥsarvāṇyeva yathānyāyaṃ yathāpūrvamariṃdama

अथेन्द्रस्य भविष्यत्वादहंकारस्तमाविशत्सर्वाश्चैव क्रियास्तस्य पर्यहीयन्त भूपते

athendrasya bhaviṣyatvādahaṃkārastamāviśatsarvāścaiva kriyāstasya paryahīyanta bhūpate

स ऋषीन्वाहयामास वरदानमदान्वितःपरिहीनक्रियश्चापि दुर्बलत्वमुपेयिवान्

sa ṛṣīnvāhayāmāsa varadānamadānvitaḥparihīnakriyaścāpi durbalatvamupeyivān

तस्य वाहयतः कालो मुनिमुख्यांस्तपोधनान्अहंकाराभिभूतस्य सुमहानत्यवर्तत

tasya vāhayataḥ kālo munimukhyāṃstapodhanānahaṃkārābhibhūtasya sumahānatyavartata

अथ पर्यायश ऋषीन्वाहनायोपचक्रमेपर्यायश्चाप्यगस्त्यस्य समपद्यत भारत

atha paryāyaśa ṛṣīnvāhanāyopacakrameparyāyaścāpyagastyasya samapadyata bhārata

अथागम्य महातेजा भृगुर्ब्रह्मविदां वरःअगस्त्यमाश्रमस्थं वै समुपेत्येदमब्रवीत्

athāgamya mahātejā bhṛgurbrahmavidāṃ varaḥagastyamāśramasthaṃ vai samupetyedamabravīt

एवं वयमसत्कारं देवेन्द्रस्यास्य दुर्मतेःनहुषस्य किमर्थं वै मर्षयाम महामुने

evaṃ vayamasatkāraṃ devendrasyāsya durmateḥnahuṣasya kimarthaṃ vai marṣayāma mahāmune

अगस्त्य उवाच · agastya uvāca

कथमेष मया शक्यः शप्तुं यस्य महामुनेवरदेन वरो दत्तो भवतो विदितश्च सः

kathameṣa mayā śakyaḥ śaptuṃ yasya mahāmunevaradena varo datto bhavato viditaśca saḥ

यो मे दृष्टिपथं गच्छेत्स मे वश्यो भवेदितिइत्यनेन वरो देवाद्याचितो गच्छता दिवम्

yo me dṛṣṭipathaṃ gacchetsa me vaśyo bhaveditiityanena varo devādyācito gacchatā divam

एवं न दग्धः स मया भवता च न संशयःअन्येनाप्यृषिमुख्येन न शप्तो न च पातितः

evaṃ na dagdhaḥ sa mayā bhavatā ca na saṃśayaḥanyenāpyṛṣimukhyena na śapto na ca pātitaḥ

अमृतं चैव पानाय दत्तमस्मै पुरा विभोमहात्मने तदर्थं च नास्माभिर्विनिपात्यते

amṛtaṃ caiva pānāya dattamasmai purā vibhomahātmane tadarthaṃ ca nāsmābhirvinipātyate

प्रायच्छत वरं देवः प्रजानां दुःखकारकम्द्विजेष्वधर्मयुक्तानि स करोति नराधमः

prāyacchata varaṃ devaḥ prajānāṃ duḥkhakārakamdvijeṣvadharmayuktāni sa karoti narādhamaḥ

अत्र यत्प्राप्तकालं नस्तद्ब्रूहि वदतां वरभवांश्चापि यथा ब्रूयात्कुर्वीमहि तथा वयम्

atra yatprāptakālaṃ nastadbrūhi vadatāṃ varabhavāṃścāpi yathā brūyātkurvīmahi tathā vayam

भृगुरुवाचपितामहनियोगेन भवन्तमहमागतःप्रतिकर्तुं बलवति नहुषे दर्पमास्थिते

bhṛguruvācapitāmahaniyogena bhavantamahamāgataḥpratikartuṃ balavati nahuṣe darpamāsthite

अद्य हि त्वा सुदुर्बुद्धी रथे योक्ष्यति देवराट्अद्यैनमहमुद्वृत्तं करिष्येऽनिन्द्रमोजसा

adya hi tvā sudurbuddhī rathe yokṣyati devarāṭadyainamahamudvṛttaṃ kariṣye'nindramojasā

अद्येन्द्रं स्थापयिष्यामि पश्यतस्ते शतक्रतुम्संचाल्य पापकर्माणमिन्द्रस्थानात्सुदुर्मतिम्

adyendraṃ sthāpayiṣyāmi paśyataste śatakratumsaṃcālya pāpakarmāṇamindrasthānātsudurmatim

अद्य चासौ कुदेवेन्द्रस्त्वां पदा धर्षयिष्यतिदैवोपहतचित्तत्वादात्मनाशाय मन्दधीः

adya cāsau kudevendrastvāṃ padā dharṣayiṣyatidaivopahatacittatvādātmanāśāya mandadhīḥ

व्युत्क्रान्तधर्मं तमहं धर्षणामर्षितो भृशम्अहिर्भवस्वेति रुषा शप्स्ये पापं द्विजद्रुहम्

vyutkrāntadharmaṃ tamahaṃ dharṣaṇāmarṣito bhṛśamahirbhavasveti ruṣā śapsye pāpaṃ dvijadruham

तत एनं सुदुर्बुद्धिं धिक्शब्दाभिहतत्विषम्धरण्यां पातयिष्यामि प्रेक्षतस्ते महामुने

tata enaṃ sudurbuddhiṃ dhikśabdābhihatatviṣamdharaṇyāṃ pātayiṣyāmi prekṣataste mahāmune

नहुषं पापकर्माणमैश्वर्यबलमोहितम्यथा च रोचते तुभ्यं तथा कर्तास्म्यहं मुने

nahuṣaṃ pāpakarmāṇamaiśvaryabalamohitamyathā ca rocate tubhyaṃ tathā kartāsmyahaṃ mune

एवमुक्तस्तु भृगुणा मैत्रावरुणिरव्ययःअगस्त्यः परमप्रीतो बभूव विगतज्वरः

evamuktastu bhṛguṇā maitrāvaruṇiravyayaḥagastyaḥ paramaprīto babhūva vigatajvaraḥ